ODPADY - UNIESZKODLIWIANIE I ODZYSK

Składowanie i magazynowanie odpadów

Składowiska odpadów :

• Zlokalizowany i urządzony zgodnie z przepisami obiekt zorganizowanego deponowania odpadów

• wylewisko odpadów ciekłych

• wylewisko odpadów komunalnych

• zwałowisko mas ziemnych

• Metoda uzupełniająca lub końcowy element procesu zagospodarowania odpadów

• Najwększe w Polsce składowisko odpadów „łubna”

Wyznaczenie obszaru składowiska:

• Wydanie decyzji - możliwość odzysku lub unieszkodliwienia odpadów w inny sposób niż przez składowiska

• Wyznaczenie odbszaru skąłdowiska:

• Organy administracji lotniczej

• Wojewódzki konserwator zabytków

• Dyrektor urzędu morskiego

Pozwolenie na użytkowanie składowiska odpadów:

• Zatwierdzenie instrukcji eksploatacji; kontrolna wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska  marszałek województwa (B. Śmigielski - marszałek woj. Śląskiego) lub starosta ( M. Nieszporek - starosta powiatu gliwickiego)

Odmowa pozwolenia na użytkowanie składowiska:

• Brak świadectwa - (kwalifikacje w gospodarowaniu odpadami)

• Inne warunki zabudowy i zagospodarowania terenu

• Nie spłenienie wymagań

• Stanowi zagrożenie

Przekształcenie odpadów przed składowaniem :

• Segregacja

• Przekształcenie fizyczne

• Przekształcenie chemiczne

• Przekształcenie biologiczne

Składanie odpadów o różnym charakterze:

• Odpady powinny byś składowane w sposób selektywny

• Nie powinny być mieszane i rozcieńczane

• dopuszczalnie nieselektywnebrak negatywnego oddziaływania

Odpady których nie wolno składować:

• Odpady zawierające >95% H2O

• Łatwopalnych, wybuchowych, samozapalnych

• Zagrażające środowiskiu

• Powstających w wyniku prac naukowo-badawczych, działalności dydaktycznych

• Opony

• Przy wodzie

Procedura dopuszczania odpadów do składowania na składowisku

1. Podstawowa charakterystyka odpadów

2. Test zgodności

3. Okresowe testy zgodności

4. Weryfikacja odpadów

PODSTAWOWA CHARAKTERYSTYKA ODPADU

Kiedy sporządzać podstawową charakterystykę?

• Odpady wytwarzane regularnie

• Zmiany w składzie

• Zmiana cech/właściwości

• Podatność na wymywanie

• Odpady wytwarzane nieregularnie

• Nowa partiaodrębna podstawowa charakterystyka

Podstawowa charakterystyka przeprowadzenia badań:

• Odpady obojętne

• Odpady o znanych właściwościach (zgodnych z wymaganiami)

• Odpady dla których badania sa niepraktyczne lub niedostępne

• Odpady komunalne

Odpady obojętne dla których podstawowa charakterystykę sporxądza się bez przeprowadzania badań:

• Odpady włókna szklanego i tkanin z włókna szklanego

• Opakowania ze szkła

• Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów

• Gruz ceglany

• Odpady innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia

• Zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06

• Szkło

• Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03

• Gleba i ziemia, w tym kamienie

Test zgodności odpadów:

• wartość wymywania

• inne parametry

Weryfikacja odpadów:

• dokonuje : zarządzający składowiskiem

• w przypadku gdy w czasie oględzin nie ma zgodności z podstawowa charakterystyką to odmowa

Wymogi techniczne stawiane wysypiskom:

• Zabezpieczenie wód gruntowych i powierzchniowych

• Ujmowanie i oczyszczanie odcieków

Zabezpieczenie wód przed wpływem składowanych odpadów:

• naturalna bariera geologiczna

• sztuczna bariera geologiczne

• Materiały mieszane (folie polietylowe i polipropylowe)

• Materiały naturalne, mineralne (geomembrany PEHD)

• Sztuczne wykładziny izolacyjne ( geosiatki)

Drenaż wysypisk:

• Odsiąki zawierają znaczną ilość zanieczyszczeń:

• Zbiornik bezodpływowy

• Sieć kanalizacyjna

• Własna oczyszczalnia ścieków

• Wymogi techniczne stawiane wysypiskom:

• Zagospodarowanie biogazu

• Formowanie i zagęszczanie odpadów

• Zaplecze techniczno-socjlane wysypiska

• Monitoring wysypiskowy

• System zabiegów rekultywacyjnych

• Odprowadzanie biogazu:

• wysypiskostudnia odgazowującastacja zbiorcza biogazuelektrownia biogazu  zbiorniki biogazu

Wymogi środowiskowe dla składowisk:

• Minimalna szerokość pasa zieleni wynosi 10m;

Uproszczona budowa składowiska odpadów

Klasyfikacja składowisk odpadów:

• Wysypisko nadpoziomowe na terenie płaskim

• Wysypisko podpoziomowe

• Wysypisko przyskarpowe

• Wysokie wysypisko >12m n p m

• Średnie wysypisko 4-12 m n p m

• Niskie wysypisko 2-4m n p m

Składowiska legalne i nielegalne:

• Przed 1 października 2001

• Pozwolenie na budowę

• Pozwolenie na użytkowanie

• Po 1 października 2001

• Książka obiektu budowlanego

• Pozwolenie zintegrowane

• Zatwierdzona instrukcja eksploatacji

Składowiska legalne:

• dostosowane

• niedostosowane:

• duże dostosowanie - koniec 2009

• małe dostosowanie - koniec 2005

Składowiska:

• niezorganizowane

• półzorganizowane

• zorganizowane (odpowiednia lokalizacja, spełniają wymagania techniczne)

Główny podział składowisk odpadów:

• Składowisko odpadów niebezpiecznych

• Składowisko odpadów obojętnych

• Składowisko odpadów inne niż niebezpieczne i obojętne

Lokalizacja składowisk odpadów niebezpiecznych:

• NIE:

• Strefy zasilania podziemnych

• Strefy osuwisk/zapadlisk terenu

• Doliny rzek, tereny bagienne, podmokłe, zagrożone powodzią

• Otuliny

• Lasy chroonione

• >10stopni nachylenia

• Tereny spękane, z uskokami, szczelinami

• Gleby klasy I i II

• Obszary górnicze dla kopalin leczniczych

• Tereny uzdrowiskowe

• Tereny z deformacjami górniczymi

Struktura gospodarowania odpadami niebezpiecznymi w Polsce (2004 r.)

• wykres

• wykres kołowy:

• 19% - składowane

• 3% - magazynowanie

• 36% - odzysk

• 42% - unieszkodliwianie poza składowaniem

Lokalizacja składowisk odpadów obojętnych:

• NIE:

• Strefy zasilania wód podziemnych

• Doliny rzek, tereny bagienn, podmokłe, zagrożone powodzią

• Otuliny

• Strefy osuwisk/zapadlisk terenu

• >10stopni nachylenie

• Lasy ochronne

wykresy

Gospodarowanie odpadami przemysłowymi w województwie śląskim (2007 r.):

• Odzysk - 91,8%

• Czasowe magazynowanie - 4,2%

• Składowanie - 3,1%

• Unieszkodliwianie ( poza składowiskiem) - 0,9%

Składowiska odpadów w województwie śląskim w 2007 roku:

• 35 składowisk odpadów komunalnych

• 37 składowisk odpadów przemysłowych

• 14 składowisk odpadów niebezpiecznych

Zamknięcie składowiska

• Wojewódzki inspektor sanitarny

• Wojewódzki inspektor ochrony środowiska

• usunięcie nieprawidłowości:

• TAK - dalsze funkcjonowanie

• NIE - wstrzymanie użytkowania

Warunki zamknięcia składowiska

• Uszczelanianie wysypiska

• Roślinność

• Górna okrywa ziemi 1m

• Warstwa piaskowo-żwirowa 0,5m

• Warstwa mineralna 0,5 m

• Warstwa z tworzywa sztucznego 2,5mm

• Warstwa ziemi

• Zakaz wykopywania instalacji

• Okresowa kontrola

• Dążenie do całkowitego zaniku odcieków

• Zabezpieczeni instalacji biogazu

Zakaz prowadzenia działalności przez 50 lat od dnia zamknięcia skrócenie czasuekspertyza sanitarna ( wojewódzki inspektor sanitarny)

