GRUŹLICA

- Gruźlica to ziarniniakowa choroba zakaźna.

- Przyczyną jest bakteria - prątek gruźlicy, odkryty przez R. Kocha w 1882 roku.

- w 80% zachorowań dotyczy płuc, rzadziej nerki, kości i inne.

Patogeneza:

- źródło zakażenia to człowiek chory, który prątkuje tzn. wydalający z dróg oddechowych w czasie mówienia, kaszlu, kichania prątki gruźlicy.

- zakażenie następuje drogą wziewną, pokarmową (spożycie np. mleka od chorych krów),

- zakaźni są chorzy na gruźlicę płuc,

- pozapłucne postacie gruźlicy nie są zakaźne,

OBJAWY:

- nie daje specyficznych dla tej choroby objawów,

- objawy ogólnoustrojowe:

• Stany podgorączkowe,

• Chudnięcie,

• Nocne poty,

• Niekiedy kaszel,

• Krwioplucie,

• Duszność lub ból opłucnowy.

DIAGNOZOWANIE GRUŹLICY

Badanie bakteriologiczne:

- badanie plwociny na obecność prątków Kocha (mikroskopowe badanie materiału),

- badanie wydzieliny z drzewa oskrzelowego podczas bronchoskopii,

- badanie popłuczyn żołądkowych,

- w gruźlicy pozapłucnej pobiera się próbki w zależności od lokalizacji choroby (np. węzły chłonne, płyn mózgowo-rdzeniowy).

Badanie radiologiczne:

- RTG klatki piersiowej - obecność nacieków często z cechami rozpadu tkanek.

Odczyn tuberkulinowy,

Badanie histopatologiczne wycinków - rzadko.

LECZENIE gruźlicy

1. Leki przeciwprątkowe:

• Rifampicyna [RMP] (antybiotyk, bakteriobójczy dla prątków),

• Izonidiazyd [INH] (bakteriobójczy),

• Pirazynamid [PZA},(bakteriostatyczny

• Etambutol [EMB], (bakteriostatyczny),

• Streptomycyna [SM].(bakteriobójczy)

2. Leczenie standardowe gruźlicy, zalecane przez WHO:

a) jednoczesne podawanie czterech leków przez pierwsze dwa miesiące:

• Rifampicyna [RMP]

• Izonidiazyd [INH]

• Pirazynamid [PZA}

• Etambutol [EMB] lub Streptomycyna.

b)leczenie powinno być nadzorowane (zapewnia wysoką skuteczność).

ZAPOBIEGANIE - specyfika działań pielęgniarskich:

• Edukacja zdrowotna indywidualna: poradnia G, D1, K, O, w czasie odwiedzin domowych, w szpitalu,

• Szczepienia BCG,

• Oświata sanitarna społeczeństwa,

• Wczesne wykrywanie i leczenie gruźlicy,

• Izolowanie chorych prątkujących,

• Wentylowanie sal,

• Napromienianie pomieszczeń odpowiednimi lampami.

ELEMENTY PROCESU PIELĘGNOWANIA

1. Rozpoznanie pielęgniarskie - wywiad:

• Najważniejsze objawy choroby,

• Wiek, stan zdrowie członków rodziny,

• Warunki mieszkaniowe i ekonomiczne,

• Standard mieszkaniowy,

• Zawód wykonywany lub zawód dawny,

• Tryb życia, sposób wypoczywania, odżywiania się,

• Nałogi (alkoholizm, nikotynizm, narkomania),

• Szczepienia ochronne,

• Przebyte choroby układu oddechowego,

• Dotychczasowy przebieg leczenia gruźlicy.

2. Obserwacja chorego:

• Kaszel wilgotny,

• Odksztuszana wydzielina,

• Duszność pochodzenia płucnego,

• Ogólne osłabienie organizmu,

• Obserwacja temperatury ciała, tętna.

3. Analiza dokumentów:

• Karta gorączkowa,

• Wyniki badań laboratoryjnych (leukocytoza, OB., badanie Rtg płuc, bakteriologiczne plwociny).

MODEL OPIEKI PIELĘGNIARSKIEJ NAD CHORYM Z GRUŹLICĄ

Problem zdrowotny I

Zaburzenia oddychania spowodowane toczącym się w płucach procesem chorobowym.

Cel pielęgnowania:

Poprawa warunków oddychania, zmniejszenie duszności.

Plan pielęgnowania:

• Wygodne ułożenie chorego w łóżku,

• Zapewnienie dostępu świeżego powietrza, wietrzenie Sali,

• Nawilżanie powietrza,

• Tlenoterapia w razie potrzeby,

• Farmakoterapia wg zleceń lekarskich,

• Pomoc choremu w zaspokojeniu potrzeb,

Problem zdrowotny II

Dyskomfort chorego spowodowany utrzymującymi się stanami podgorączkowymi, wzmożoną potliwością i ogólnym osłabieniem .

