Untitled

KOMPENSACJA - zdolność zastępowania na drodze odtwarzana funkcji. Jest to albo regeneracja narządu lub przejęcie funkcji przez inny narząd ( np. mięsień ).

Jeśli kompensacja jest nie korzystna musimy zmienić jej tok.

-Chód Dishena - przenoszenie ciężaru ciała w stylu chodu kaczkowatego.

- np. kelner wychylający ciało na drugą stronę pod wpływem ciężaru posiłku. Tutaj jest zła kompensacja, ponieważ skutkiem jej jest neprawidłowe ustawienie miedn6cy i kręgosłupa. Powinno się wzmocnić mięśnie.

1. Każdy żywy organizm ma mechanizmy fizjologiczne pozwalające na kompensacje.

2. Uruchomienie kompensacji i zastępczych mechanizmów czynnościowych może nastąpić tylko w wyniku zaburzenia podstawowych mechanizmów fizjologicznych odpowiedzialnych za daną funkcje.

3, Procesy wyrównywania, zrównoważenia lub omijania bariery są realizowane bez woli chorego i niezależnie od rodzaju uszkodzonego narządu. Niestety często jest to proces niekorzystny, dlatego wymagana jest w te zjawiska ingerencja fizjoterapeuty.

Może być fałszywa sygnalizacja o defekcie - wtedy jest nieprawidłowa kompensacja.

Na drodze bodźca o niedomaganiu jakiegoś narządu do uruchomienia bodźców jest wiele ogniw. My jacy fizjoterapeuci musimy się zastanowić czy np. bóle w okolicy stopy nie są przyczyną jej złego ustawienia. Sytuacja obrzękniętego stawu śródstopno-paliczkowego palucha. Chory automatycznie nie będzie stawiał na nim stopy ( sobie kompensuje ), dalej tracąc punkt podparcia. Później stopa ustawia się żle koślawo aż do płaskiej ( zanikniecie łuków ).

4. Powrót ( reedukacja ) utraconych funkcji nie jest procesem trwałym.

Musi istnieć jakiś bodziec aby te funkcje były jakby dalej „używane” przez organizm.

Wracając do naszego stawu środstopno - paliczkowego palucha to jeśli zlikwidujemy ból, który jest również bodźcem do konpensacji w organizmie przestanie on być realizowany. Jeśli wyeliminuje źródło bólu i uzyskamy prawidłowe ustawienie stopy to nie zostaną uruchomione mechanizmy niekorzystnej kompensacji.

1. Miejsce - im dalej od osi ciała tym łatwiej jest sterować kompensacją.

np. udar, gdzie latami się wyrabia prawidłowe mechanizmy kompensacyjne - ponieważ jest to same centrum.

3. Szybkość uszkodzenia - im więcej czasu orgamizm ma na dostosowanie się do nowych zmienionych warunków tym lepsza kompensacja.

Kompensacja jest jednym z procesów utrzymujących stałość środowiska zewnętrznego.

ADAPTACJA - związana z kompensacją. Jest to dostosowanie się organizmu do warunków środowiska zewnętrznego. Składają się na nią różne procesy np:

Suma procesów adaptacyjnych i kompensacyjnych decyduje o skuteczności rehabilitacyjnej!!!

Wyróżnia się adaptacje zewnętrzną i wewnętrzną.

Przykład adaptacji zewnętrznej: obniżenie szafek w kuchni przy chorym barku.

ANALIZATOR KINESTARYCNZY - różnie opisywany przez różnych autorów. Jest to taki twór jakby komputer który analizuje bodźce dopływające z obwodu odnośnie ruchu oraz pozycji danych części ciała.

Jest on przekaźnikiem czucia głębokiego i znajduje się w mózgu ( patrz nizej).

Analizatorr kinestatyczny zbiera informacje z całego ciała. Zbiera on bodźce za pomocą receptorów prioprioreceptywnych. Bodźce te idą drogami aferentnymi ( dośrodkowymi ) do centrali. Z takiej drogi bodźców wynika ich nazwa - bodźce aferentne i aferentyzacja.
Centralą są mózg, móżdzek i rdzeń oraz miejsca docelowe: pola kojarzeniowe kory mózgowej.

1. receptor - droga wstępująca ( włókna czuciowe ) - rdzeń kręgowy - mózg ( analiza ) - drogi eferentne - układ wykonawczy ( różne uk. i narządy ).

- wrzecionka ścięgnowe ( narząd Golgiego ). Reagują one bardziej na rozciąganie, zwłaszcza na przeciążenia

Drażnienie nocyceptywne - drażnienie patologiczne czujników ( czyli receptorów prioprioreceptywnych ). Inaczej nocycepcja.

W błędniku są zlokalizowane czujniki które mówią o ustawieniu całego organizmu względem sił grawitacji ( czujniki w aparacie ruchu mówią o pozycji części ciał w których są ).

W zwojach nerwowych ( w otworach między kręgowych ) są pierwsze komórki nerwowe odbierające bodćce z obowdu.

Drogi rdzenia kręgowego ( rdzeniowo-wzgórzowa, rdzeniowo-móżdżkowa, snura tylniego ) przechodzą w drogi rdzenia przedłużonego. W rdzeniu przedłużonym są już jądra międzyinnymi. smukłe i klinowate ( odpowiednio dla pęczka smukłego i klinowatego ).

Szlaki tzw. wstęgi przyśrodkowej - tu następuje się skrzyżowanie dróg nerwowych.

