10. NURT NOWEGO WYCHOWANIA - ZAŁOŻENIA I KIERUNKI

Nowe wychowanie jako ruch społeczny narastał głównie w Europie i Stanach Zjednoczonych. Jest to ruch pedagogiczny zmierzający do odnowy szkoły i radykalnej zmiany w wychowaniu.

Problematyka:

a) na poziomie przedmiotowym - krytyka szkoły tradycyjnej (szkoła J.F. Herberta), tzn.

• usunięcie ze szkoły indywidualności - koncepcja dziecka przeciętnego, statystycznego

• oparcie pedagogiki i wychowania na dwóch naukach - etyce i psychologii

b) na poziomie metodologicznym - rozwój nowej psychologii:

• psychologia eksperymentalna jest obiektywna i niezależna od politycznych, społecznych czy religijnych wpływów

• psychologia różnic indywidualnych - zintensyfikowanie badań na uzdolnieniami, charakterem, osobowością

• badania wokół rozwoju, indywidualności, zależności od różnych czynników otoczenia

c) na poziomie pojęciowym - przedefiniowanie wszystkich podstawowych pojęć pedagogiki:

• wychowanie funkcjonalne jako rozwijanie procesów psychicznych pod kątem znaczenia biologicznego; wychowanie jako proces aktywnego wzrastania jednostki w społeczną świadomość - poznawanie świata procesem samodzielnej eksploracji, a nie biernym przyswajaniem narzuconych treści (dynamizm w opozycji do statycznej psychologii); dominacja wychowania nad dydaktyką

• kształcenie jako żywe i nieustanne wchłanianie obiektywnych wartości, które mają związek z rozwojem duchowym jednostki; była idea wykształcenia ogólnego przestała oznaczać ogólność wiedzy, a stała się wyznacznikiem pełni i harmonii rozwoju osobowości zdolnej do obiektywnych czynności i świadomego samopoczucia.

Na rozwój Nowego Wychowania składały się trzy wielkie nurty:

- naturalizm - J.J. Rousseau, L. Tołstoj

- socjologizm - A. Comte, E. Durkheim

- kulturalizm - I. Kant

Główne idee Nowego Wychowania:

1. odrzucenie wiary w jedną, uniwersalną metodę kształcenia; wierząc w zdolność wychowania do odrodzenia ludzkości

2. oparcie wychowania na naturalnych siłach tkwiących w samym wychowanku (pajdocentryzm - pedagogika wychodząca od dziecka, uwzględniająca jego fazy rozwojowe i potrzeby); szkoła na miarę dziecka

3. zamiast być przygotowaniem do życia, nowa szkoła chce w tym życiu głęboko tkwić, akceptując indywidualne różnice i spontaniczną socjalizację

4. dychotomiczność pedagogiki Nowego Wychowania:

• naturalizm / humanizm (od dążenia do harmonii wew. do poszukiwania tej harmonii ze światem zew.; koncepcja człowieka wielowymiarowego żyjącego jednocześnie na poziomie animalnym, socjalnym, kulturalnym i duchowym)

• subiektywizm / obiektywizm (subiektywizm - wychowanie jako proces odśrodkowy; swobodna ekspresja, indywidualizm, pogłębianie wiedzy; obiektywizm - umiarkowany element urabiania i przymusu do podmiotowej autonomii)

• ogłaszając ostateczny koniec pedagogiki filozoficznej, w końcu do filozofii powraca.

Międzynarodowa Liga Nowego Wychowania powstała w 1915 r. Cel - wychowanie nowego człowieka. Twórcy: O. Decroly, A. Ferriere, E. Rotten.

Korzyści z Nowego Wychowania:

a) tworzenie osobnych szkół dla wybitnie zdolnych i dla upośledzonych

b) zaciśnienie współpracy z uniwersytetami oraz niwelowanie różnic między nauczycielem szkół średnich i elementarnych

c) duży udział wychowania fizycznego i higienicznego w szeroko rozumianym procesie wychowania

d) istnienie wielu szkół eksperymentalnych

Krytyka Nowego Wychowania:

a) utopijność jego wielu zasad i naczelnej idei tj. wychowania nowego człowieka

b) wychowanie i kształcenie chciano utożsamić z samym życiem, są to procesy mimo wszystko organizowane, sztuczne

c) faszyzm, hitleryzm i stalinizm (II wojna światowa podważyły ideę wychowania dla pokoju, wolności i demokracji

d) niekompletność wyników psychologii i pedagogiki eksperymentalnej oraz ich mniejsze nowatorstwo - wiele wyników do których dochodzono nową metodą było już znanych z innych źródeł

e) eksperyment dydaktyczno - psychologiczny jest zagrożony subiektywizmem, a więc nigdy nie osiągnie dojrzałości metody eksperymentalnej stosowanej w naukach przyrodniczych

f) dystansowanie się do zagadnień filozoficznych.