GRUCZOŁ

LOKALIZACJA

HORMON

DZIAŁANIE

NIEDOCZYNNOŚĆ

NADCZYNNOŚĆ

TARCZYCA

(30-60 g.)

Przednio-dolny odcinek szyi

Tyroksyna (T3)

  • Zwiększa aktywność metaboliczną większości tkanek

  • Przyśpiesza przemianę materii

  • Zmniejszenie tempa przemiany materii

  • Karłowatość

  • Niedorozwój umysłowy

  • Obrzęk śluzowaty

  • Grubienie głosu

  • Otępienie

  • Przyśpieszenie tempa przemiany materii

  • Choroba Graves - Basedowa)

(wole, trzepotanie serca, niepokój, wytrzeszcz gałek ocznych, nerwowość)

Trójjodotyronina (T4)

GRUCZOŁY

PRZYTARCZYCZNE

(50-300 mg.)

Dwie pary gruczołów przytarczycznych (górne i dolne) znajdują się poza tylną powierzchnią płatów tarcczycy

Parathormon

PTH

  • Reguluje zawartość jonów wapnia w płynach ustrojowych

  • Nadmierna pobudliwość nerwowo-mięśniowa (tężyczka)

  • Odwapnienie kości (kości stają się kruche, łamliwe)

GRASICA

(40 g)

Parzysty narząd w przednim górnym śródpiersiu, między mostkiem, a tchawicą

tymozyna

  • Przyśpiesza dojrzewanie limfocytów

tymopoietyna

  • Hamuje przewodzenie impulsów nerwowych w synapsach nerwowo-mięśniowych

Grasiczy czynnik surowiczy

FTS

  • Uczestniczą w mechanizmach odpornościowych organizmu

Grasiczy czynnik hormonalny

THF

TRZUSTKA

(100g)

część wewnątrzwydzielnicza

Leży zaotrzewnowo, przylega do tylnej ściany jamy brzusznej na wysokości od XII kręgu piersiowego do III kręgu lędźwiowego

Komórki α

Glukagon

(zwiększa poziom cukru we krwi)

  • Regulacja przemian węglowodanów w organiźmie

  • Hipoglikemia

  • Zaburzenia OUN

  • Śpiączka hipoglikemiczna

  • Drgawki

  • zgon

  • hiperglikemia

  • cukro-mocz

  • zwiększenie osmotycznego ciśnienia krwi

  • wielomocz

  • pragnienie

  • kwasica cukrzycowa, śpiączka

  • śmierć

Komórki β

Insulina

(zmniejsza poziom cukru we krwi)

GRUCZOŁ

LOKALIZACJA

HORMON

DZIAŁANIE

JĄDRA

(Komórki śródmiąższowe jąder)

Parzyste gruczoły męskie umieszczone w worku mosznowym

Androgeny

testosteron

( w niewielkim stopniu również estrogeny)

  • pobudza wzrost mięśni i kości w kierunku kształtów męskich

II i III rzędowe cech płciowe męskie

JAJNIKI

Parzyste, leżące wewnątrzotrzewnowo, na bocznej ścianie miednicy małej gruczoły żeńskie

Komórki pęcherzyka jajnikowego - estrogeny (ESTRADIOL)

Ciałko żółte - gestogeny (PROGESTERON)

  • Estrogeny wzrost i rozpulchnienie błony śluzowej macicy

  • Progesteron - przygotowanie macicy do zagnieżdżenia jaja

RDZEŃ NADNERCZY

Adrenalina i noradrenalina

  • Podniesienie ciśnienia krwi

  • Silne emocje (strach, gniew, ból) powodują wpompowanie dużych ilości adrenaliny do krwi

  • Adrenalina zwiększa dopływ krwi do mózg, mięśni, serca i zwiększa jego pojemność wyrzutową

  • Powoduje uwolnienie glukozy z glikogenu

  • Mobilizuje organizm do większego wysiłku

KORA NADNERCZY

Mineralokortykoidy

(aldosteron i desoksykortykosteron)

  • Wzmagają w kanalikach nerkowych resorpcję zwrotną jonów sodowych i wody z moczu pierwotnego z równoczesnym wydaleniem jonów potasowych

  • W komórkach nerwowych i mięśniowych zwiększają zawartość potasu i jednocześnie zmniejszają zawartość sodu

Glikokortykoidy

(kortyzon i hydroksykortyzon)

  • Pobudliwość tkanki mięśniowej

  • Zwiększają wydzielanie soku żołądkowego

  • Wpływają na czynność tkanki chłonnej

  • Wpływają na skład krwi

Androgeny

(testosteron i estradiol)

  • Przyśpieszenie syntezy białek i wzrostu organizmu

  • Nadmiar powoduje zaburzenia w strefie płciowej (przedwczesne dojrzewanie, wykształcenie wtórnych cech płciowych męskich u kobiet)

  • Niedoczynność kory nadnerczy powoduje chorobę Adisona (cisawicę) - osłabienie mięśniowe, brązowienie odsłoniętych części ciała. Nieleczona prowadzi do śmierci