I Turyzm- całokształt zagadnień teore, gosp, geogr, staty, praw, kultur i spol związanych z turystyka.

rekreacja - ogoł dobrowolnie podejmowanych czynności dla regeneracji sił psychicznych i fizycznych

czas wolny - zespoł zajęć, ktorym jednostka może się z własnej woli poświęcić w okresie wolnym od obowiązków zawodowych, rodzinnych i społecznych, albo w celu wypoczynku i rozrywki, w związku z dążeniem do bezinteresownego rozwoju swojej wiedzy i wykształcenia lub dobrowolnego udziału w życiu

społecznym, jak też w celu rozwoju własnych, nieskrępowanych zdolności twórczych

Turystą- osoba znajdująca się dobrowolnie czasowo poza miejscem stałego pobytu i środowiskami związanymi z codziennym rytmem życia

odwiedzający - to każda osoba, która podróżuje z miejsca znajdującego się poza jej codziennym otoczeniem na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy, jeśli podstawowym celem podróży nie jest podjęcie działalności zarobkowej w odwiedzanym miejscu. Dzielą się jeszcze na:

-odwiedzający- turyści- osoby które spędziły więcej niż 24h w celach wypocz, leczniczych, służbowych

-odwiedzający wycieczkowicze- to osoby której spędziły w kraju nie więcej niż 24 h.

Podróżny- każda osoba podróżująca poza miejscem zamieszkania, niezależnie od celu podróży i wykorzystanych środków transportu.

Gospodarka turystyczna-jest to zbiorczy termin, obejmujący ogol urządzeń i środków służących zaspokojeniu potrzeb turystów.

II. ruch turystyczny- zjawisko o charakterze społeczno-ekonomicznym, którego istota polega na podróżach podejmowanych dla realizacji celów rekreacyjnych, poznawczych, zdrowotnych i rozrywkowych.

Wyróżniając turystykę: krajoznawczą, kwalifikowaną, zdrowotną, motywacyjną, biznesową, kongresową, morską, etniczną, polonijną, socjalną, alternatywną, religijno-pielgrzymkową, kulturalną oraz agroturystykę i turystykę weekendową.

6 głównych grup celow wyjazdow turystycznych:

• wypoczynek, rekreacja, wakacje,

• odwiedziny u krewnych i znajomych,

• podróże w sprawach zawodowych i w interesach,

• podróże w celach zdrowotnych

• podróże w celach religijnych, pielgrzymki

• inne cele (w tym np. tranzyt)

Klasyfikacja ruchu turystycznego wedlug pochodzenia turysty:

• turystykę krajową, czyli podróże mieszkańcow po własnym kraju (A)

• turystykę przyjazdową, czyli przyjazdy do kraju osob mieszkających stale gdzie indziej (B),

• turystykę wyjazdową, czyli wyjazdy mieszkańcow danego kraju za granicę (C).

Klasyfikacja ruchu turystycznego według motywacji wyjazdow:

1) turystyka wypoczynkowa-rozmaite formy turystyki czasie urlopu. wypoczynkowe wyjazdy do uzdrowisk

2) turystyka kulturalna- o charakterze poznawczym,alternatywna - jako efekt humanizacji zjawiska turystyki, pielgrzymkowa

3) turystyka sportowa-aktywna, pasywna

4) turystyka towarzyska-rodzinna, klubowa,

5) turystyka związana z aktywnością zawodową-motywacyjna, podróże w interesach, uczestnictwo w kongresach, targach i wystawach,

6) turystyka związana z polityką- uczestnikow konferencji

Funkcje pozytywne (eufunkcje)

Funkcja wypoczynkowa-odgrywa jedną z najważniejszych rol dla rozwoju człowieka i pozytywnego kształtowania jego osobowości, turystyka zaspokaja potrzeby związane z odnową sił fizycznych i psychicznych człowiek wypoczęty lepiej funkcjonuje w życiu.

