UNIWERSYTET
TECHNOLOGICZNO PRZYRODNICZY
W BYDGOSZCZY
WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ
PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN
TEMAT: Wyznaczanie charakterystyki sprężyn śrubowych
Sprężyny - wiadomości ogólne
Zadania sprężyn:
dociskają części maszyn w czasie ich pracy;
zapewniają zmiany położenia różnych elementów w określonych granicach;
łagodzą uderzenia i wstrząsy;
tłumią drgania (kasowanie luzów, kumulowanie energii, napęd drobnych mechanizmów).
Rys.1
Klasyfikacja sprężyn ze względu na kształt (rys.1):
śrubowe walcowe (a,b) lub stożkowe (c);
płaskie (d,e);
spiralne (f);
talerzowe (g);
pierścieniowe (h).
Ze względu na rodzaj obciążenia sprężyny dzielimy na (rys.1):
rozciągane (naciągowe b);
ściskane (naciskowe a,c,g,h);
zginane (d,e);
skręcane (f).
Materiały na sprężyny powinny zapewniać dużą wytrzymałość i wysoką granicę sprężystości oraz plastyczności. Na sprężyny stosuje się najczęściej stale wysokowęglowe i stopowe, a także drut patentowany zwany też fortepianowym.
Sprężyny wykonuje się z drutów, taśm i blach, stopów metali nieżelaznych np. brązu krzemowego, brązu fosforowego, mosiądzu wysoko niklowego. Spotykamy też sprężyny wykonane z drewna lub tworzyw sztucznych.
Sprężyny śrubowe
Sprężyny śrubowe wykonujemy z drutu lub pręta okrągłego, kwadratowego, prostokątnego. W zależności od kierunku nawijania wyróżniamy sprężyny prawoskrętne i lewoskrętne. Skok sprężyny może być stały lub zmienny. Najczęściej spotykamy sprężyny walcowe, prawoskrętne o stałym skoku zwoju z drutu okrągłego. Rodzaje sprężyn śrubowych:
Sprężyna walcowa z drutu o przekroju okrągłym (rys.4 a);
Sprężyna walcowa z drutu o przekroju prostokątnym (rys.4 b);
Sprężyna stożkowa z drutu o przekroju okrągłym (rys.4 c);
Sprężyna stożkowa z drutu o przekroju prostokątnym (rys.4 d).
Parametry sprężyn śrubowych:
d - średnica drutu;
D - średnica podziałowa sprężyny nie obciążonej;
Dz - średnica zewnętrzna sprężyny
Dz = D + d
Dw - średnica wewnętrzna sprężyny
Dw = D - d
δ - współczynnik kształtu sprężyny
δ =
a - prześwit między dwoma czynnymi zwojami sprężyny;
s - skok zwojów sprężyny
s = a + d
l - długość czynnej części sprężyny;
z - liczba zwojów czynnych
z =
C - sztywność (stała sprężyny);
ƒ - strzałka ugięcia sprężyny pod określonym obciążeniem;
ƒ1 - ugięcie jednego czynnego zwoju
ƒ1 =
WYNIKI POMIARÓW
sprężyna 1
sprężyna nr 1 |
||
Lp. |
obciążenie P [N] |
ugięcie f [mm] |
1 |
9,81 |
0 |
2 |
19,62 |
0,22 |
3 |
29,43 |
0,53 |
4 |
39,24 |
0,83 |
5 |
49,05 |
1,12 |
6 |
58,86 |
1,36 |
7 |
68,67 |
1,56 |
8 |
78,48 |
1,77 |
9 |
88,29 |
2,05 |
10 |
98,1 |
2,25 |
Dz = Ø 70
d = Ø 7
D = Ø 63
n = 3 zwoje
obliczam sztywność
C = P/f
|
|
C2= |
89,18182 |
C3= |
55,5283 |
C4= |
47,27711 |
C5= |
43,79464 |
C6= |
43,27941 |
C7= |
44,01923 |
C8= |
44,33898 |
C9= |
43,06829 |
C10= |
43,6 |
C śr =50,4 N/mm
sprężyna 2
sprężyna nr 2 |
||
Lp. |
obciążenie P [N] |
ugięcie f [mm] |
1 |
9,81 |
0 |
2 |
19,62 |
0,59 |
3 |
29,43 |
1,04 |
4 |
39,24 |
2,17 |
5 |
49,05 |
2,8 |
6 |
58,86 |
3,08 |
7 |
68,67 |
3,6 |
8 |
78,48 |
4,15 |
9 |
88,29 |
4,71 |
10 |
98,1 |
5,38 |
Dz = Ø 42
d = Ø 4
D = Ø 38
n = 3 zwoje
obliczam sztywność
C = P/f
C2= |
33,25424 |
C3= |
28,29808 |
C4= |
18,08295 |
C5= |
17,51786 |
C6= |
19,11039 |
C7= |
19,075 |
C8= |
18,91084 |
C9= |
18,74522 |
C10= |
18,2342 |
C śr =21,2 N/mm
sprężyna 1 i 2
Układ równoległy
sprężyna nr 1 |
||
Lp. |
obciążenie P [N] |
ugięcie f [mm] |
1 |
9,81 |
0 |
2 |
19,62 |
0,38 |
3 |
29,43 |
0,58 |
4 |
39,24 |
0,76 |
5 |
49,05 |
0,98 |
6 |
58,86 |
1,17 |
7 |
68,67 |
1,35 |
8 |
78,48 |
1,66 |
9 |
88,29 |
1,77 |
10 |
98,1 |
1,91 |
obliczam sztywność układu równoległego
C = C1+C2
C= 21,2 + 50,4 = 71,6 N/mm
sprężyna 1 i 2
Układ szeregowy
sprężyna nr 2 |
||
Lp. |
obciążenie P [N] |
ugięcie f [mm] |
1 |
9,81 |
0 |
2 |
19,62 |
1,65 |
3 |
29,43 |
2,29 |
4 |
39,24 |
3,34 |
5 |
49,05 |
4,13 |
6 |
58,86 |
4,82 |
7 |
68,67 |
5,54 |
8 |
78,48 |
6,27 |
9 |
88,29 |
7,6 |
10 |
98,1 |
7,72 |
obliczam sztywność układu ze wzoru
C= 14,9 N/mm
Wnioski:
Z wykonanych pomiarów i obliczeń wynika, iż sztywność sprężyn zależy od średnicy pręta z jakiego jest wykonana sprężyna oraz od średnicy sprężyny. Zależy również od materiału z jakiego sprężyna jest wykonana. W mniejszym stopniu zależy od ilości zwojów ponieważ porównując nasze sprężyny miały taką samą liczbę zwojów , a ich sztywność znacząco się różni. Z obliczenia układów równoległego i szeregowego wynika , że zdecydowanie sztywniejszy jest układ równoległy.
Rys.4