INSPEKTORAT WSPARCIA SIŁ ZBROJNYCH

ZASADY GOSPODAROWANIA

UZBROJENIEM I SPRZĘTEM WOJSKOWYM

W SIŁACH ZBROJNYCH RP

SPIS TREŚCI

WSTĘP

Zmiany organizacyjne, jakie mają miejsce w Siłach Zbrojnych, w ostatnich kilkunastu latach, wymuszają konieczność dostosowania zasad w zakresie organizacji i funkcjonowania systemu eksploatacji uzbrojenia i sprzętu wojskowego. Opracowane dotychczas przepisy w postaci instrukcji, wytycznych dzisiaj nie spełniają oczekiwań. Ich zapisy są w przeważającej większości zdezaktualizowane.

Obecnie gospodarowanie uzbrojeniem i sprzętem wojskowym opiera się na „Tymczasowych zintegrowanych zasadach eksploatacji uzbrojenia i sprzętu wojskowego”, wydanych jeszcze przez Zarząd XV SG WP w 1993 roku oraz na nielicznych, obowiązujących paragrafach w instrukcjach branżowych.

Taki stan powoduje liczne niedomówienia i popełnianie przez użytkowników błędów, które stwierdzane są w trakcie prowadzonych kontroli i nadzorów, w konsekwencji wpływają na ogólną ocenę.

Przepisy składają się z 3 części:

1. Pierwsza część składa się z 16 rozdziałów, które opisują m.in. podział na kategorie, odpowiedzialność poszczególnych osób funkcyjnych za proces eksploatacji, następnie zasady eksploatacji uzbrojenia i sprzętu wojskowego, zasady zaopatrywania w techniczne środki materiałowe, kontrole i odpowiedzialność za powstałe szkody.

2. Druga część zawiera podstawowe dokumenty opracowywane na szczeblu jednostki wojskowej, które są niezbędne w procesie planowania eksploatacji i jej rozliczania.

3. Trzecia część w formie tabelarycznej przedstawia normy eksploatacji uzbrojenia
i sprzętu wojskowego, który występuje na wyposażeniu sił zbrojnych. Normy te są niezbędne w procesie prawidłowego planowania eksploatacji sprzętu we wszystkich rodzajach wojsk
i służb.

Przedłożona do zaopiniowania instrukcja ma na celu pomóc dowódcom, szefom, komendantom wszystkich szczebli oraz użytkownikom, odpowiedzialnych za eksploatację uzbrojenia i sprzętu wojskowego, w prawidłowej jego eksploatacji.

W związku z powyższym Autorzy zwracają się z wielką prośbą o wnikliwą recenzję
i cenne uwagi, które w dalszym procesie prac, będą pomocne przy opracowaniu ostatecznej wersji tak oczekiwanych przez użytkowników przepisów.

  1. POSTANOWIENIA OGÓLNE

    1. Definicje i określenia

Badania eksploatacyjno - wojskowe - przedsięwzięcia badawczo-szkoleniowe związane
z testowaniem pozyskanego UiSW dla SZ w warunkach użytkowania zbliżonych do przewidywanych dla tego rodzaju UiSW, wykonywane na zlecenie gestora UiSW.

Badanie techniczne pojazdu - to zespół czynności polegających na sprawdzeniu czy pojazd odpowiada warunkom technicznym określonym w ustawie Prawo o ruchu drogowym,
a w szczególności sprawdzeniu prawidłowości działania poszczególnych zespołów i układów pojazdu, zwłaszcza pod względem bezpieczeństwa jazdy i ochrony środowiska oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

Centralny organ logistyczny (COL) - komórka lub jednostka organizacyjna resortu obrony narodowej, a także komórka wewnętrzna odpowiedzialna za ustalanie procesów eksploatacji oraz szkolenia specjalistów dla określonych rodzajów UiSW.

Dokowanie - wyciągnięcie kadłuba okrętu na brzeg (do doku) mające na celu przeprowadzenie prac, których wykonanie nie jest możliwe lub znacznie utrudnione w czasie postoju okrętu na wodzie.

