CZAS W SPOŁECZEŃSTWIE

• Ujęcie życia społecznego jako nieustannej aktywności ludzi

• Czas jest faktem społecznym, emanacją życia społecznego, wytwarza się dzięki kolektywnym ludzkim formom bytowania; jest konstruktem społecznym, a jednocześnie reguluje i ukierunkowuje ludzie działania; wyraża i wytwarza rytm życia społecznego

• Cechy zjawisk - okres trwania, tempo, rytmiczność, fazy lub etapy,

• Sekwencyjność i trwanie to dwie fundamentalne właściwości wszelkich zjawisk społecznych

• Upływ czasu to niezależność toczących się w nas lub wokół nas, a istotnych dla nas, kierunkowych procesów - biologicznych, psychicznych, społecznych - od naszej woli i zamiarów, a w szczególności niemożności ich powstrzymania lub odwrócenia

• Przeszłość - pamięć, teraźniejszość - doświadczenia, przyszłość - wyobraźnia, zamiary, planowanie

• Ciągłość przejścia - to co w każdym momencie jest teraźniejsze, staje się już przeszłe, a to co przyszłe staje się teraźniejszością

• Czas jest konstytutywnym, definicyjnym czynnikiem zmiany społecznej

• Zmiana społeczna jako różnica między dwoma stanami społeczeństwa zachodząca w czasie

• Czas ilościowy służy jako zewnętrzna skala pomiaru zdarzeń i procesów, nadająca pewien ład ich chaotycznemu i spontanicznemu przebiegowi; każde zjawisko umiejscowione jest w pewnej ramie nałożonej przez obserwatorów oraz w ramie konwencjonalnej

• Czas jakościowy, wewnętrzny - ontologiczny, zakorzeniony w zjawiskach czy zdarzeniach okres ich trwania, swoisty rytm czy tempo; immanentne właściwości czasowe

• Percepcja czasu to subiektywne odczucie tempa, rytmu, trwania, różniące poszczególne jednostki, a także sytuacje, w których się znajdują

• Kulturowe profile czasowe odbijają się na całym stylu życia społeczeństw, wspólno lokalnych, grup społecznych

• różna świadomość ważności czasu,

• kultura narzuca wizję czasu cyklicznego (wywodzą się od ludów prymitywnych) lub linearnego (judaizm i chrześcijaństwo- dążenie do zbawienia);

• różna orientacja czasowa - nacisk na przeszłość - orientacja retrospektywna, przyszłość - orientacja prospektywna, teraźniejszość - orientacja prezentystyczna

• różna wizja przyszłości - coś co nadejdzie samo, na mocy fatalistycznych konieczności lub postawa woluntarystyczna, traktująca przyszłość jako zadanie, wyzwanie, przedmiot aktywnego kształtowania

• różne systemy wartości akcentujące zmianę, innowacje i oryginalność lub odwrotnie - ciągłość, kontynuację i trwałość

• budżet czasu to typowy dla danej zbiorowości ilościowy rozkład czasu przeznaczonego na różne funkcje czy udział w różnych kontekstach społecznych (nauka, rodzina, praca)

• społecznie oczekiwana trwałość to normatywnie przypisany okres zajmowania pewnych pozycji społecznych, realizowana pewnych czynności, trwania stosunków społecznych czy przynależności grupowych; oczekiwana trwałość wpływa na charakter aktywności oraz stopień identyfikacji jednostek ze stosunkami społecznymi, pozycjami, grupami czy organizacjami

• kadencja to przypisany normatywnie, formalnie regulowany okres sprawowania pewnej funkcji, zajmowania urzędu czy pełnienia pewnej roli społecznej; syndrom kulawej kaczki - w oczekiwaniu na zakończenie urzędowania pojawia się bierność, oportunizm, unikanie ryzyka, powstrzymywanie się od decyzji

• społeczne funkcje czasu - synchronizacja działań jednostek, grup lub organizacji; wzajemne uzgodnienie działania- koordynacja, sekwencyjne uporządkowanie działań; wyznaczanie terminów; pomiar okresu trwania czynności; alokacja czasu- przeznaczenie pewnych okresów dnia, tygodnia czy roku na czynności określonego typu

• w społeczeństwach nowoczesnych czas nabiera charakteru towaru, występuje obsesja czasu