1. ORGANIZACJA I JEJ ŚRODOWISKO

Organizacja to:

• - pewna całość (system) składająca się z części, które przyczyniają się do powodzenia całości,

• - uporządkowany system składający się z części przyczyniających się do powodzenia całości, a powodzenie całości jest istotnym warunkiem powodzenia części.

Trzy znaczenia organizacji:

• organizacja w znaczeniu atrybutowym,

• organizacja w znaczeniu rzeczowym,

• organizacja w znaczeniu czynnościowym.

Znaczenie atrybutowe

Organizacja - jako cecha przysługująca rzeczom i/lub procesom, której istota polega na przyczynianiu się części do powodzenia całości.

Znaczenie rzeczowe

Organizacja - jako przedmiot istniejący w czasie i przestrzeni, który posiada cechę organizacji.

Znaczenie czynnościowe

Organizacja (organizowanie) - jako działanie polegające na nadawaniu przedmiotowi lub procesowi cechy organizacji.

Organizacja społeczna to:

• względnie trwały system zróżnicowanych i skoordynowanych działań ludzkich, wykorzystujących zbiór zasobów ludzkich, kapitałowych, ideowych i naturalnych, pozostający we wzajemnym oddziaływaniu z innymi systemami działalności ludzkiej i zasobami otoczenia.

Instytucja to:

• sformalizowana organizacja będąca zespołem ludzi mających wspólne kierownictwo i posiadających wspólny cel wraz z zasobami wykorzystywanymi w procesie funkcjonowania instytucji.

Podstawowe zmienne w organizacji:

• cele,

• struktura,

• zadania,

• technologia,

• zasoby ludzkie.

Cel to:

• konkretny stan końcowy lub pożądany rezultat, do którego osiągnięcia dąży grupa działając wspólnie.

• Organizacja to grupa ludzi posiadająca wspólne cele.

• Bardzo istotne jest, by cele wszystkich części organizacji służyły realizacji głównego celu funkcjonowania organizacji i nie powinny być ze sobą sprzeczne.

Struktura organizacji:

• logiczne powiązanie komórek organizacyjnych stosowane w takiej formie, która pozwala w sposób sprawny osiągnąć cele organizacji.

• Dwie koncepcje dotyczące struktury organizacyjnej:

• - podział pracy,

• - rozpiętość kierowania.

Podział pracy:

• wiąże się ze specjalizacją (przydzielanie danej pracy pracownikom, którzy wykonują ją najlepiej z punktu widzenia głównego celu),

• w sferze zarządzania podział pracy między specjalistów z zakresu marketingu,
  finansów, produkcji, itd.

Rozpiętość kierowania:

• Jest to istotny aspekt struktury organizacyjnej. Jeśli jednemu kierownikowi podlega duża liczba podwładnych to rozpiętość kierowania jest duża.

• Jeśli rozpiętość kierowania jest niewielka to powstaje wysmukła struktura o wielu szczeblach hierarchicznych.

Zadania:

• Istotnym elementem procesu podziału pracy w organizacji jest sformułowanie zadań.

• Zadanie - przydzielona praca, która powinna być wykonana w określony sposób i w określonym czasie. Jest to cel, którym podwładny przyjmuje ze świadomością, że został on określony przez przełożonego.

Zadania w organizacji dzieli się na trzy kategorie:

• zadania związane z pracą z ludźmi,

• zadania związane z wykorzystaniem przedmiotów,

• zadania związane z przetwarzaniem informacji.

Technologia to:

• środek przekształcania surowca (działań ludzkich, informacji lub zasobów materialnych) w odpowiednie produkty lub usługi,

• zadania i technologie są ze sobą ściśle związane, gdyż realizacja zadań obejmuje wykorzystanie konkretnej technologii,

• wpływ technologii na zarządzanie określony jest przez standaryzację i mechanizację produkcji oraz wykorzystanie automatycznych linii produkcyjnych. Standaryzacja i mechanizacja umożliwia wykorzystanie maszyn i urządzeń w miejsce pracy żywej.

Ludzie to:

• członkowie organizacji - stanowią centralny czynnik w dowolnym systemie zarządzania.

• Trzy aspekty tej zmiennej organizacyjnej:
  - zachowanie poszczególnych członków organizacji, - zachowanie ludzi w grupach,
  - charakter zachowania kierownika i jego wpływ na zachowanie poszczególnych osób i grup.

• Zachowanie człowieka w środowisku społecznym wynika z połączenia jego cech indywidualnych i cech otoczenia.

Środowisko pracy to:

• pewnego rodzaju zbiór wszystkich wewnętrznych zmiennych, które przy pomocy procesu zarządzania są modyfikowane i przystosowywane do potrzeb organizacji.

Organizacje pozarządowe to:

• organizacje trzeciego sektora (ani sektor państwowy, ani biznes),

• organizacje, które nie są nastawione na zysk (non profit), czyli działające
  w celu zaspokojenia potrzeb ludzi, a nie dla zarobku.

Organizacje pozarządowe prowadzą działalność w następujących obszarach:

• kultura i rekreacja,

• edukacja i badania naukowe,

• usługi społeczne (opieka nad dziećmi, rodzinami),

• ochrona środowiska naturalnego,

• rozwój gospodarczo - społeczny i mieszkalnictwo,

• obrona praw człowieka i polityka,

• organizacje filantropijne i wspierające wolontariuszy,

• działalność międzynarodowa (pomoc humanitarna),

• religia.

Formy organizacji pozarządowych:

• fundacje (np. Fundacja Promocji Zdrowia),

• stowarzyszenia (np. Polski Związek Niewidomych, Związek Harcerstwa Polskiego),

• porozumienia organizacji, które grupują organizacje z różnych krajów (np. Polski Komitet Olimpijski),

• organizacje kościelne i związki wyznaniowe (np. Caritas Polska).

Źródła finansowania:

• wewnętrzne:

- składki członków,

- zyski,

• zewnętrzne:

- dotacje rządowe,

- dotacje osób prywatnych,

- dotacje instytucji.

Jakie można wymienić organizacje pozarządowe?

Do najliczniejszych organizacji pozarządowych w Polsce należą:

1) Polski Związek Wędkarski (760 tys. członków),

• 2) Liga Ochrony Przyrody (625 tys. członków),

• 3) Polski Czerwony Krzyż (619 tys. członków),

• 4) Towarzystwo Przyjaciół Dzieci (455 tys. członków),

• 5) Związek Harcerstwa Polskiego (400 tys. członków),

• 6) Liga Obrony Kraju (293 tys. członków),

• 7) Polski Komitet Pomocy Społecznej (275 tys. członków).

Podstawy organizacji i zarządzania, dr Agnieszka Szymankowska