Cele nauczania gramatyki

Gramatyka to nauka o zasadach poprawnego mówienia i pisania, oraz o strukturze i formach języka, który jest naszym środkiem porozumiewania się.

Praca nauczyciela sprowadza się do doskonalenia języka mówionego i pisanego. Zadaniem nauczyciela jest:

• dostarczyć uczniom elementarnej wiedzy o języku, jego budowie i właściwościach;

• pogłębić poczucie poprawności językowej i wytworzyć nawyki tej poprawności.

Czyli gramatyką traktuje się jako naukę o języku i naukę języka. W klasach młodszych dążymy przede wszystkim do poprawności językowej. Gramatyka powinna być bardziej utrwalana za pomocą ucha niż oka. Dziecko uczy się gramatyki za pomocą języka, a nie języka za pomocą gramatyki.

Metody nauczania gramatyki

Nauczanie gramatyki powinno wiązać się w naturalny sposób z praca w zakresie innych działów języka. Dobre rezultaty daje metoda indukcyjna.

Tok postępowania:

1. Nagromadzenia materiału językowego (uczniowie obserwują, porównują, postrzegają; obserwacja trwa dość długo).

2. Podsumowanie obserwacji i ustalenie uogólnień, powinno następować powoli bowiem przedwczesne uogólnienie prowadzi do błędnych odkryć.

3. Ostateczny etap pracy stanowią ćwiczenia, które pozwolą na zastosowanie zdobytych wiadomości i utrwalenie zdobytych nawyków językowych.

Punktem wyjścia do ćwiczeń może być zabawa, tekst, wycieczka, inscenizacja, itp. Różnorodne ćwiczenia, ale takie, w których wystąpi dane zjawisko gramatyczne. Ćwiczenia powinny być stopniowane, aby powstały jasne pojęcia gramatyczne.

SYMULOWANIE RÓŻNYCH SPOSOBÓW WYKONYWANIA CZYNNOŚCI

Inscenizacja: Jeden z uczniów coś pokazuje. Pozostała część klasy obserwuje a później jest zapisywanie wniosków w tabeli, tak jak poniżej.

CZYNNOŚCI	JAK WYKONANO
Puka	Głośno, energiczne, gwałtownie, silnie,
Otwiera	Głośno, energicznie, silnie, szybko, ...
Wchodzi	...
siada	...

Wyrazy mówiące o tym, jak wykonana jest czynność to przysłówki. Przysłówek najczęściej odpowiada na pytanie „jak?”.

Ten sam uczeń co wcześniej pokazywał czynności, pokazuje je jeszcze raz ale z innym nasilenie (cicho). Dzieci zapisują całe zdania i podkreślają przysłówki.

ZADANIE

1. Połącz strzałką

2. Dopasuj

	Czasowniki (co robi?)	Przysłówki (jak?)
A	Trąbi	Powoli
		Lata	Głośno
		Mknie	Szybko
		chodzi	wysoko
	B	Mruczy
		Biega
		skacze

Układ treści kształcenia (gramatyka) jest układem koncentrycznym (te same treści powtarzają się kilka razy w ostępach czasowych, stopniowo zataczając coraz to większe ich pogłębianie przez uczniów.

Zagadnienia gramatyczne będące przedmiotem opracowań szczegółowych w klasach I - III

W klasach I - III przedmiotem opracowań szczegółowych w zakresie wiedzy językowej są następujące zagadnienia gramatyczne:

1. Wyróżnianie w wypowiedziach zdań, w zdaniach wyrazów, w wyrazach sylab i głosek;

2. Ustalenie związków miedzy wyrazami w zdaniu;

3. Rozpoznawanie zdań oznajmujących, wykrzyknikowych, rozkazujących, pytających;

4. Wyróżnianie części mowy: rzeczowników, czasowników, przymiotników, przysłówków, liczebników, przyimków i spójników;

5. Określanie poznanych form rzeczownika, czasownika, przymiotnika, liczebnika;

6. Dobieranie wyrazów o znaczeniu przeciwnym, grupowanie wyrazów pokrewnych;

7. Poprawne łączenie wyrazów w związki frazeologiczne;

8. Konstruowanie zdań i równoważników zdań oraz ich stosowanie;

9. Posługiwanie się zdaniami złożonymi z właściwym uzyskaniem składników zespolenia.