BENEDETTO CROCE

ESTETYKA JAKO NAUKA O EKSPRESJI A JĘZYKOZNAWSTWO OGÓLNE

BENEDETTO CROCE

• Czołowy przedstawiciel neoidealizmu we Włoszech i twórca jego włoskiej odmiany

• Urodził się w 1866r.

• Jako młody chłopiec wyszedł cudem z trzęsienia ziemi

• Studiował prawo w Rzymie

• Zajął się historią, co doprowadziło go do filozofii

• Równocześnie uprawiał historię literatury i teorię badań literackich zamiłowanie do estetyki

• Był wybitnym działaczem politycznym, z przekonań liberałem

• Zmarł w 1952r.

ESTETYKA JAKO NAUKA O EKSPRESJI A JĘZYKOZNAWSTWO OGÓLNE

• Poznanie intuicyjne (ekspresyjne)= fakt estetyczny (artystyczny)

• Dzieła sztuki jako przykłady poznania intuicyjnego

• Sztuka jest intuicją, ale intuicja nie zawsze jest sztuką: intuicja artystyczna jest osobnym gatunkiem, który różni się czymś więcej od intuicji w znaczeniu ogólnym

• Człowiek wznosi się do sztuki uzewnętrzniając samą intuicję

• To, co powszechnie nazywa się sztuką par excellence, obejmuje intuicje obszerniejsze i bardziej złożone od pospolitych, ale zawsze jest tylko intuicją spostrzeżeń zmysłowych i wrażeń

• Intuicja artystyczna różni się od powszechnej ekstensywnością

• Artyście mają większą zdolność pełnego wyrażania pewnych złożonych stanów duchowych

• Skomplikowane i trudne ekspresje artystów dzieła sztuki

• Granice ekspresji-intuicji, czyli sztuki są empiryczne, więc nie da się podać definicji

• Estetyka nauka o poznaniu intuicyjnym, czyli ekspresyjnym, jakim jest fakt estetyczny (artystyczny)

• Krytyka historyczna w literaturze i sztuce jest doniosła i ważna

• Badania historyczne mają na celu naświetlenie dzieła sztuki

• Od prac historycznych, które posługują się dziełami sztuki, w zamiarach obcych (biografia, historia powszechna, historia religii) należy odróżniać historię sztuki i literatury

• Historia artystyczna i literacka zajmuje się głównie dziełami sztuki jako takimi

• Inne prace zwracają się do dzieł sztuki i badają je, ale jako świadectwa i dokumenty pozwalające wydobyć prawdę o faktach nieestetycznych

• Erudycja zwrócona ku jaśniejszemu zrozumieniu dzieł sztuki zmierza do wywołania faktu wewnętrznego

• Historia artystyczna i literacka rodzi się, gdy taka reprodukcja została już osiągnięta, więc jest to praca późniejsza
  - ma wyjaśnić, jakie fakty artystyczne i literackie zdarzały się w rzeczywistości

• Po zwykłej reprodukcji powinna nastąpić nowa operacja umysłowa, która jest ekspresją, ekspresją reprodukcji, opisem, wykładem, czyli przedstawieniem historycznym

• Historia artystyczna i literacka jest dziełem sztuki historycznym opartym na jednym lub na większej ilości dzieł sztuki

• Erudyta, człowiek smaku, historyk sztuki
  - terminy te oznaczają 3 kolejne etapy pracy, każdy względnie niezależny do następnego, ale nie do poprzedniego

• Pochodzenie sztuki:
  a) natura lub jakość faktu artystycznego (zagadnienie naukowe, która rozprawa stara się rozwiązać)
  b) geneza idealna, szukanie racji sztuki, dedukcję aktu artystycznego z najwyższej zasady obejmującej w sobie ducha i naturę

• Problem pochodzenia sztuki pojmowany historycznie jest uzasadniony jedynie, gdy jego celem nie jest dociekanie, kiedy powstała kategoria artystyczna, ale gdzie i kiedy sztuka się po raz pierwszy pojawiła w widoczny sposób

• Postęp jest samym pojęciem działalności ludzkiej, która opracowując materię dostarczoną przez naturę, pokonuje przeszkody i podporządkowuje ją swoim celom

• Historia artystyczna i literacka nie może obejść się bez kryterium postępu

• Sztuka jest intuicją, a intuicja indywidualnością, dlatego błędem jest stawiać historię twórczości artystycznej rodzaju ludzkiego na jednej linii postępowej i regresywnej

• Historia utworów estetycznych przestawia cykle postępowe, ale każdy z własnym problemem i postępowy tylko w stosunku do tego problemu

• Nie ma postępu estetycznego ludzkości

• Językoznawstwo ogólne w tym, co się da w nim sprowadzić do filozofii, jest estetyką

• Filozofia języka i filozofia sztuki są tą samą rzeczą

• Językoznawstwo ma za przedmiot ekspresji fakt estetyczny

• Estetyka jest nauką o działalności i o wartości, nauką o duchu ludzkim

• Język był w swoim początku twórczością duchową