Monitoring składowisk odpadów:

• Faza przedeksploatacyjna

• Faza eksploatacji

• Faza poekspoatacyjna

Monitoring w fazie przed eksploatacyjnej:

• Dane merytoryczne (średnia odpadów)

• Poprawność wykonania elementów monitoringu

• Ocena poziomu wód gruntowych

• Mijsce poboru prób(gaz składowiskowy)

• Miejsce poboru prób (wody powierzchniowe, odciekowe, pdziemne)

• Tło geoczemiczne ( wody powierzchniowe i podziemne)

Monitoring dla gazu składowiskowego:

• Metan

• CO2

• Tlen

Monitoring dla odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne:

• Odczyn pH

• Przewodność elektrolityczna właściwa

• OWO (ogólny węgiel organiczny)

• Zawartość metali ciężkich

• Zawartość WWA

Monitoring w fazie eksploatacyjnej:

• Wielkość opadu atmosferycznego

• Badanie wód i gazu składowiskowego

• Poziom wód podziemnych

• Struktura i skład masy skłądowiska

• Osiadanie powierzchni skadowiska

Monitoring w fazie poeksploatacyjnej:

• Wielkość odpadu atmosferycznego

• Poziom wód podziemnych

• Osiadanie powierzchni składowiska

• Badanie wód i gazu składowiska

Optymalne wykorzystanie wysypisk:

• Technologie układania

• Określenie masy odpadów

• Właściwa gospodarka różnycmi grupami odpadów

• Odpowiednie przygotowanie odpów

Aby wysypisk było mniej…

• Rozdrabnianie - szybszy roskład

• Prasowanie - większa chłonność

Zagrożenie związane ze składowiskiem odpadów:

• Zagrożenia powietrza

• Zagrożenia wybuchem

• Zagrożenia wód

Zagrożenia powietrza:

• emisja spalin

• rozwój ptactwa

• wpływ na okolice

• skażenie przez odpady

• bakterie

• leśnie

• lotne substancji organiczne

• wirusy

Zagrożenie wybuchem:

4-5 lat rozkład beztlenowy (CH4)

• rozkład tlenowy (30-70% gazów; 15-20 lat)

Zagrożenie wód powierzchniowych i głębinowych:

• rozkład substancji organicznych

• opady atmosferyczne

• brak izolacji złoża od gruntu

• złe odprowadzenie

Ryzyko zdrowotne związane z mieszkanie w pobliżu składowiska odpadów:

• hałas i wibracje

• skażenia wód

• skażenie upraw roślin

• alergie

• infekcje układu oddechowego

Dzikie składowisk odpadów:

• skażenie wód

• skażenie gleb

• zagrożenie epidemiologiczne

• zaburzenia równowagi biologicznej

• obniżenie walorów estetyczno-krajobrazowe

Magazynowanie odpadów - czasowe przetrzymywanie lub gromadzenie odpadów przed ich transportem, odzyskiem lub unieszkodliwieniem

• < 3lata - odpady przeznaczone do odzysku lub unieszkodliwienia

• <1 rok - odpady przeznaczone do sładowania

Teren musi należeć do posiadacza odpadów.

Ustalanie miejsca magazynowania odpadów:

• Pozwolenie zintegrowane

• Podjęta decyzja

• Pozwolenie na wytwarzanie odpadów

• Zatwierdzony program gospodarki odpadami

• Zezwolenie na działalność

ODZYSK ODPADÓW

Odzysk odpadów - wykorzystanie odpadów w całości / w części, lub odzyskanie z odpadów substancji, materiałów, energii i ich wykorzystanie

1. paliwa (lub inny środek do wytwarzania energii)

2. rozpuszczalniki (regeneracja / odzyskanie)

3. substancje organiczne (recykling/regeneracja)

4. metale (recykling/regeneracja)

5. materialy nieorganiczne (recykling/regeneracja)

6. kwasy/zasady (regeneracja)

7. składniki do usuwania zanieczyszczeń (odzywkiwanie)

8. składniaki z katalizatorów (odzyzkiwanie)

