1. Klasyfikacja obciążeń. Prawo Hooke'a. Wykresy rozciągania i ściskania. Naprężenia dopuszczalne.
Klasyfikacja obciążeń
- rozciąganie - 2 siły przeciwnie skierowane działające wzdłuż tej samej osi (osi symetrii przekroju)
- ściskanie - 2 siły przeciwnie skierowane działające wzdłuż tej samej osi (osi symetrii przekroju)
- zginanie - siła działa prostopadle do ciała (belki); belka (element zginany)
- skręcanie - w płaszczyznach prostopadłych do osi działającej pary sił
Prawo Hooke'a - przyrost długości pręta rozciąganego, w pewnym obszarze obciążeń, jest proporcjonalny do wzrostu siły rozciągającej i długości pręta, a odwrotnie proporcjonalny do pola przekroju poprzecznego i stałej materiałowej.

F - siła rozciągająca
l - długość próbki [mm]
∆l - przyrost długości [mm]
A - pole powierzchni przekroju poprzecznego [mm2]
E - moduł Younga, stała materiałowa [MPa]
![]()
б![]()
- naprężenia przy rozciąganiu
![]()
- odkształcenie względne
Ε=б/E - prawo Hooker'a
Wykresy rozciągania - Próby rozciągania wykonuje się na maszynach wytrzymałościowych zwanych zrywarkami. W próbach tych stosuje się próbki o różnych przekrojach i kształtach w zależności od rodzaju materiału, z którego są te próbki wykonane. Najczęściej stosuje się próbki o przekroju kołowym.
Dla stali niskowęglowej

![]()

Dla innych materiałów
Wykres ściskania

Naprężenia dopuszczalne
бr![]()
- warunek wytrzymałościowy przy rozciąganiu
![]()
![]()
- współczynnik bezpieczeństwa odniesiony do granicy wytrzymałości
![]()
![]()
- współczynnik bezpieczeństwa odniesiony do granicy plastyczności
kc - naprężenia dopuszczalne przy ściskaniu
ks - naprężenia dopuszczalne przy skręcaniu
kt - naprężenia dopuszczalne przy ścinaniu
kg - naprężenia dopuszczalne przy zginaniu
kd - naprężenia dopuszczalne przy dociskaniu
2. Ścinanie. Liczba Poissona. Związek między modułami E,G i ν
Ścinanie


б - τ

γ - kąt odkształcenia postaciowego
![]()
ε=б/E
G - moduł sprężystości postaciowego (stała materiałowa)
![]()
Liczba Poissona

![]()


![]()
![]()

3. Pojęcie siły tnącej i momentu zginającego. Zalezności między T i Mg
Siła tnąca - w rozpatrywaniu przekroju belki jest to siła wewnętrzna prostopadła do osi belki równa sumie rzutów wszystkich sił działających po jednej stronie rozpatrywanego przekroju na oś prostopadłą do osi belki.
Moment gnący(zginający) - siła wewnętrzna równa sumie momentów wszystkich sił działających po jednej stronie rozpatrywanego przekroju względem osi prostopadłej do płaszczyzny zginania przechodzącej przez środek ciężkości rozpatrywanego przekroju.
Zalezności między T i Mg


![]()
Siła tnąca w rozpatrywanym przekroju jest równa pochodnej momentu tnącego względem długości.
![]()
![]()
Obciążenie ciągłe równa się pochodnej siły tnącej względem długości
4. Momenty bezwładności figur płaskich
Momentem bezwładności figury płaskiej względem osi nazywamy sumę iloczynów elementarnych pól tej figury i kwadratów odległości tych pól od osi.


Momenty bezwładności podstawowych figur







![]()
Tw. Steinera - każdą oś figury płaskiej, która przechodzi przez środek ciężkości nazywa się osią centralną, a moment bezwładności względem tej osi nazywa się centralnym momentem bezwładności.
5. Naprężenia przy zginaniu. Warunek wytrzymałościowy.
бgy![]()
бgmax![]()
бgmax![]()
- warunek wytrzymałościowy przy zginaniu
6. Wskaźnik przekroju
![]()
- wskaźnik przekroju (wskaźnik wytrzymałości przy zginaniu)
7. Linia ugięcia belek.

![]()
![]()


Mg>0 ![]()
Wartości strzałek i kątów ugięcia obliczone zostały w oparciu o równanie różniczkowe linii ugięcia
EJy”=Mg
8. Skręcanie wałów o przekroju kołowym. Obliczanie naprężeń oraz odkształceń wałów. Warunek wytrzymałościowy.
Skręcanie wałów o przekroju kołowym


Ms=P*h
![]()
φ - kąt skręcenia
Naprężenia przy skręcaniu. Warunek wytrzymałościowy
- przy skręcaniu powstają naprężenia styczne

![]()
Io - biegunowy moment bezwładności

![]()
![]()
![]()
![]()
9. Przeliczanie mocy i liczby obrotów na moment skręcający
Zależność pomiędzy momentem skręcającym (Ms), masą (N) i obrotami (n)

10. Wytrzymałość złożona. Hipotezy wytrzymałościowe. Pojęcia naprężenia zredukowanego.
Wytrzymałość złożona (elementy o przekroju kołowym)
- rozciąganie
- zginanie
- skręcanie
Jednoczesne występowanie tych prostych przypadków obciążenia nazywamy wytrzymałością złożona.
Hipotezy wytrzymałościowe
1. Określono wiele hipotez wytrzymałościowych w zależności od rodzaju materiału. Dwie najpopularniejsze, najczęściej stosowane to:
a) hipoteza maksymalnych naprężeń stycznych (τmax); mówi ona ,że o zniszczeniu materiału decydują największe naprężenia tnące (styczne).
b) hipoteza H.M.H.(Huber-Misesa-Henckye'go); mówi ona o tym, że o zniszczeniu materiału decyduje energia odkształcenia postaciowego.
2. Przypadku naprężeń normalnych i stycznych (zginanie + skręcanie) to wyrażenia na naprężenia zredukowane dla wymienionych hipotez maja postać:
a) dla hipotezy τmax :
![]()
b) w przypadku hipotezy Hubera:
![]()
Naprężenia zredukowane - to takie umowne naprężenia otrzymane po zastosowaniu przyjętej hipotezy wytrzymałościowej (wytężeniowej) dla danego trójkierunkowego (złożonego) stanu naprężeń, które jest równoważne z naprężeniem przy zwykłym (jednokierunkowym) rozciąganiu.
11. Metoda elementów skończonych (MES) Finie Element Metod
MES jest to obecnie jedna z najczęściej stosowanych metod rozwiązywania różnych problemów inżynierskich. Jej uniwersalność polega na łatwości schematyzacji różnych obszarów o skomplikowanej geometrii, także niejednorodnych. MES w najprostszej wersji służy do analizy statyki dowolnych układów mechanicznych. Przez analizę rozumie się wyznaczenie sił wewnętrznych i zewnętrznych oraz odkształceń i przemieszczeń. Duże ciało/belkę dzielimy na setki, tysiące skończonych elementów. W punktach styku (węzłach) piszemy statyczne równania.
Rozwiązanie problemów za pomocą MES:
1.Zbudowanie modelu obliczeniowego 2.Analiza poszczególnych elementów
3.Analiza zbioru elementów układu obliczeniowego
4.Ustalenie warunków brzegowych 5.Rozwiązanie globalnego układu równań
6.Obliczenie wymaganych wielkości na poziomie pkt. 7.Prezentacja wyników
.


![]()

![]()
![]()

![]()
