Nowotwory ślinianek

1. NABŁONKOWE

1. GRUCZOLAKI (ADENOMA)

1. WIELOPOSTACIOWY (PLEOMORPHUM) 60%

2. JEDNOPOSTACIOWY (MONOMORPHUM)

1. LIMFATYCZNY (ADENOLYMPHOMA)

2. KWASOCHŁONNY (OXYPHILICUM)

3. INNE

2. GUZ ŚLUZOWO-PŁASKONABŁONKOWY (TUMOR MUCINOSO-PLANOEPITHELIALIS = TUMOR MUCOEPIDERMALE)

1. POSTAĆ WYSOKODOJRZAŁA = TUMOR

2. POSTAĆ NIEDOJRZAŁA = CARCINOMA

3. GUZ Z KOM. SUROWICZYCH (TUMOR ACINOCELLULARIS)

4. RAKI - wg częstości występowania:

1. CYLINDROMA 10 %

1. w dużych sliniankach - CZĘŚCIEJ

2. w drobnych śliniankach

2. gruczołowy (ADENOCARCINOMA)

3. płaskonabłonkowy

4. niezróżnicowany

5. tumor mixtus malignus

6. inne

2. NIENABŁONKOWE

3. NIESKLASYFIKOWANE

4. ZMIANY NOWOTWOROPODOBNE

1. SIALOMETAPLASIA NECROTICANS

SIALOMETAPLASIA NECROTICANS - MARTWICZA METAPLAZJA ŚLINIANEK

• zmiana nowotworopodobna

• gł. drobne gr. ślinowe

• zwykle owrzodzenie lub ubytek podniebienia twardego

• goi się samoistnie

Makroskopowo:

• martwica

• metaplazja płaskonabłonkowa

• rozrost nienowotworowy nabłonka(w wyniku zawału drobnej ślinianki)

• ziarnina zapalna

ONKOCYTOMA = ADENOMA OXYPHILLICUM

• gł. ślinianka przyuszna

• niezłośliwy

• zbudowany z komórek kwasochłonnych - ONKOCYTÓW (rozrost nabł. drobnych i dużych przewodów - oncocytosis)

• mało zrębu

GRUCZOLAKOTORBIELAK BRODAWKOWATY LIMFATYCZNY (CYSTOADENOMA PAPILLARE LYMPHOMATORUM) = GUZ WARTHINA = ADENOLYMPHOMA

• występowanie: gł. pojedyncze, czasem obustronne

• gł. u mężczyzn, 60-70 r.ż.

• sporadycznie złośliwieje

Klinicznie:

• niebolesny, miękki

• powoli rośnie

• zwykle w dolnym biegunie i tylnej części przyusznicy

• łatwo go wyłuszczyć

Makroskopowo:

• dobrze otorebkowany

• 2-6 cm

• przekrój - często torbielowaty

• w torbielach brązowy, lepki płyn

Mikroskopowo:

• liczne torbiele pokryte nabłonkiem z onkocytów

• mogą być kom. wydzielające śluz

• ogniska metaplazji płaskonabłonkowej

• obfite utkanie limfatyczne w zrębie z grudkami chłonnymi

GUZ Z KOMÓREK SUROWICZYCH - TUMOR ACINOCELLULARIS

• gł. ślinianka przyuszna

• powolny wzrost

• komórki podobne do komórek pęcherzyków wydzielniczych ślinianki

• może dawać wznowę (po niezupełnym wycięciu) i przerzuty (po co najmniej jednej wznowie)

Guz śluzowo-płaskonabłonkowy (T. MUCOPLANOEPIDERMALIS, T.MUCINOSO-PLANOEPITHELIALIS)

• między 30-40 rż

• wywodzi się z przewodów wyprowadzających ślinianek (METAPLAZJA)

