Chemia 1(1), Chemia fizyczna AGH laborki, lab 1


Metalurgia

Grupa IV

12 styczeń

2002/2003

Nr zespołu: 6

Ćwiczenie nr 1.

Temat: Lepkość.

Włodzimierz Wołkow

  1. Wstęp.

Przesuwanie się poszczególnych warstw cieczy względem siebie napotyka na opór, zwany tarciem wewnętrznym cieczy. Stwierdzono doświadczalnie, że siła statyczna K, potrzebna do utrzymania stałej różnicy prędkości dwu warstw cieczy, jest proporcjonalna do różnicy szybkości dw i do wielkości powierzchni A warstwy, odwrotnie proporcjonalna zaś do odległości warstw dx :

0x01 graphic
(1)

gdzie η jest współczynnikiem proporcjonalności, charakterystycznym dla cieczy, zwanym współczynnikiem lepkości bezwzględnej lub dynamicznej. Jak wynika z równania (1), współczynnik lepkości η jest równy co do wartości liczbowej sile potrzebnej do utrzymania jednostkowej różnicy prędkości dwu odległych od siebie o jednostkę i posiadających jednostkową powierzchnię warstw cieczy.

Jednostką lepkości bezwzględnej jest dyna.sek.cm-2, zwana puazem. Jest to jednostka duża i dlatego często używamy jednostek mniejszych, jak milipuaz (10-3P) i centipuza (10-2P). Współczynnik tarcia wewnętrznego dla gazów jest rzędu 10-4 puaza, dla większości cieczy od 10-2 do 10-3 puaza. W stanie szklistym (ciecze przechłodzone, np. szkło) współczynnik lepkości jest rzędu 1011 do 1013 puaza. Dla ciał stałych przybiera wartości bardzo wysokie, zwykle niemierzalne.

S. Arrhenius i J. Guzman wyrazili zależność lepkości cieczy od temperatury w postaci funkcji wykładniczej:

0x01 graphic
(2)

gdzie A i B są wielkościami charakterystycznymi dla danej cieczy, e jest podstawą logarytmów naturalnych, T - temperaturą bezwzględną.

Do analogicznego równania można dojść rozpatrując zjawisko teoretycznie. Cząsteczka cieczy zajmuje w Przybliżeniu pewne położenie równowagi. Przesunięcie się cząsteczki w kierunku przepływu jest możliwe wówczas, gdy posiada ona określoną energię - tak zwaną energię aktywacji E. Im większa jest lepkość cieczy, tym wyższa jest ta energia. Stosownie do prawa podziału Maxwella i Boltzmanna, liczba cząstek posiadających energię E lub większą od niej jest proporcjonalna do wartości wyrażenia e-E/RT. Lepkość bezwzględna winna być odwrotnie proporcjonalna do tej wartości, czyli :

0x01 graphic
(3)

Równanie powyższe odpowiada wzorowi Arrheniusa - Guzmana. Wartość A w tym równaniu zależy od ciężaru cząsteczkowego i objętości molowej cieczy.

Stosunek lepkości bezwzględnej do gęstości cieczy nazywamy lepkością kinematyczną. Wymiarem lepkości kinematycznej jest cm2.sek-1.

  1. Metody pomiarowe.

Pomiar lepkości cieczy metodą przepływu.

Metoda ta opiera się na pomiarze czasu przepływu określonej objętości cieczy przez wzorcową rurkę kapilarną pod działaniem znanej różnicy ciśnień. Prawo opisujące przepływ cieczy przez rurki kapilarne odkrył Poiseuille. Można je wyrazić równaniem :

0x01 graphic
(4)

w którym V oznacza objętość cieczy wypływającej w ciągu czasu t z kapilary o długości l i promieniu r, pod wpływem różnicy ciśnień Δp. Równanie powyższe sprawdza się tylko wówczas, gdy szybkość przepływu jest tak mała, że nie powstają wiry, oraz gdy ciecz wypływa z kapilary bezpośrednio do tej samej cieczy. W przypadku gdy ciecz wypływa tylko pod działaniem własnego ciężaru, istnieje zależność :

0x01 graphic
(5)

gdzie : h1 - h2 jest różnicą poziomów, d - gęstością cieczy, g - przyspieszeniem ziemskim. Bezpośrednie wykorzystanie wzoru (4) dla pomiaru lepkości jest możliwe, lecz niewygodne. Trzeba bowiem wyznaczyć doświadczalnie parametry r, l, t oraz będące funkcjami czasu V i Δp. Każdy z tych pomiarów jest obarczony błędem, które sumują się w ostatecznym wyniku.

Można tego uniknąć, mierząc kolejno czas przepływu równych objętości dwu różnych cieczy pod działaniem własnego ciężaru przez tę samą rurkę kapilarną; otrzymujemy wówczas z prawa Poiseuille'a po uwzględnieniu wzoru (5) zależność :

0x01 graphic
(6)

w której η1 i η2 są lepkościami bezwzględnymi, d1 i d2 - gęstościami badanych cieczy, a t1 i t2 oznaczają czasy przepływów. Znając lepkość jednej cieczy możemy obliczyć lepkość drugiej. Jeżeli pewną ciecz o znanej lepkości przyjmiemy za wzorzec, to stosunek lepkości bezwzględnej cieczy badanej do wzorcowej nazwiemy lepkością względną :

0x01 graphic
(7)

W równaniu tym η0, d0 i t0 odpowiadają cieczy wzorcowej. Zwykle cieczą wzorcową jest woda i w tych przypadkach wystarczy zmierzoną lepkość względną pomnożyć przez bezwzględną lepkość wody, aby otrzymać bezwzględną lepkość badanej cieczy.

