10
Patrycja Krzaczyńska
197834
Biotechnologia
wtorek 815-1000
Ćwiczenie nr 36
Oznaczanie współczynnika podziału acetonu pomiędzy toluen i wodę metodą refraktometryczną
1. Cel ćwiczenia
Celem ćwiczenia jest wyznaczenie współczynnika podziału acetonu pomiędzy dwie fazy, wodną i organiczną.
2. Wstęp teoretyczny
Współczynnik podziału - w dostatecznie rozcieńczonych roztworach stosunek stężeń składnika w dwóch współistniejących fazach ciekłych jest stały i niezależny od stężenia.
Refraktometria - wykorzystuje pomiary współczynników załamania światła badanych roztworów, na jej podstawie wnioskuje się o stężeniu oznaczanych substancji.
Określając stężenie acetonu w toluenie wykorzystujemy zależność:
Prawo podziału Nernsta - dotyczy układu dwóch nie mieszających się cieczy, w których rozpuszczalny jest trzeci składnik. Po ustaleniu się stanu równowagi w roztworze można wyznaczyć współczynnik podziału K.
K(T) - współczynnik podziału, a3 - aktywność składnika,
- dwie nie mieszające się ciecze
Objętości oby faz(toluenowej i wodej) są takie same, a więc równowagowe stężenie acetonu w fazie wodnej wyznaczamy z zależności:
Współczynnik kierunkowy prostej, przechodzącej przez początek układu jest równy współczynnikowi podziału. Można go wyznaczyć z zależności:
Refraktometr - przyrząd optyczny do pomiaru współczynnika załamania światła n różnych ośrodków; działanie większości refraktometrów oparte jest na zużytkowaniu zjawiska załamania światła w pryzmacie wykonanym z badanej substancji ( bezpośrednio wyznacza się kąt najmniejszego odchylenia promienia świetlnego w pryzmacie) lub zjawiska całkowitego wewnętrznego odbicia. Dokładność pomiaru tymi refraktometrami jest rzędu
10-5- 10-4; większą dokładność, 10-8 osiąga się w refraktometrach interferencyjnych (np.: r. Jamina ); wartość n wyznacza się wówczas z wielkości przesunięcia prążków interferencyjnych, które powstaje po wstawieniu badanego ciała w bieg jednej z dwu interferujących z sobą wiązek światła.
3. Wyniki pomiarów
Lp. |
Roztwór wyjściowy |
Roztwory równowagowe |
|||
|
n |
(C°)T |
N |
(C)T |
(C)w |
1 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
10 |
|
|
|
|
|
4. Część doświadczalna
W kolbach przygotowałam roztwory acetonu w toluenie o stężeniach i objętości podanej przez prowadzącego. Następnie odpipetowałam po 10 ml każdego roztworu do oddzielnych kolb i dodałam po 10 ml wody. Tak przygotowane mieszaniny dokładnie wytrząsałam, po czym pozostawiłam do czasu rozdzielenia faz. Później oznaczałam współczynnik załamania światła dla każdego z roztworów wyjściowych oraz dla roztworów wytrząsanych po rozwarstwieniu faz (roztwór pobierałam z górnej warstwy każdego badanego roztworu).
5. Obliczenia
a) obliczam stężenie acetonu w toluenie: początkowe
, w stanie równowagi
oraz stężenie acetonu w fazie wodnej
- dla roztworu 1
,gdzie n jest współczynnikiem załamania światła
= 0,6183 mol/dm3
= 0,4260 mol/dm3
= 0,6183 - 0,4260 = 0,1923 mol/dm3
- dla roztworu 2
= 1,4644 mol/dm3
= 0,6952 mol/dm3
= 1,4644 - 0,6952 = 0,7692 mol/dm3
- dla roztworu 3
= 2,0413 mol/dm3
= 0,9548 mol/dm3
= 2,0413 - 0,9548 = 1,0865 mol/dm3
- dla roztworu 4
= 2,6567 mol/dm3
= 1,2529 mol/dm3
= 2,6567 - 1,2529 = 1,4038 mol/dm3
- dla roztworu 5
= 3,3683mol/dm3
= 1,6087 mol/dm3
= 3,3683 - 1,6087 = 1,7596 mol/dm3
Wykres zależności stężenia acetonu w toluenie (C)T od stężenia acetonu w wodzie (C)W
b) obliczam współczynnik kierunkowy prostej, który jest równy współczynnikowi podziału K ze wzoru:
K = 0,908
6. Wnioski
Celem ćwiczenia było oznaczenie współczynnika podziału acetonu pomiędzy toluen i wodę metodą refraktometryczną. Oznaczony współczynnik przyjmuje wartość K = 0,908.
Błędy w oznaczeniu współczynnika podziału acetonu pomiędzy toluen i wodę mogą wynikać z:
- substancje chemiczne wykorzystywane w ćwiczeniu mogły być w pewnym stopniu zanieczyszczone
- aceton mógł w niewielkim stopniu odparować, ponieważ jest bardzo lotny
- mała dokładność wykonywania eksperymentu