Eksploatacja - zespół celowych działań organizacyjno-technicznych i ekonomicznych ludzi
z UiSW oraz wzajemne relacje między nimi, od chwili wprowadzenia sprzętu do Sił Zbrojnych, aż do jego wycofania. Celem eksploatacji jest utrzymywanie w wojskach takich warunków organizacyjno-technicznych, aby funkcje użytkowe UiSW mogły być wykorzystane w założonym czasie, miejscu i z określoną intensywnością. Eksploatacja obejmuje użytkowanie iobsługiwanie.Ewidencja ilościowo-jakościowa - oznacza prawne udokumentowanie za pomocą dokumentów obrotu materiałowego prawidłowości i terminowości zapisów w książkach ewidencyjnych, kartach materiałowych lub systemach informatycznych wszelkich danych dotyczący stanów ilościowych i jakościowych oraz obrotów uzbrojeniem i sprzętem wojskowym, a także danych dotyczących jego eksploatacji.

Gestor UiSW - komórka lub jednostka organizacyjna resortu obrony narodowej, a także komórka wewnętrzna odpowiedzialna za kierunki rozwoju UiSW w Siłach Zbrojnych oraz organizację procesu wykorzystania bojowego określonego rodzaju (grupy) UiSW.

Gospodarowanie - całokształt przedsięwzięć opartych na racjonalnych i ekonomicznych zasadach działania i zarządzania.

Indeks materiałowy - odpowiednio usystematyzowany zbiór znaków cyfrowo-literowych stanowiących symbolizację nomenklatur UiSW, umożliwiający jego jednoznaczną identyfikację.

Infrastruktura obsługowo- obiekty warsztatowe, ciągi obsługowe (punkty kontroli technicznej, stacje materiałów pędnych i smarów, myjnie sprzętu, stanowiska obsługiwania technicznego), magazyny techniczne oraz miejsca postoju sprzętu (garaże, wiaty, hangary, miejsca postojowe).

Infrastruktura magazynowa - zaplecze służące do przechowywania UiSW, obejmujące obiekty magazynowe (magazyn, garaż, wiata, plac postoju).

Jednostka eksploatacji - jednostka miary pracy poszczególnych rodzajów sprzętu, wyrażona w motogodzinach, godzinach pracy, latach, kilometrach, cyklach, liczbie lądowań statków powietrznych, liczbie włączeń, liczbie oddanych strzałów, itp.

Konserwacja -operacja technologiczna polegająca na zastosowaniu środków (materiałów) konserwacyjnych mający na celu nie dopuszczenie do pogorszenia stanu technicznego UiSW , przygotowujący go do dalszego przechowywania.

Magazynowanie - postawienie UiSW w odpowiednio wydzielonych i  przygotowanych miejscach

Niedobór/nadwyżka - różnica składników majątku w stosunku do ich stanu ewidencyjnego.

Niesprawność - stan techniczny UiSW, który nie spełnia wymagań zawartych
w dokumentacji techniczno-eksploatacyjnej oraz uniemożliwia spełnienie funkcji użytkowych.

Obsługiwanie - celowe działanie z UiSW umożliwiające jego użytkowanie, w tym zabezpieczające proces przechowywania.

Obsługiwanie techniczne - zespół czynności wykonywanych z UiSW w celu podtrzymania lub przywrócenia mu wartości użytkowych. Obsługiwania techniczne mogą być realizowane
w formie: obsługiwania bieżącego (OB), okresowego (OO), specjalnego (OS), rocznego (OR) oraz w ramach dnia technicznego (DT).

Planowanie eksploatacji - całokształt przedsięwzięć organizacyjnych przewidzianych do realizacji racjonalnej eksploatacji UiSW w celu wykonywania zadań operacyjnych, szkoleniowych, szkoleniowo-produkcyjnych, zabezpieczenia logistycznego oraz utrzymania wymaganej sprawności technicznej UiSW.

Przechowywanie - utrzymywanie UiSW w stanie wymaganej sprawności technicznej
w okresie dłuższych przerw w użytkowaniu, poprzez realizację określonych czynności związanych z jego magazynowaniem oraz obsługiwaniami podczas przechowywania.

Przeklasyfikowanie - zmiana kategorii jakościowej UiSW oraz technicznych środków materiałowych.