0x01 graphic

Do pomiaru lepkości metodą przepływu używamy przyrządu przedstawionego na rysunku, zwanego wiskozymetrem Ostwalda. Jest to naczynie w kształcie litery U, z dwoma zbiornikami, między którymi znajduje się rurka kapilarna. Ciecz wciąga się ustami lub za pomocą pompki wodnej do zbiornika górnego A. Przy napełnianiu aparatu od góry mogłyby powstać pęcherzyki powietrza w kapilarze. Mierzy się stoperem czas wypływu objętości cieczy zawartej między poziomami a i b.

W przypadku cieczy o znacznej lepkości, jak na przykład oleje smarowe lub gliceryna, używamy wiskozymetru z kapilarą o promieniu 0,2 mm i długości około 6 cm. Ponieważ lepkość zależy od temperatury, należy umieszczać wiskozymetr w termostacie wodnym o oszklonych ściankach bocznych. Jako termostatu użyć można dużej zlewki napełnionej wodą o stałej i znanej temperaturze.

Istnieje również szereg innych metod pomiaru lepkości, jak na przykład metoda opadającej kulki (Stokesa), metoda wirującego cylindra itp.

  1. Wyniki pomiarów i obliczenia.

Przykładowe obliczenia:

0x01 graphic

0x01 graphic

0x01 graphic
0x01 graphic

0x01 graphic

0x01 graphic

0x01 graphic

dla 20 oC :

0x01 graphic

0x01 graphic

t[oC]

T[K]

1/T

średni czas wypływu t [sek]

lepkość η w milipuazach

log η

ηglH2O

woda

20

293

0,00341

70,6

10,05

1,002166

40

313

0,00319

44,6

6,56

0,816903

60

333

0,003003

33,3

4,70

0,672097

80

353

0,00283

26,3

3,56

0,551449

gliceryna

20

293

0,00341

613,3

102,94124

2,072765

11,76520

40

313

0,00319

289,6

50,22526

1,700922

7,656289

60

333

0,003003

171

28,45803

1,454204

6,0549

80

353

0,00283

112

17,87586

1,252266

5,021309

100

373

0,00268

83,3

0x01 graphic

Porównując znalezioną doświadczalnie wartość gęstości gliceryny (1,17699 g/cm3) z wykresem stwierdziłem, że stężenie użytego roztworu gliceryny wynosi 63 %.

0x01 graphic

0x01 graphic

0x01 graphic

Obliczanie z wykresów wartości współczynników A oraz energii aktywacji przepływu lepkiego E :

dla wody :

A = 0,022

E = 1790,803 ⋅ R

dla roztworu gliceryny :

A = 0,0075

E = 2707,33 ⋅ R

  1. Wnioski.

Wielkość η zależy od rodzaju cieczy oraz od temperatury. Ze wzrostem temperatury, w przeciwieństwie do lepkości gazów, lepkość cieczy na ogół maleje i w dość szerokim przedziale temperatury wykazuje zależność wykładniczą od odwrotności temperatury. Zależność tę w postaci wzoru empirycznego podali Arrhenius i Guzman :

0x01 graphic

gdzie ηo i Ea są stałymi dla danej cieczy.

Różnica ta jest spowodowana aktywacyjnym charakterem ruchu cząsteczek w cieczy - podczas przepływu cząsteczki muszą pokonać potencjały występujące przy ich przemieszczaniu się (przyciąganie przez cząsteczki sąsiednie). Wzrost ciśnienia powoduje wzrost lepkości.

Lepkość cieczy waha się w bardzo szerokich granicach i zależy od rodzaju oddziaływań międzycząsteczkowych i kształtu cząsteczki. Silny wpływ na lepkość mają wiązania wodorowe oraz wielkości cząsteczek łańcuchowych.

Lepkość jest ważną cechą charakterystyczną cieczy, gdyż warunkuje szybkość takich procesów, jak wypływ przez otwory, przepływ przez rury cylindryczne czy ruch ciał o różnym kształcie w ośrodku ciekłym.

Lepkość odgrywa również istotną rolę w kinetyce procesów elektrochemicznych, ponieważ szybkość jonów w polu elektrycznym jest odwrotnie proporcjonalna do współczynnika lepkości η.



Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
CHEMIA 12, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 12
SPRAWOZ4, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 12
napiecie pow nr 2, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 2
LABORKA UKASZ 3, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 3,4
CHEMIA 12, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 12
korozja dla justyny, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 21
Wyniki pomiarów ciepła rozpuszczania, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 3,4
SPRAWOZ6, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 18
Chemia fizyczna (3, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 3,4
lab. 05 - baron, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 5
Wykresy do 3, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 3,4
tekst 7, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 6
Chem 1, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 1
skoootaaa, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 20
lepkość, Chemia fizyczna AGH laborki, lab 1
Potencjały równowagowe elektrod - siła elektromotoryczna ogniw. polaryzacja, Chemia fizyczna AGH la

więcej podobnych podstron