SYSTEM FINANSOWY I INFLACJA

System finansowy jest to zbiór instytucji, norm regulacyjnych i ochronnych państwa oraz reguł rynkowych podejmowanych i realizacji decyzji finansowych

System jest niezbędny do funkcjonowania gospodarki rynkowej

Do podmiotów systemu finansowego zalicza się

- banki: centralny i komercyjny

- dysponenci funduszy publicznych

+budżet centralny

+budżety regionalne

-pozabudżetowe fundusze publiczne

-fundusze ubezpieczeń społecznych

-giełdy, biura maklerskie, fundusze powiernicze itp.

System finansowy obsługuje podmioty gospodarki rzeczowo - pieniężnej czyli

- przedsiębiorstwa

- jednostki i zakłady sektora publicznego

- gospodarstwa domowe

- otoczenie zewnętrzne z którym współpracuje gospodarka narodowa

Zakres oddziaływania systemu finansowego dotyczy:

- przepływu dóbr i pieniędzy miedzy przedsiębiorstwami ( producenci ) a gospodarstwami domowymi ( konsumenci )

- przepływ pieniądza miedzy przedsiębiorstwami a budżetami centralnymi, regionalnymi, lokalnymi; ustala zobowiązania wobec budżetów, sposoby ich realizacji i sankcji

- przepływów pieniądza miedzy gospodarstwami domowymi a bankami; ustala on warunki gromadzenia oszczędności; banki udzielają również rożnych kredytów

- przepływ pieniądza miedzy gospodarstwami domowymi a budżetami które zasilają gospodarstwa w dochody z tytułu wynagrodzeń; ustala on poziom i dynamikę wynagrodzeń, warunki ich płatności i wstrzymania.

- przepływ pieniądza miedzy budżetem centralnym a bankiem centralnym, który zasila budżet w środki pieniężne, dokonuje operacji na dużą skale

System budżetowy państwa pozwala gromadzić środki pieniężne i rozdysponowywać je na realizacje celów sektora publicznego gospodarki narodowej.

Budżet państwa stanowi zestawienie roczne

1. Ex ante i ex post - dochodów i wydatków związanych przez władze państwowa ( rząd ), określonych zadań ekonomicznych ( ochrona praw własności, równowaga ekologiczna, ograniczanie bezrobocia, zrównoważony bilans płatniczy)

2. społecznych ( rozwój edukacji, kultury, nauki, techniki, bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne, zapewnienie sprawiedliwości)

Od 1991 r. rozdzielono budżet od budżetu gmin, natomiast budżety regionalne (województw) połączono z budżetem centralnym

Pozyskiwanie dochodów przez budżet polega na tym ze opiera się na przymusie prawnym; są one przejmowane definitywnie i bezzwrotnie.

Pozyskiwanie dochodów do budżetu i rozdysponowanie wydatków należy do władzy ustawodawczej ( sejm ) i władzy wykonawczej ( rząd )

Głównymi źródłami dochodów budżetu są:

  1. dochody z własności publicznej

  2. majątku publicznego

  3. podatki i opłaty o charakterze przymusowym

  4. pożyczki zaciągane przez państwo u podmiotów krajowych i zagranicznych lub na rynku finansowym - pieniężnym i kapitałowym

Budżet spełnia trzy rodzaje funkcji: ekonomiczne, zarządzania i społeczne

FUNKCJE EKONOMICZNE

- fiskalna - ściąganie od podmiotu podatków,

- redystrybucyjna - określa udział budżetu we wtórnym podziale dochodu narodowego.

- alokacyjna - zapewnia dopływ środków na finansowanie określanych potrzeb publicznych,

- równowagi gospodarczej - wpływ na kształtowanie się globalnego popytu i globalnej podaży,

- wzrost gospodarczy - inwestycje budżetu ( w kapitał ludzki, naukę ) pobudzają rozwój ekonomiczny

FUNKCJE ZARZADZANIA

- planowanie - przewidywanie ex ante poziomu i struktury dochodów i wydatków budżetowych,

- administrowanie - konsekwentna i sprawna realizacja ex post zaplanowanego budżetu ( realizacja wydatków i dochodów ),

- kontrola - ma na celu przeciwdziałanie zjawiskom niegospodarności, korupcji w gospodarowaniu środkami budżetowymi

FUNKCJE SPOLECZNE:

- uspołecznienie procesu podejmowania decyzji w procesie budowania budżetu, jak i jego realizacji ( udział w procesie decyzyjnym przedstawicieli grup społecznych)

- negocjacyjno- polityczne - rozstrzyganie sporów i konfliktów dotyczących decyzji budżetowych

- wychowanie społeczeństwa - pobudzające zainteresowanie sprawami publicznymi, funkcjonowaniem rożnych dziedzin sektora publicznego i sposobami jego finansowania

STRUKTURA BUDZETU PANSTWA

Za podstawę oceny redystrybucji D.N. przyjmuje się stopę redystrybucji, która wyraża relacje wydatków lub dochodów publicznych budżetu państwa do PKB lub DN wytworzonego w danym roku.

