typ zdania

spójnik rozpoczynający

pytanie zdania

wyznaczniki w zd. gł.

uwagi

dopełnieniowe

ut, uti, ne

ut obiectivum

-

słowa wyrażające obawę [timere, metuere], życzenie/chęć [curare, hortari, monere, optare, postulare, rogare,] przeszkodę [impedire, obstare, prohibere, repugnare, resistere] oraz dubito quin

przestrzega consecutio temporum

Opto, ut semper dicatis veritatem. Timeo, ut id facturus sis

celowe

ut, uti, ne

ut finale

po co?

przestrzega consecutio temporum

Hannibal venenum consumpsit, ne a Romanis vivus caperetur.

skutkowe

ut, ut non

ut consecutivum

skutek wywołany przez treść zdania nadrzędnego

adeo, is, ita, sic, talis, tam, tantus, komparatiwy

możliwe odstępstwa od consecutio temporum

Numquam imperator ita paci credit, ut non se praeparet bello?

podmiotowe

ut, uti

ut „podmiotowe”

kto? co? [jak o podmiot zdania pojedynczego]

accidit, contigit, efficitur, est, evenit, fit, restat, sequitur; także consuetudo est, fas/nefas est; iustum est; mos est;

możliwe odstępstwa od consecutio temporum

Mos erat, ut victores triumpharent Saepe accidit, ut facere non possimus, quod polliciti sumus

czasowe

ut, ut primum

ut temporale

[gdy, ilekroć tylko kiedy, skoro tylko,]

czynność wcześniejsza niż czynność zdania głównego

indicativus perfecti, plusquamperfecti lub futuri exacti

Themistocles, ut Lacedaemonem venit, adire magistratum noluit

przyzwolone

ut, ut non, ne

ut concessivum

[chociaż, mimo że, jakkolwiek, choćby, lubo, jeśli nawet]

mimo co? wbrew czemu?

coniunctivus praesentis lub perfecti

Ut desint vires, tamen est laudanda voluntas.

porównawcze

ut…ita, ut…sic

ut comparativum

jak…[tak], jakoby

indicativus [czynność rzeczywista], coniunctivus [czynność pomyślana - z ut si]

Ut semetem feceris, ita metes

Typy zdań podrzędnych