Funkcja zdrowotna-powoduje ograniczenie negatywnych skutkow rozwoju cywilizacji, stresow oraz oddalenia

od natury, szczegolnie istotne znaczenie dla zdrowia człowieka mają wyjazdy do uzdrowisk

Funkcja wychowawcza-pozytywne kształtowanie osobowości poprzez: aktywność, wspolnotę przeżyć,

odpowiedzialność, kontakt z ludźmi

Funkcja kształceniowa-turystyka uczy,rośnie ogolny poziom wiedzy i doświadczenia człowieka

Funkcja edukacji kulturowej - istnieje wspołzależność między turystyką a kulturą:

1) turystyka: promuje, wzbogaca, chroni wartości kulturowe,

2) kultura: inspiruje i promuje rozwoj turystyki.

Funkcje negatywne (dysfunkcje)

W przypadku wypoczynku biernego następuje ograniczenie rozwoju człowieka wynikające

z braku elementow poznawczych, przeładowanie programu powoduje zmęczenie,tzw. „choroba pourlopowa" - gdy wyjazd został źle zorganizowany: zły wybor miejscowości, środka transportu, zły hotel, brak przygotowania turysty do aktywnego wypoczynku: zbyt duży wysiłek co dotyczy zwłaszcza uczestnictwa w formach

aktywnych - efektem jest nadmierne zmęczenie i szkodliwe skutki dla organizmu, wypadki: w gorach, utonięcia, zbyt intensywne opalanie i związane z tym konsekwencje dla zdrowia, zakażenia chorobami podczas podrozy-aids, obawa turysty związana z nowym otoczeniem, zwyczajami, zmiany w moralności i obyczajowości ludności miejscowej, moda: zwiedza się to „co wypada zwiedzić i gdzie trzeba być", a nie to na co się ma ochotę, stwarza ludności miejscowej gorsze warunki życia, gorsze warunki wypoczynku turystow z uwagi na fakt.

III. Walory (zasoby) turystyczne - to zespół elementów środowiska naturalnego oraz elementów poza przyrodniczych, które - wspólnie lub każde z osobna - są przedmiotem zainteresowania turysty

dobro turystyczne-„dobro lub zespół dóbr danych przez naturę, historię lub działalność ludzką, na ktore występuje popyt turystyczny

potencjał turystyczny- elementy środowiska geograficznego oraz zachowania człowieka, ktore mogą być wykorzystywane do uprawiania turystyki bądź do zajmowania się turystyką, czyli wszelkie zasoby strukturalne i funkcjonalne warunkujące rozwoj turystyki na określonym terenie. Potencjał dzielimy na zasoby strukturalne: walory tury, zagospodarowanie, walory recepcji, zasoby funkcjonalne: uwarunkowania ekonomiczne, polityczne, kulturowe, psychologiczne, technologiczne.

Popyt turystyczny” to suma dóbr i usług turystycznych oraz towarów, które turyści są skłonni nabyć przy określonej cenie. Np.walory wypoczynkowe,krajoznawcze, specjalistyczne

„Podaż turystyczna” jest to ilość turystycznych dóbr i usług dostępnych na rynku turystycznym. Np. walory przyrodnicze, antropogeniczne.

Atrakcyjność turystyczna - występowanie pewnej cechy charakterystycznej,

przyciągającej turystów na określone tereny, dzięki walorom krajobrazu naturalnego,

klimatu, różnych interesujących obiektow zagospodarowania przestrzennego. Nalezą: urzadzenia sportowe, wiązane z rozrywka, transportem, obiekty handlowe.

IV. Zagospodarowanie turystyczne- jest to przystosowanie terenu dla potrzeb ruchu turystycznego i rekreacyjnego.
Infrastruktura turystyczna - są to wszelkiego rodzaju obiekty oraz urządzenia turystyczne, które mają na celu służenie przyjeżdżającym na dany obszar turystom - zaspokajaniu ich potrzeb związanych z bierną oraz aktywną turystyką.

Baza noclegowa - jeden z podstawowych elementów zagospodarowania turystycznego, w skład którego wchodzą różnego rodzaju obiekty noclegowe i urządzenia towarzyszące, pozwalające turystom na przebywanie poza miejscem stałego zamieszkania w warunkach zbliżonych do ich stałych upodobań. Cechy: rodzaj obiektu, lokalizacja, kategoria, forma własności, sezonowość działania, stopień wykorzystania, wielkosc obiektu, gastronomia, wyposażenie.