Remont (naprawa) - zespół czynności mających na celu odtworzenie sprawności technicznej sprzętu (zdatności do użycia) przez usunięcie powstałych niesprawności i wykonanie określonych czynności zgodnie z wymaganą technologią. Wyróżniamy remonty planowe i nieplanowe.

Norma docelowej eksploatacji (resurs docelowy) - liczba jednostek eksploatacji, jaką sprzęt powinien zużyć od wprowadzenia do eksploatacji do wycofania z ewidencji Sił Zbrojnych.

Norma eksploatacyjna (resurs) między obsługiwaniami technicznymi (remontami) - ustalona dopuszczalna wielkość pracy sprzętu, wyrażona w jednostkach eksploatacji, pomiędzy kolejnymi obsługiwaniami technicznymi (remontami).

Przeklasyfikowanie -

Sprawność techniczna UiSW - stan określający gotowość techniczną UiSW do użytkowania. Sprawność sprzętu określają jego parametry techniczne odniesione do wymaganych wartości zawartych w dokumentacji techniczno-eksploatacyjnej.

Sprzęt ponadetatowy - sprzęt, który nie jest zaliczony na pokrycie tabeli należności.

Sprzęt powszechnego użytku - sprzęt powszechnie dostępny na rynku, dla którego nie są precyzowane specjalne wymagania wojskowe, powodujące konieczność zmian cech produktu.

System eksploatacji UiSW według stanu technicznego - system polegający na wykonywaniu określonych czynności obsługowych z UiSW, które wynikają z faktycznego stanu technicznego.

System planowo-zapobiegawczy eksploatacji UiSW - system polegający na obowiązkowym wykonaniu określonych czynności obsługowych z UiSW po zużyciu określonych norm eksploatacyjnych.

Stan techniczny UiSW - całokształt parametrów i cech odniesionych do wymagań zawartych w dokumentacji techniczno-eksploatacyjnej charakteryzującej UiSW. Na stan techniczny UiSW składa się jego sprawność techniczna i utrzymanie.

Strata - wartościowe odzwierciedlenie ubytku posiadanej substancji majątkowej jednostki.

Szkoda - jest to uszczerbek (ubytek lub strata) powstały wskutek niezawinionego lub zawinionego niewykonania obowiązków służbowych (popełnienie czynu bezprawnego). Szkoda występuje w dwojakiej postaci:

    1. straty oznaczającej pomniejszenie stanu w stosunku do stanu przed wyrządzeniem szkody;

    2. utraty spodziewanych korzyści jakie by poszkodowany osiągnął, gdyby szkody nie wyrządzono.

Ustalenie pełnego odszkodowania obejmuje całą szkodę w obu postaciach łącznie.

Środki ochrony czasowej - zestaw materiałów konserwacyjnych i urządzeń technicznych stosowanych w czasie przechowywania UiSW.

Techniczne środki materiałowe (tśm) -części wymienne (zespoły, podzespoły, mechanizmy, urządzenia), zestawy remontowe oraz środki chemiczne, narzędzia i inne materiały eksploatacyjno-remontowe

Ubytek - każde zmniejszenie aktywów objętych ewidencją ilościową lub nie objętych żadną ewidencją, wyrażone w jednostkach naturalnych. Ubytki mogą być naturalne, nadzwyczajne, zawinione lub niezawinione.

Utrzymanie sprzętu - stan charakteryzujący dbałość użytkownika o sprzęt, odniesiony do wymagań zawartych w dokumentacji techniczno-eksploatacyjnej.

Uzbrojenie i sprzęt wojskowy (UiSW) - techniczne środki walki, w tym środki bojowe, sprzęt techniczny oraz wyposażenie, które ze względu na swoje wymagania lub właściwości techniczno-konstrukcyjne oraz sposób zaprojektowania lub wykonania są przeznaczone do wykorzystania przez wojsko. . UiSW obejmuje również sprzęt powszechnego użytku posiadający etatową obsługę lub inny sprzęt powszechnego użytku, jeżeli podlegał w jakikolwiek sposób modyfikacji do celów wojskowych.

Użytkownik UiSW - komórka lub jednostka organizacyjna oraz żołnierz (osoba), wykorzystująca UiSW, przydzielone na podstawie etatów, tabel należności lub przydzielone dodatkowo do realizacji zadań służbowych.