9. rafinacja oleju

10. nawozy

11. wykorzystanie, wymiana, magazynowanie (wymienionych odpadów)

12. przetwarzanie odpadów

Postępowanie z odpadami:

• Metody biochemiczne

• Kompostowanie

• Fermentacja metanowa

• Termiczne przekształacanie odpadów

• Piroliza

• Zgazowanie

• spalanie

• Recykling

KOMPOSTOWANIE ODPADÓW

Technologiczne kompostowanie odpadów:

Dowóz odpadówobróbka wstępnakompostowanieobróbka końcowa

Kompostowanie (ograniczony recykling) - naturalna metoda zagospodarowanie odpadów, polegająca na rozkładzie substancji organicznej przez mikroorganizmy

• odpady organiczne

Co można kompostować - (¾ odpadów z gospodarstw domowych - skala przemysłowa)

• Organiczne odpady komunalne

• Organiczne odpady kuchenne

• Odpady z terenów zielonych

• Odasy ściekowe

• Odpady z przemysłu rolno-spożywczefo i przetwórstwa drewna

• Odpady z targowisk

Warunki procesu kompostowania

• Warunki tlenowe

• Wilgotność (40-50%)

• Stosunek C:N 17-30:1

• pH 6,5-7,5

Właściwości dobrego kompostu:

• jednolita konsustencja

• brak siarczanów

• odczyn zbliżony do obojętnego

• azot azotanowy - „dojrzały” kompost

• azot amonowy - „świeży” kompost

Przebieg procesu kompostowania:

• Faza I (krótka faza mezofilowa) - kilka dni

• Faza wzrostu temperatury namnażanie mikroorganizmów ( do temp 45 st C)

• Faza II (faza termofilowa) - kilka dni - kilka tygodni

• Faza intensywnego kompostowania  namnażanie mikroorganizmów termofilnych (temp 50-65 s C)

• Faza III (faza mezofilna) - 3-5 tygodni

• Kompostowanie właściwe  rozkład związków trudno rozkładających się (tem maleje)

• Faza IV (faza dojrzewania kompostu) - kilka miesięcy

• Kompostowanie wtórnedalszy rozkład związkówtemp maleje; powstaje humus

Rola mikroorganizmów:

• Bakterie

• 80-90%

• Acitinomyces

• Grzyby

• Pierwotniaki, wrotki, skorupiaki

Przyspieszenie procesu kompostowanie:

• Szczepionki bakteryjne bakterie tlenowe

• Dżdżowniece kalifornijskie natlenianie kompostu

Sposoby kompostowania:

• Aktywny(gorący)

• Rozwój najbardziej efektywnych bakterii

• Niszczenie organizmów chrobotwórczych

• Pasywny (zimny)

• Naturalne, powolne kompostowanie

• Pozostawienie organizmów chorobotwórczych

Kompostowanie:

• naturalne

• sztuczne

Sposób prowadzenie procesu kompostowania

• system otwarty: kompostowanie w pryzmach, kompostowanie specjalne

• system zamknięty: kompostowanie w komorach

Kompostowanie w utylizacji odpadów miejskich:

• kompost

• balast naturalny

Używanie kompostu jako nawozu organicznego:

• od 26.VII 2000r -uzyskanie pozwolenia

• wniosek - wyniki badań; instrukcja stosowania/ przechowywania nawozu

• minister właściwy do spraw środowiska - 2005 - dopuszczono do obrotu 2 nawozy na bazie kompostu

Kontrola kompostu:

• Substancje organiczne i organiczno-mineralne

• Cr - 100 [mg/kg suchej masy ]

• Zn - 1500 [mg/kg suchej masy

• Cd - 3 [mg/kg suchej masy

• Cu - 400 [mg/kg suchej masy

• Ni - 30 [mg/kg suchej masy

• Hg - 2 [mg/kg suchej masy

• Brak jaj pasożytów

• Toxocara sp.

• Trichuris sp.

• Ascaris sp.