ROWNOWAGA BUDZETOWA

Oznacza zdolność systemu budżetowego państwa do sfinansowania w ciągu roku z uzyskanych dochodów wszystkich wydatków - uznanych ex ante za uzasadnione przez władzę ustawodawcza danego kraju.

DLUG PUBLICZNY

To suma deficytów budżetowych okresów poprzednich. Jest finansowym zobowiązaniem władz z tytułu zaciągniętych pożyczek na pokrycie deficytów budżetowych. Pożyczki nie są wiec dochodami budżetowymi, lecz stanowią wpływ środków na pokrycie deficytów. Deficyt budżetowy pokrywają środki uzyskane przez budżet w formie zaciąganych kredytów ( krótko, średnio i długoterminowych)

INFLACJA I JEJ SKUTKI

Inflacja oznacza zjawisko wzrostu poziomu cen dóbr w pewnym okresie. Inflacja występuję gdy rośnie ogólny poziom cen, a nie ceny pojedynczych dóbr/usług.

DEFLACJA

To zjawisko spadku ogólnego poziomu cen - prowadzi do ograniczenia produkcji.

STAGFLACJA

Oznacza wzrost ogólnego poziomu cen, któremu odpowiada stagnacja PKB.

INFLACJA PRZEJAWIA SIĘ W DWOCH FORMACH

- JAWNEJ ( cenowej ) - to sytuacja w której nie ma administracyjnego ograniczenia wzrostu cen,

- UKRYTA ( stłumiona ) - pojawia się sporadycznie w określonych okresach gospodarczych. Charakteryzuje się luką inflacyjna, czyli nadwyżki popytu nad podażą; prowadzi to do: sprzedaży spod lady, rozdzielnictwa, czarnego rynku.

INFLACJA UMIARKOWANA

Jest to wzrost cen nie przekraczający rocznie 10 %

INFLACJA GALOPUJACA

To wzrost cen rzędu dwucyfrowego

HIPERINFLACJA

Trzycyfrowy wzrost cen który uniemożliwia sterowanie procesami ekonomicznych. W tej sytuacji pieniądz przestaje spełniać swoje funkcje i następuje ucieczka pieniądza na rzecz wymiany naturalnej.

DEPRECJACJA

Spadek siły nabywczej pieniądza; za te sama liczbę jednostek pieniądza można nabyć mniej towarów / usług

APRECJACJA - wzrost siły nabywczej pieniądza

MIERNIKI INFLACJI - indeks wzrostu cen dóbr konsumpcyjnych tzw. INDEKS WZROSTU KOSZTÓW UTRZYMANIA ( Consumer Price Index - CPI )

W pomiarze bierze się pod uwagę tzw. Koszyk towarów konsumpcyjnych

* wyniki zależne są od wyboru dóbr / usług w koszyku - reprezentatywnych dla społeczeństwa

SKUTKI INFLACJI

Inflacja powoduje negatywne skutki ekonomiczne, społeczne i polityczne.

  1. spadek płac realnych

  2. spadek realnych emerytur, rent i świadczeń socjalnych

  3. zmniejszenie realnej wartości majątku przedsiębiorstw

  4. amortyzacja nie wystarcza na zakup nowych srodków trwałych

  5. różnica czasowa miedzy zaplata a otrzymanym świadczeniem ( odroczenie spłat )

  6. transfer a sektorem prywatnym; gospodarstw domowych i przedsiębiorstw

  7. szybciej osiągane są progi podatkowe, pomimo że dochody realne nie rosną

  8. w czasie inflacji zyskują właściciele dóbr rzeczowych ( ziemi, budynków ), tracą posiadacze majątku wyrażanego w postaci pieniężnej.

POLITYKA PRZECIWDZIALANIA INFLACJI:

1. POLITYKA ADMINISTRACYJNEGO OGRANICZENIA WZROSTU PALC I CEN.

Polityka taka w dłuższym okresie jest nieskuteczna. Wymaga rozbudowanego systemu nadzoru co wywołuje dodatkowe koszty. Zniesienie ograniczeń placowych i cenowych powoduje

2. POLITYKA PIENIEZNA - zgodnie z teoria monetarystów zjawiska inflacji nie występują jeśli wzrost nominalnej podaży pieniądza nie będzie przekraczał dynamiki PDB. Sterowanie podążą pieniądza jest domena banku centralnego. Skuteczność polityki pieniężnej w zwalczaniu inflacji zależy od równoczesnego prowadzenia POLITYKI FISKALNEJ PLACOWEJ I CENOWEJ

3. POLITYKA FISKALNA - ma na celu obniżenie inflacji poprzez oddziaływanie na trone popytowa.

4. POLITYKA PLACOWA - place to podstawowy

POLITYKA CENOWA