-hotele - obiekty posiadające co najmniej 10 pokoi, w tym większość miejsc w pokojach jedno- i dwuosobowych, świadczące szeroki zakres usług związanych z pobytem klientów,

-motele - hotele położone przy drogach, zapewniające możliwość korzystania z usług motoryzacyjnych i dysponujące parkingiem,

-pensjonaty - obiekty posiadające co najmniej 7 pokoi, świadczące dla swoich klientów całodzienne wyżywienie,

-kempingi - obiekty strzeżone, umożliwiające nocleg w namiotach, samochodach mieszkalnych i przyczepach samochodowych, przyrządzanie posiłków, parkowanie samochodów, a także świadczące usługi związane z pobytem klientów; obiekty te mogą dodatkowo umożliwiać nocleg w domkach turystycznych lub innych obiektach stałych,

-domy wycieczkowe - obiekty posiadające co najmniej 30 miejsc noclegowych, dostosowane do samoobsługi klientów oraz świadczące minimalny zakres usług związanych z pobytem klientów,

-schroniska młodzieżowe - obiekty przeznaczone do indywidualnej i grupowej turystyki młodzieżowej, dostosowane do samoobsługi klientów,

-schroniska - obiekty zlokalizowane poza obszarami zabudowanymi, przy szlakach turystycznych, świadczące minimalny zakres usług związanych z pobytem klientów,

-pola biwakowe - obiekty niestrzeżone, umożliwiające nocleg w namiotach.

-Ośrodek wczasowy - obiekt noclegowy przeznaczony i przystosowany do świadczenia wyłącznie lub głównie usług związanych z wczasami.
-Ośrodek kolonijny - obiekt noclegowy przeznaczony i przystosowany do świadczenia wyłącznie lub głównie usług związanych z koloniami.
-Ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy - obiekt noclegowy przeznaczony i przystosowany do przeprowadzania kursów, konferencji, szkoleń, zjazdów, itp.
-Dom pracy twórczej - obiekt, w którym są zapewnione właściwe warunki do wykonywania pracy twórczej i wypoczynku twórców. Musi posiadać urządzenia grzewcze.
-Domek turystyczny - budynek niepodpiwniczony, z materiałów nie trwałych, który ma nie więcej niż 4 pokoje.
-Pokoje gościnne - umeblowane pokoje w mieszkaniach osób fizycznych, wynajmowane turystom, za opłatą określoną z góry, za pośrednictwem biur zakwaterowań lub bezpośrednio turystom.
-Kwatera agroturystyczna - zakład opieki zdrowotnej położony na terenie uzdrowiska, która wykorzystuje, przy udziale świadczeń zdrowotnych, naturalne zasoby lecznicze uzdrowiska i świadczy usługi noclegowe.

baza gastronomiczna - tworzą ją wszelkie punkty gastronomiczne zlokalizowane samodzielnie, jak i w obiektach noclegowych. Trzy grupy urządzeń:

-urządzenia gastronomiczne, do których naleza zakłady gastronomiczne(zakłady gastronomi otwartej, zamkniętej, przy hotelach i innych obiektach)

-urządzenia których zadaniem jest zaopatrzenie turystow w żywność-sklepy

-urządzenia zaopatrujące zakłady gastronomiczne

Baza komunikacyjna wpływa bezpośrednio na stopień ruchu turystycznego obszaru, a możliwość skorzystania z różnych rodzajów transportu staje się istotnym kryterium przy planowaniu podróży. Podstawowe elementy: linie kolejowe, drogi lądowe, drogi wodne, połączenia i szlaki powietrzne, szlaki turystyczne. Cechy bazy: dostępność turystyczna zewn., dost komunikacyjna wewn.
baza towarzysząca- to te urządzenia, których podstawową funkcją jest obsługa ruchu turystycznego (zostały wybudowane z przeznaczeniem dla turystów). Podział: 1. urządzenia mające umożliwić turystom korzystanie z walorow turystycznych: wyciągi, przystanie. 2urzadzenia ułatwiające uprawianie turystyki :biura podróży, punkty infor. 3urzadzenia rozrywkowe :kina, sale wystawowe 4.urzadzenia usługowe :stacje wodne, sklepy z pamiątkami.

V. Produkt turystyczny- dostępny na rynku pakiet materialnych i niematerialnych składników umożliwiających realizacje celu wyjazdu turystycznego.

Produkt idealny- wyobrażenie o wjezdzie i oczekiwanie co do sposobu realizacji celu.