Cel pielęgnowania:

Poprawa samopoczucia chorego, normalizacja temperatury ciała, przywrócenie choremu sił witalnych.

Plan pielęgnowania:

• Właściwy wybór Sali dla chorego,

• Zapewnienie spokoju i warunków do wypoczynku,

• Zapewnienie korzystnego mikroklimatu w sali,

• Obserwacja temperatury ciała, pomiar i dokumentowanie,

• Udział w farmakoterapii choroby,

• Pomoc w zabiegach higienicznych, częsta toaleta, zmiana bielizny,

• Uzupełnienie płynów,

• Dieta bagatoenergetyczna, wysokobiałkowa i bagatovitaminowa.

Problem zdrowotny III

Kaszel połączony z odksztuszaniem wydzieliny na skutek toczącego się procesu chorobowego w płucach.

Cel pielęgnowania:

Zapewnienie czystości i higienicznego odksztuszania plwociny, poprawa samopoczucia.

Plan pielęgnowania:

♥ wytłumaczenie choremu zasad higienicznego odksztuszania,

♥ zaopatrzenie chorego w pojemnik z ciemnego szkła o szerokim otworze i płatki ligniny,

♥ farmakoterapia wg zleceń lekarskich,

♥ zapewnienie odpowiedniego mikroklimatu w sali - nawilżanie powietrza (60-70%), wietrzenie, utrzymanie temperatury powietrza 18-20 ^o C,

♥ nawadnianie chorego - podaż ciepłych płynów do picia, nawadnianie dożylne w razie potrzeby,

♥ unikanie długiego mówienia,

♥ pouczenie pacjenta o konieczności zaprzestania palenia tytoniu,

♥ obserwacja charakteru, wyglądu i ilości odksztuszanej wydzieliny.

Problem zdrowotny IV

Niepokój i obawy chorego spowodowane koniecznością wykonywania badań diagnostycznych i zabiegów leczniczych.

Cel pielęgnowania:

Niwelowanie niepokoju i obaw chorego, przygotowanie psychiczne do planowanych zabiegów diagnostycznych i leczniczych.

Plan pielęgnowania:

♥ nawiązanie kontaktu emocjonalnego z pacjentem,

♥ uzasadnienie konieczności i dostarczenie wyczerpujących informacji na temat wykonywanych badań i zabiegów,

♥ towarzyszenie choremu podczas badań, zapewnienie opieki po ich wykonaniu,

♥ stwarzanie sytuacji ułatwiającej choremu wypowiadanie przeżyć związanych z zabiegami diagnostycznymi i leczniczymi.

Problem zdrowotny V

Brak lub trudna akceptacja choroby.

Cel pielęgnowania:

Pomoc w akceptacji choroby, zapobieganie stanom przygnębienia, udzielanie wsparcia choremu.

Plan pielęgnowania:

♥ wyjaśnienie i uzasadnienie ewentualnej potrzeby izolacji chorego,

♥ stosowanie psychoterapii elementarnej,

♥ dostarczenie informacji o chorobie i celu podejmowanych działań,

♥ wyjaśnienie wątpliwości związanych z chorobą, leczeniem, usprawnianiem,

♥ eliminacja dolegliwości somatycznych,

♥ rozmowa z chorym i rodziną o problemach związanych z chorobą i sposobach i rozwiązania,

♥ organizowanie choremu czasu wolnego, terapia zajęciowa.

Problem zdrowotny VI

Przygnębienie, stany depresyjne z powodu konieczności zmiany zawodu, stanowiska pracy lub rezygnacja z pracy.

Cel pielęgnowania:

Zapobieganie stanom przygnębienia, wzbudzanie pozytywnej motywacji, wskazanie innych możliwości rekompensowania utraconych czynności.

Plan pielęgnowania:

♥ doradzanie w sprawie zmiany zawodu lub stanowiska pracy,

♥ współpraca z pielęgniarką środowiskową i pracownikiem socjalnym,

♥ wzbudzanie motywacji i poznanie innych zainteresowań chorego mogących rekompensować zmianę stanowiska,

♥ wspieranie chorego,

Problem zdrowotny VII

Deficyt w zakresie samoopieki chorego i niepokój przed wypisem do domu.

Cel pielęgnowania:

Edukacja chorego i rodziny, celem przygotowania do samoopieki w warunkach domowych.

♥ ustalenie potrzeb edukacyjnych chorego i rodziny dotyczących samoopieki,

♥ zaplanowanie i przeprowadzenie edukacji w zakresie: istoty i przyczyn choroby, jej profilaktyki, leczenia, rehabilitacji oddechowej i ogólnousprawniającej,

♥ przeprowadzenie poradnictwa dotyczącego stylu życia chorego w profilaktyce nawrotów choroby i wzmocnienia odporności (żywienie, ruch, eliminacja używek, unikanie stresu).