Drogi wzgórzowo - korowe - impulsy ze wzgórza przechodzą do odpowiednich ośrodków w korze mózgu. W mózgu jest obszar odbierający te bodźce. Jest to właśnie analizator kinestatyczny. Bodźce z niego są łączone z bodźcami innymi Np. bólowymi i to idzie do analizatroa ruchowego, który dopiero wydaje polecenia.

Analizator kinestatyczny NIE RÓWNA SIĘ analizotor ruchowy.

Drogi projektowe mieszczą się w zakręcie przyśrodkowym z nich idą bodźce dla ruchu a docierają z analizatora ruchowego.

ODRUCH - jest to reakcja na bodziec. Pewne bodżce ( znane i proste ) są przetwarzane na poziomie rdzenia. Stąd mamy proste bezwarunkowe odruchy.

Bodźce złożone nowe - mówiące np. o pozycji ciała są przekazywane do mózgowia.

Odruch warunkowy - po wstępnej analizie powtarzających się bodźców kora mózgowa przestaje zajmować się analizą bodźców i przekazuje je ośrodkom niższym. Tak np. jest zjawisko pt. jeśli ktoś nauczył się jeździć na nartach rok nie jeździ - to nie będzie się nie uczył.

Zmniejszenie udziału świadomości w wykonywaniu cynności ruchowych jest podstawą kształtowania nowych nawyków ruchowych, czyli stanowi neurofizjologiczne podstawy działania kinezatyrepautycznego. Oznacza to że jeśli pacjent nie zamieni pewnych wzorców ruchowych w odruchy bezwarunkowe to nic się nie osiągnie.

- system zasilania ( układ oddechowy i pokarmowy a całość rozprowadzana krwiobiegiem )

Aby organizm sprawnie działał muszę tyć sprawne i współpracować ze sobą prawidłową wszystkie powyższe układy.

Jeśli mówimy o sprawnej współpracy systemu sterowania i wykonawczego to mówimy o zdolności koordynacji. Oczywiście system zasilania musi być sprawny.

Współpraca systemu zasilania i sterowania warunkuje motywację i dobry stan psychiczny pacjenta. Układ wykonawczy sprawny.

Współpraca między systemem zasilania i wykonawczym to zdolności kondycyjne.

- sprawne mięśnie i aparat więzadłowy i inne elementy stawu

- wyrzymałość lokalną ( danego odcinka narządu ruchu )

- zdolności koordynacyjne - są liczne testy neurologicnze ( np. próba palec nos )

Jeśli mamy doczynienia z a) to badamy grę związaną ze ślizgiem stawowym ( czy jest ). Jeśli go nie ma to staw jest zablokowany i terapią manualną należy rozblokować.

1. Między pozycją pionową i poziomą. Nadmiar tej drugiej eleminuje siły powodujące uwapnienie kości, spada ciśnienie krwi, spadek przemiany materii.

2. Równowaga między ruchem i bezruchem daje odpowiednią sprawność fizyczną

1. Spadek napięcia ścian naczyń układu krążenia.

2. zwiększonego niż normalnie ubytku elektrolitów z moczem

1. Organizm zaczyna usuwać wapń z kości i wydala go z moczem

b) zmniejsza się pojemność wyrzutowa minutowa serca

c) zwiększenia ilości uderzeń serca na minute ( kompensacja b) ) aż do pojawienia się tachykardii spoczynkowej ( 110-115 uderzeń na minute ).

3. Zmniejszony przepływ krwi i skłonność do zakrzepów.

4. Zburzenia emocjonalne włącznie ze stanami depresyjnymi

5 UWAGA: przy próbie pionizacji po długo trwałym unieruchomieniu należy chorego uruchamiać stopniowo ( postawienie nagłe spowoduje omdlenie ortostatyczne ( chory nie utrzyma ciśnie krwi ).

Na parametry wynikające ze powyższych zmian należy zwrócić uwagę u chorego długo leżącego.

3. Istnieje faza katablizmu po operacji - organizm rozkłada nadmiar składników - może to pogorszyć stan emocjonalny

4. Osoby ruchliwe przed operacją gorzej znoszą unieruchomienia.

6. Chory jak najwcześniej powinien zacząć ćw. izometryczne i dynamiczne

a) zwiększenie istoty gąbczastej na niekorzyść istoty korowej. Kości stają się cieńsze bo beleczki cienieją.
b) W starości wyraźnie zmniejsza się ilość osteoblastów - więc procesy budowy kości zanikają - nazywa się to zrzeszotnieniem kości.

c) podłoże kostne traci ( nie całkowicie ) możliwość osadzania wapna, oraz słabnie możliwość wchłaniania wapnia ( z racji zmniejszenia kwasoty żołądka )

Związku z powyższym rozpoczyna się osteoporaza starcza.

a) wapń uciekający z kości łączy się z mukopolisacharydami powodując starcze zwapnienie chrząstek. Dodatkowo sprzyjają:

6 Tkanki miękkie narządu ruchu ( więzadła torebki )

a) człowiek na starość traci gibkość na skutek zesztywnienia tych elementów.

b) w RTG - zwężenie szpaty stawowej i spłaszczenia głów kości

c) zanik/ zmniejszenie ilości włókien mięśniowych i osłabienie i siły i w wyniku:

- zaniku ośrodków ruchowych kory móżgu ( w tym aparatu ruchowego )

- dehydratacja - zmniejszenie ilości wody w mięśniu