Użytkowanie -działanie z UiSW, w celu wykonania określonych zadań.

Wprowadzanie UiSW do szbrojnych - dyspozycja właściwego organu wojskowego
w sprawie rozpoczęcia eksploatacji danego wzoru UiSW w siłach zbrojnych.

Wybrakowanie - całokształt przedsięwzięć związanych z fizyczną likwidacją UiSW, które zostało zakwalifikowane do kategorii V, jest zbędne dla wojska i nie znaleziono innych form jego zagospodarowania.

Wycofywanie UiSW z szbrojnych - dyspozycja właściwego organu wojskowego
w sprawie rozpoczęcia wycofania danego wzoru UiSW z wyposażenia sił zbrojnych.

Zapas wojenny (ZW) - jest to należność wynikająca z różnicy pomiędzy należnością etatu czasu wojennego „W” i pokojowego „P”.

    1. Klasyfikacja i kategorie uzbrojenia i sprzętu wojskowego

  • Organami wykonawczymi na szczeblu operacyjnym w zakresie eksploatacji UiSW są:

      1. okręgowe warsztaty techniczne (OWT);

      2. rejonowe bazy materiałowe (RBM);

      3. bazy materiałowo-techniczne (BMT);

      4. rejonowe warsztaty techniczne (RWT);

      5. ruchome warsztaty techniczne (RuWT);

      6. Centralne Warsztaty Uzbrojenia i Elektroniki Lotniczej (CWUiEl);

      7. Centralna Składnica Marynarki Wojennej (CS MW);

      8. Centralny Zakład Sprzętu Ratowniczego Marynarki Wojennej (CZSRat MW);

      9. polowy warsztat lotniczy (PWL);

      10. bataliony remontowe;

      11. bataliony ewakuacji sprzętu;

      12. bataliony transportu sprzętu ciężkiego;

      13. bataliony zaopatrzenia;

      14. bataliony logistyczne;

      15. bataliony składowania.

      16. Organami wykonawczymi związku taktycznego w zakresie eksploatacji UiSW są: bataliony remontowe, bataliony zaopatrzenia (pułki logistyczne), warsztaty remontowe techniki morskiej, działy remontu techniki morskiej, grupy obsługi technicznej statków powietrznych.

      17. Organami wykonawczymi szczebla oddziału w zakresie eksploatacji UiSW są:

      1. w brygadach - kompanie remontowe, kompanie zaopatrzenia (bataliony logistyczne);

      2. w batalionach - plutony remontowe, plutony zaopatrzenia (kompanie logistyczne), komórki zaopatrzenia komend portu wojennego, kompanie zabezpieczenia (bataliony radiotechniczne);

      3. kompaniach - drużyny remontowe, drużyny zaopatrzenia (plutony logistyczne), grupy remontu pojazdów kołowych.

      1. OBOWIĄZKI W ZAKRESIE EKSPLOATACJI UISW

        1. organizację systemu obsługowo - remontowego UiSW;

        2. uzgadnianie dokumentów normujących eksploatację UiSW;

      1. dowództwo rodzaju sił zbrojnych (logistyka planistyczna):

    1. znajomość stanu ilościowego i jakościowego UiSW;

    2. generowanie potrzeb w zakresie środków finansowych i środków materiałowych na zabezpieczenie eksploatacji;

    3. organizację systemu obsługowo - remontowego oraz sytemu zaopatrywania
      w UiSW;

    4. udział w opracowywaniu przepisów normujących eksploatację UiSW;

      1. gestor:

    1. znajomość stanu ilościowego i jakościowego UiSW;

    2. planowanie eksploatacji oraz określenie priorytetów w zakresie napraw UiSW we współpracy z COL;

    3. określanie potrzeb rzeczowych i finansowych w zakresie dostaw i modernizacji UiSW gestora;

    4. organizację procesu wprowadzania oraz wycofywania UiSW z sił zbrojnych;

    5. ustalanie i aktualizacja norm należności wyposażenia tabelarycznego
      i naliczeniowego;

    6. opracowywanie dokumentacji na pozyskanie (modernizację) UiSW.