Produkt rzeczywisty- naturalne i stworzone przez człowieka dobra turystyczne, towary, usługi umozliwiwajace przebycie, pobyt i korzystanie z walorow.

Składniki produktu turystycznego:

-Rdzen produktu- zaspakajanie potrzeby wypoczynku, zwiedzanie miasta lub polepszenie stanu zdrowia.

-produkt rzeczywisty-to zestaw podstawowych usług związanych z realizacja celu wyjazdu: usluga transportowa, noclegowa

-produkt poszerzony- to dodatkowe wycieczki, uczestnictwo w dodatkowych imprezach

Cechy produktow turystycznych: konsumpcja, brak możliwość wyprodukowania na zapas, brak możliwości transportu, wymagania ponoszenia wysokich kosztow stalych.

Produkty turystyczne proste: usluga- np. usluga hotelarska, rzecz- mapy, przewodniki, obiekt- muzeum , jaskinia, wydarzenie-imprezy sportowe, wystawy

Produkty turystyczne złożone: impreza- rajdy, wczasy, szlak, miejsce

Turystyka jako zjawisko interdyscyplinarne- znajduje się w kręgu zainteresowan szeregu dyscyplin naukowych, takich jak: psychologia, socjologia, ekonomia. Jest także rozpatrywana jako zjawisko społeczne, psychologiczne, kulturowe. Stanowi przedmiot badan geograficznych , glownie geografii turyzmu. Turystyka ma charakter przestrzenny oraz społeczny.

Popyt turystyczny-suma dobr turystycznych, usług i towarow które turyści skłonni sa nabyć przy określonym poziomie cen. Cechy: kompleksowość, sezonowość.

Podaż turystyczna- ogol dobr i świadczonych usług turystycznych dostępnych na rynku turystycznym. W znaczeniu szerszym- całokształt działań wszystkich podmiotow prowadzących działalność zmierzająca do zaspokojenia popytu turystów. W znaczeniu węższym- wolum dobr i usług, który jest oferowany do sprzedaży turystom.

Rezerwaty przyrody-obszar objęty ochrona, której przedmiotem mogą być zachowane w stanie naturalnym lub malo zmienionym ekosystemy, określone gatunki roślin i zwierząt , elementy przyrody nieożywionej, mające istotna wartość ze względów naukowych, przyr. Ściśle i częściowe, faunistyczne, leśne, torfowiskowe, krajobrazowe.

Parki narodowe- obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami naukowymi, przyrodniczymi o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, na którym ochronie podlega przyroda oraz swoiste cechy krajobrazu.23 parki: Babiogórski, Białowieski, Biebrzański, Bieszczadzki, Drawieński, Gorczański, kampinoski, karkonoski, magurski, narwiański, ojcowski, bory tucholskie, gor stolowych, ujście warty, pieniński, poleski, roztoczański, słowiński, świętokrzyski, tatrzański, wielkopolski, woliński, wigierski

Parki krajobrazowe- sa obszarami poddanymi ochronie ze względu na nieprzeciętne właściwości naturalne środowiska przyrodniczego oraz wysokie walory historyczne i kulturowe.

Obszary chronionego krajobrazu- pełnia role otuliny lub łącznikową dla parkow naro i krajo.

Chłonność turystyczna - oznacza zdolność środowiska przyrodniczego do przyjęcia takiego obciążenia przez turystów, które zapewni optymalne warunki wypoczynku i nie spowoduje zachwiania równowagi biocenotycznej w środowisku. wyraża się ilością osob na jednostkę powierzchni-hektar

Pojemność turystyczna- właściwość danego terenu wynikająca z odporności srod. przyrodniczego oraz funkcji turystycznej i związanego z tym zagospodarowania i użytkowania turystycznego. Wyraża się maksymalna liczba osob które mogą jednocześnie realizować cele turystyczne bez obniżania wartości poszczególnych elementow środowiska.

Przepustowość turystyczna- to liczba osob mogących korzystać z tych samych walorow turystycznych w warunkach optymalnego odbioru wrażeń i swobody ruchu w odpowiedniej jednostce czasu.

Recepcyjność turystyczna- maksymalna ilość osob która może wypoczywać na dany terenie w optymalnych warunkach obsługi , pozwalając na pełne zaspokojenie potrzeb wypoczynkowych.