• Brak bakterii Salmonella

• <1000 jtk/g nawozu Enterobacteriaceae

• Brak innych zanieczyszczeń

Zalety kompostowania:

• Recykling organiczny

• Unieszkodliwienie sanitano-epidemiologiczne

• 30-50% mniej odpadów na składowiskach

• Łatwa ekspoatacja

• Ekonomiczność

• Możliwość wykorzystania produktu końcowego

FERMENTACJA METANOWA

Fermentacja metanowa - biologiczny rozkład substancji organicznych przeprowadzony przez mikroorganizmy w warunkach beztlenowych

• Biogaz

• Naturalny nawóz

• T=35 st lub 55 st

Warunki procesu:

• Rozdrobnienie odpadów

• Stosunek C:N 60:1- 40:1

• Wilgotność 60-70%

• tem 55 st

• pH około 7,0

Fazy fermentacji metanowej:

• faza hydrolityczna (enzymyhydroliza)

• faza acidogenna (produkty hydrolizybakterie acidogenneproste zw organiczne <wodór>)

• faza octanogenna (kwasy organicznekwas octowy)

• fza metanogenna (wodórbakerie metanowemetan)

Mikroorganizmy w procesie fermentacji

• Mikroorganizmy żyjące w symbiozie

Związek Iorganizm Izwiązek IIorganizm IIzwiązek III

(bakterie metanowe)

Biogaz i jego skład:

• 1g substancji organicznych  500ml biogazu

• NH3  40-70%

• H2  30-70%

• H2S

Efektywność wytwarzania biogazu:

• Czynniki przyspieszające / toksyczne

• Substancje mineralne / organiczne

• Sposób dozowania biomasy

• Sposób mieszania

• Warunki beztenowe

• pH 6,5-7,5

• optymalna temperatura

• czas fermentacji

Miejsca wytwarzania biogazu:

• 180tys ton śmieci  20-60 GWk gaz wysypiskowy

• Bagna  celuloza  gaz błotny

• 1m3 obornika  20-30m3agrogaz

Zastosowanie biogazu

• OZE(odnawialne źródło energii):

• Niemcy ,

• Szwajcaria,

• Francja

• Produkcja prądu elektrycznego ; ogrzewanie mieszkań, ogrzewanie wody

Zalety fermentacji metanowej:

• OZE

• Mały obszar produkcji

• Mała uciążliwość

• Mała enegochłonność lepsze oczyszczanie końcowych produktów

TERMICZNE PRZEKSZTAŁCANIE ODPADÓW

Termiczne przekształcanie odpadów:

• Spalanie odpadów przez utlenienie

• Inne procesy termicznego przekształacanie

• Zakaz unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami lb urządzeniami spełniającymi określone wymagania

Historia spalarni:

• XIX wiek pierwsze termiczne przekształcanie odpadów

• 1875 - pierwsze spalarnie odpadów

• 1897 - pierwsze wykorzystanie ciepła ze spalarni

Spalarnie i wspłóspalarnie odpadów:

• Spalarnie odpadów - termiczne przekształcenie

odzysk energii - niekonieczny <termiczne przekształcanie>

• Współspalarnie odpadów - termiczne przekształacanie

wytwarzanie energii; unieszkodliwienie odpadów <wytwarzanie energii/produktów>

Proces spalania:

• T = 750-1000st >> -90% objętości >> - 65% masa

• Usunięcie substancji szkodliwych

• Neutralizacja spalania

• Odzysk energii

Pozostałości po spalaniu:

• <3% C organiczego

• Minimalizowanie

• Odpowiedni sposób transporu  pyły

• Recykling

• Analiza fizyczna i chemiczna rozpuszczelne frakcje ; metale ciężkie

Zagospodarowanie pozostałości po spalaniu - w praktyce

• Spalanie odpadów niebezpiecznych

• 1/3 masy odpadów pozostaje jako popiół Polska

• Przetwarzanie popiłu

• Zestalanie popiołu

• Budowa dróg

Zagospodarowanie pozostałości po spalaniu w Europie Zachodniej

• Utwardzanie popiołów w kompozycjach ementowych

• Składowiska odpadów

• Udowa dróg/fundamentówkorozja konstrukcji

• Wypełnianie asfaltów ( Niemcy, Holandia)

• Weryfikacja popiołów (zeszkliwienie)

• Trwałe związki metali

• Kosztowne oczyszczanie gazówpopoły bez dioksyn i rtęci

Gazy odlotowe:

• Badania gazów:

• Nierganiczne substancje gazowe

• Polichlorowane dibenzodioksyny i dibenzofurany

• Metale

• Popiół lotny i sadza

• Lotne substancje organiczne

Spalarnie - zalety i ryzyka

Zalety:

• Prostota

• Szybkość

• Wytwarzanie ciepła

• Niewielka zależność od postawy społecznej

Wady:

• Wyspokie koszty

• Niewielki odzysk surowców

• Zanieczyszczenie atmosfery

• Protesty społeczeństwa i ekologów

Wykres - spalarnie w Europie

Potencjał spalarni:

• 64 mln odpadów

• prąd - 7 mln

• ciepło - 13,4 mln

• 23 mln ton CO₂ = 11 mln samochodów

Przykład Danii ( 2030 r.) - 30 spalarni

• 4,5 - 5,0 mln ton odpadów

• 3,5 mln ton odpadów

• prąd - 5%

• ciepło - 20%

RECYKLING

Recykling - odzysk polegający na powtórnym przetworzeniu substancji/ materiałów zawartych w odpadach w celu uzyskania substancji / materiału o przeznaczeniu pierwotnym/innym, z wyjątkiem odzysku energii.

Cele recyklingu:

• Osczędność powierzchni składowisk

• Oszczędność energii

• Ochrona środowika

• Ochrona zasobów naturalnych

Recykling jako system organizacji obiegu materiałów:

• Właściwa polityka państwa

• Produkty nadające się do recyklingi

• Technologi przetwarzanie odpadów

• Produkty jednorodne materiałowo

• Oznakowanie opakowań

• Edukacja proekologi

• Logistyka sortowania, gromadzenia o odbioru

Etapy recyklingu:

• Sortowanie

• Rozdrabnianie

• Mycie

• Wytłaczanie

Przykład recyklingu

• Uran

• Opony samochodowe

• Papier

• Butelki - 25% energii

Wykresy

ODPADY MEDYCZNE

Odpady szpitalne

• Używanie sprzętu jednorazowego

• ograniczenie zakażeń do minimum

• większa ilość odpadów

• zakaz odzysku

• unieszkodliwienie przez spalanie

Wymagania dla metod unieszkodliwiania odpadów medycznych:

• Likwidacja zagrożeń infekcyjnych

• Neutralizacja niebezpiecznych zawiązków chemicznych

• Spopielenie/grzebanie odpadów zawierających tkankę

Parametry magazynowania:

• t< 48H  t<14 dni

• T> 10C  T<10C

Sposób unieszkodliwiania: <Główny Inspektor Sanitarny>

1. Termiczne przekształacanie odpadów

2. Autoklawowanie

3. Dezynfekcja termiczna

4. Mikrofale

5. Inna obóba fizyczno-chemiczna

Spalanie odpadów medycznych:

• Najpowszechniejsza petoda unieszkodliwania

• Najbardziej skuteczna, praktyczna, prosta

• popiół niebezpieczny

• Nieekologiczna

• nieoczyszczone spalinny

• Pojemniki z PE/PP

Dezynfekcja i sterylizacja parowa

• Para wodnadezynfekcja ( autoklaw)

• T=100-105 C;

• p=0,45-0,5 atm.

• t=20-30min

• Para wodnasterylizacja ( autoklaw)

• T=121- 170 C;

• p= 3 -5 atm.

• t=20-30min

• 50% masy

Dezynfekcja termiczna

• Komora termiczna(niewiele odpadów)

• T=80C => t=2h ;

• T<112C

Dezynfekcja mikrofalowa

• Para wodna i mikrofale

• t=10min;

• T-95 do 100 C

• 8-ktornie mniejsza masa

Dezynfekcja chemiczna:

• Podchlorany

• Gazowy chlor ograniczone zastosowanie

• Tlenek etylu

• formaldehyd

Hydroobróbka

Mielenie odpadów ; płyn utleniający  środek dezynfekujący

• płyn oczyszczaniekanalizacja

• masa stała transport na wysypisko

Inne metody utylizacji odpadów

• Eco-Logic - redukcja wodoru w fazie gazowej

• Bio-Oxidizer -100% patogenów; -95% masy; -99% objętości

11

co najmniej raz na 12 miesięcy; po zmianach w procesie produkcyjnym