      1. centralny organ logistyczny (COL):

    1. prowadzenie zbiorczej bazy danych o ilości i jakości UiSW, zestawów remontowych i urządzeń warsztatowych w siłach zbrojnych;

    2. koordynowanie eksploatacji UiSW;

    3. planowanie potrzeb rzeczowych i finansowych na zabezpieczenie eksploatacji UiSW oraz dostawę tśm:

    4. organizację systemu osługowo-remontowego i zaopatrywania w techniczne środki materiałowe, zestawy remontowe i urządzenia warsztatowe wszystkich rodzajów sił zbrojnych;

    5. opracowywanie przepisów normujących eksploatację UiSW;

    6. opracowywanie wymagań taktyczno-technicznych na remont UiSW i zakup tśm;

    7. planowanie zakupów sprzętu logistycznego i środków materiałowych;

    8. wykonywanie obowiązujących dokumentów planistyczno-sprawozdawczych.

      1. dowództwo okręgu wojskowego (równorzędnych):

    1. prowadzenie ewidencji ilościowo-jakościowej uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz zestawów remontowych i urządzeń warsztatowych wszystkich oddziałów gospodarczych w rejonie odpowiedzialności okręgów wojskowych;

    2. opracowywanie i przekazywanie danych ewidencyjnych na potrzeby rodzajów sił zbrojnych, gestorów i centralnych organów logistycznych;

    3. planowanie eksploatacji oraz remontów uzbrojenia i sprzętu wojskowego na podstawie norm eksploatacyjnych;

    4. funkcjonowanie systemu obsługiwania i remontu uzbrojenia i sprzętu wojskowego na szczeblu OW;

    5. planowanie i organizowanie gospodarki technicznymi środkami materiałowymi;

    6. nadzór nad utrzymaniem sprawności technicznej uzbrojenia i sprzętu wojskowego w podległych instytucjach i jednostkach wojskowych;

    7. organizowanie działalności profilaktycznej w podległych instytucjach i jednostkach wojskowych;

    8. realizowanie szkoleń z zakresu prowadzenie ewidencji UiSW dla instytucji i jednostek wojskowych w rejonie odpowiedzialności.

      1. związki taktyczne (ZT):

        1. prowadzenie zestawienia ilościowego i jakościowego stanu ewidencyjnego UiSW za podległe jednostki wojskowe;

        2. planowanie i organizowanie w podległych jednostkach eksploatacji uzbrojenia
          i sprzętu wojskowego zapewniającej jego utrzymanie w pełnej sprawności technicznej;

        3. planowanie wykorzystania pododdziałów (oddziałów) remontowych w procesie realizacji obsługiwań i remontów uzbrojenia sprzętu wojskowego jednostek wojskowych wchodzących w skład związku taktycznego;

        4. opracowywanie potrzeb remontów zakładowych uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz nadzór nad terminowym dostarczaniem sprzętu do remontu;

        5. kontrolę i nadzór nad eksploatacją uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz urządzeń podlegających przepisom dozoru technicznego i elektroenergetycznych;

        6. nadzorowanie i prowadzenie ewidencji oraz sprawozdawczości z działalności
          w zakresie metrologii w jednostkach wojskowych wchodzących w skład związku taktycznego;

        7. organizowanie działalności profilaktycznej.

      1. jednostki wojskowe (oddziały gospodarcze):

    1. prowadzenie ewidencji ilościowo-jakościowej uzbrojenia i sprzętu wojskowego, zestawów remontowych i urządzeń warsztatowych;

    2. kierowanie eksploatacją uzbrojenia i sprzętu wojskowego, w tym zużyciem technicznych środków materiałowych;

    3. nadzór nad stanem technicznym uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz technicznych środków materiałowych;

    4. prowadzenie działalności profilaktycznej w zakresie zapobiegania wypadkom
      z uzbrojeniem i sprzętem wojskowym oraz w zakresie ochrony przed promieniowaniem elektromagnetycznym;

    5. nadzór nad przestrzeganiem rocznych norm zużycia resursów technicznych uzbrojenia i sprzętu wojskowego (UiSW) oraz przydzielonych limitów eksploatacyjnych;