• gł. ślinianki podniebienne, gardło, tchawica, oskrzela

• składa się z nabł. wielowarstwowego płaskiego i kom. wydzielających śluz

• późna i powolna złośliwość

• dojrzałość określa się na podstawie ilości śluzu - ­ śluzu - ­ dojrzałość

Postacie:

postać bardziej dojrzała - TUMOR	mniej dojrzała - CARCINOMA
bardziej polimorficzna	bardziej jednorodna, lita
do 5 cm	> 5 cm
Struktura torbielowata zawierająca śluz	struktura drobnokomórkowa, pojedyncze komórki ze śluzem
dobrze odgraniczona	źle
nie daje przerzutów	przerzuty do węzłów i odległe

CYLINDROMA (OBLAK, ca. adenoides cysticum, adenocarcinoma cysticum)

• gł. w śliniankach podniebiennych, podżuchwowe, rzadko występuje w:

• sutku

• skórze

• szyjce macicy

• zatokach przynosowych

• 40-60 rż

• złośliwość powolna i późna

• wznowy, przerzuty (wzdłuż włókien nerwowych, wrasta wzdłuż kanałów Haversa (-> niszczenie podstawy nosa))

• guz 2-6 cm, twardy, częściowo otorbiony

• po pewnym czasie: ból, krwawienie, owrzodzenie

• może porażać n. twarzowy

• komórki ciemnobarwiące się układają się w pasma lub gniazda

• zbudowany z komórek nabłonkowych z przewodów i mioepitelialnych

• komórki tworzą wyspy ze zeszkliwiałą wydzieliną, otoczone masami śluzowatymi lub szklistymi

• nie daje przerzutów do węzłów(płuca, wątroba, kości)

CA. PLANOEPITHELIALE

• gł. w śliniance przyusznej

• powstaje na podłożu raka śluzowo-naskórkowego(praw. nazwa - now. śluzowo-płaskonabłonkowy), guza mieszanego lub bezpośrednio ze ślinianki

• szybki wzrost, przerzuty, nacieki

• bardzo złośliwy

• może uszkadzać n. twarzowy

ADENOMA PLEOMORPHUM SIALOGENES - gruczolak wielopostaciowy ślinianek = TUMOR MIXTUS

• gł. 30-60 r.ż., kobiety

• ślinianka przyuszna

• otorbiony

• pojedynczy

• miejscowo złośliwy

• 60-80% wszystkich guzów ślinianek

• rozwija się z elementów wstawki - ma bardzo duże zdolności do różnicowania - metaplazja > przekształcenie w różne komórki (śluzowe, nabł. płaski)

• kom. mioepitelialne tworzą tk. ŚLUZOWATĄ (nie śluzową - ta powstaje z tk. nabłonkowej), HIALINOWĄ, CHRZĘSTNĄ

Klinicznie:

• powolny wzrost

• 2-5 cm, w skrajnych przypadkach do 25kg

• pojedynczy

• daje wznowy (najczęściej mnogie, rosną powoli, źle się leczą)

• złośliwienie po kilku latach

Makroskopowo:

• okrągły/jajowaty

• powierzchnia gładka/guzowata

• przekrój - biały z ogniskami niebieskawymi

• konsystencja: zbita lub gdy zmiany torbielowate: miękka

• czasem zmiany śluzowate

• otorebkowany, ale posiada drożne wypustki (tzw. GUZKI STAELITARNE) - pozostają w polu operacyjnym i dają wznowy

Mikroskopowo:

• utkanie wielopostaciowe

• cewy utworzone z kom. sześciennych/walcowatych + lite wyspy kom. nabłonka wielowarstwowego płaskiego + otoczone podścieliskiem ze zmianami typu śluzaka/ogniska o utkaniu chrząstki

• kom. nabłonka drobne, okrągłe/walcowate, śluzowe, łojowe

• układ komórek: lity, gruczołowy, cewkowy i inne

• podścielisko: śluzowe/śluzowate/włókniste/chrzęstne/kostne

TUMOR MIXTUS MALIGNUS

• postać złośliwa guza mieszanego

• obj. złośliwienia: nagłe powiększenie, ból, nacieczenie, przerzuty do węzłów

2