    6. terminową kontrolę metrologiczną przyrządów pomiarowych i urządzeń podlegających przepisom dozoru technicznego;

    7. utrzymywanie normatywnych zapasów technicznych środków materiałowych oraz przedstawianie wniosków i propozycji w tym zakresie;

    8. nadzór nad ochroną środowiska;

    9. opracowywaniu planu rzeczowo-finansowego na rzecz zabezpieczenia technicznego eksploatacji UiSW;

    10. zapobieganie powstawaniu szkód w mieniu wojskowym;

    11. nadzór nad organizacją i funkcjonowaniem wojskowej bazy obsługowo-remontowej i magazynowej;

    12. szkolenie użytkowników U i SW;

    13. przygotowywanie propozycji zagospodarowania zbędnego mienia.

      1. dowódca pododdziału (równorzędny):

    1. prowadzenie ewidencji ilościowej uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz technicznych środków materiałowych znajdujących się na wyposażeniu pododdziału;

    2. utrzymanie w sprawności technicznej uzbrojenia i sprzętu wojskowego, a także przydatności użytkowej technicznych środków materiałowych;

    3. przestrzeganie rocznych norm zużycia resursów uzbrojenia i sprzętu wojskowego (UiSW) oraz przydzielonych limitów eksploatacyjnych;

    4. kierowanie eksploatacją uzbrojenia i sprzętu wojskowego;

    5. prowadzenie działalności profilaktycznej;

    6. zapewnianie właściwej pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów ochrony środowiska eksploatacji uzbrojenia i sprzętu wojskowego;

    7. organizowanie technicznego zabezpieczenia szkolenia;

    8. zapobieganie powstawaniu szkód w uzbrojeniu i sprzęcie wojskowym oraz środkach materiałach;

    9. prowadzenie obowiązującej dokumentacji technicznej UiSW eksploatowanego w pododdziale.

      1. drużyna (równorzędna):

    1. przestrzeganie przepisów eksploatacji i instrukcji UiSW;

    2. znajomość budowy przydzielonego UiSW;

    3. stan techniczny UiSW oraz jego ukompletowanie;

    4. wykonywanie obsług technicznych uzbrojenia i sprzętu znajdującego się na wyposażeniu drużyny;

    5. meldowanie przełożonemu o wypadkach utraty, uszkodzenia UiSW, jego elementów lub wyposażenia.

      1. pojedynczy żołnierz:

        1. znajomość budowy, zasad działania przydzielonego UiSW;

        2. wykonywanie nakazanych obsług;

        3. przestrzeganie przepisów eksploatacji i instrukcji UiSW;

        4. przestrzeganie przepisów prawa związanych z użytkowaniem i przechowywaniem danego egzemplarza UiSW;

        5. posiadanie uprawnień do użytkowania przydzielonego UiSW.

        6. Użytkownik UiSW odpowiada za stan techniczny,wyposażenie oraz dokumentację eksploatacyjną uzbrojenia i sprzętu wojskowego z chwilą jego przyjęcia. Ponadto ponosi odpowiedzialność za:

          1. zawinioną utratę lub uszkodzenie powierzonego UiSW;

          2. szkody rzeczowe i osobowe wyrządzone w mieniu wojskowym oraz w mieniu osób trzecich;

          3. użytkowanie sprzętu niezgodnie z obowiązującymi przepisami.

        1. ZASADY EKSPLOATACJI UZBROJENIA I SPRZĘTU WOJSKOWEGO

        3.1. Zasady ogólne

        1) grupa w użytkowaniu - grupa U;

        2) grupa w przechowywaniu - grupa P.

        3.2. Użytkowanie uzbrojenia i sprzętu wojskowego

      3.3. Ewidencja pracy uzbrojenia i sprzętu wojskowego

    indywidualna dokumentacja eksploatacyjna sprzętu ( formularz techniczny, książka pojazdu, karta ewidencji obsługiwań technicznych i zabiegów konserwacyjnych, dowód urządzenia, karta indywidualna broni, książka obsługi statku powietrznego, książka płatowca statku powietrznego, książka silnika statku powietrznego, dziennik maszynowy, dziennik kutrowy, itp.).

    3.4. Kierowanie eksploatac uzbrojenia i sprzętu wojskowego