Prawo finansowe W 11/04/05

Prawo podatkowe

Prawo podatkowe to dział prawa finansowego. Jego związek z finansami publicznymi jest bardzo silny-dochody publiczne to przede wszystkim podatki. Z finansami publicznymi wiąże się obowiązek ponoszenia danin publicznych na rzecz państwa. Prawo finansowe jest ważne z punktu widzenia państwa i innych jednostek. Prawo podatkowe jest regulowane przez różne akty prawne. Źródła prawa podatkowego są bardzo różne, ale możemy je ująć w hierarchii:

  1. KONSTYTUCJA

art. 82

Obowiązkiem obywatela polskiego jest wierność Rzeczypospolitej Polskiej oraz troska o dobro wspólne.

art. 167.

Jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań.

Dochodami jednostek samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa.

Źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego są określone w ustawie.

Zmiany w zakresie zadań i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego następują wraz z odpowiednimi zmianami w podziale dochodów publicznych.

  1. USTAWA

  2. RATYFIKOWANE UMOWY MIĘDZYNARODOWE

-mają szczególną rolę

-mają zapobiegać podwójnemu opodatkowaniu

-przesądzają, gdzie dany podatek płacimy

-Dyrektywy Komisji Europejskiej-sugestie, które muszą mieć odzwierciedlenie w prawie miejscowym, w niektórych sytuacjach są bardziej szczegółowe

4. ROZPORZĄDZENIA

Wydawane są tylko wtedy, gdy ustawa zawiera delegację prawną

  1. AKTY PRAWA MIEJSCOWEGO

-podatki są uchwalane w formę uchwały np. przez Radę Gminy

5. ZARZĄDZENIA

-akt niższego rzędu, wydaje Minister Finansów w odniesieniu do kwestii techniczno-organizacyjnych

System podatkowy-ogół podatków i opłat obowiązujących w państwie, powiązany myślą przewodnią tak aby tworzył zwartą całość pod względem organizacyjnym i prawnym. Na elementy tego systemu składają się:

-prawo podatkowe

-administracja skarbowa

-umowy międzynarodowe, umowy trójstronne

Myśl przewodnia wynika z Konstytucji:

„Budujemy społeczną gospodarkę rynkową”- zakłada ona dążenie do wzrostu gospodarczego i odczuwania przez wszystkich skutków tego wzrostu.

Podstawowe funkcje podatków:

-fiskalna - dostarczanie dochodów do budżetu Państwa

-redystrybucyjna - związana z dokonywaniem wtórnego rozdziału

-stymulacyjna-ma aspekt gospodarczy i społeczny, ma zachęcać do podejmowania działań w tych płaszczyznach

Istnieje konieczność regulacji prawnych w celu generowania dochodów budżetu. Człowiek powinien żyć z osiąganym przez siebie dochodem.

Dochód podatek

Konsumpcja podatek

Majątek podatek

System podatkowy:

  1. część ogólna prawa podatkowego

Podstawowy katalog praw i obowiązków podatnika, określany jako tzw. konstytucja podatkowa zawarta w ustawie:

-Ordynacja podatkowa z 29 sierpnia 1997

-ustawa kodeks karny skarbowy z 10 września 1999-wykrocznia i przestępstwa podatkowe oraz sankcje.

Te akty mogą być uszczegółowione rozporządzeniami (akty niższego rzędu). Część ogólna ma w całości zastosowanie do części szczegółowej.

b. część szczegółowa prawa podatkowego

Regulowana przez wiele aktów prawnych, odnoszą się do tytułów podatkowych-jest ich 12, 4 -opłaty publiczne. Każdy tytuł może mieć kilka ustaw.

Konstytucja używa pojęcia daniny publiczne-jest to kategoria szersza niż podatki. Przez daniny publiczne należy rozumieć świadczenie o charakterze zobowiązaniowym, które jest świadczeniem na rzecz władzy publicznej lub innych związków publiczno-prawnych. Daniny są związane z instytucją Państwa jako organizacją społeczną, która potrzebuje środków na funkcjonowanie.

Daniny osobiste-służba wojskowa

Daniny rzeczowe-mają charakter okazjonalny

Daniny pieniężne publiczne:

-podatki (dominują)

-opłaty

-dopłaty

Jeżeli danina ma charakter publiczny to znaczy, że może być stosowany przymus władzy publicznej. Art. 6 ordynacji podatkowej-zawarta jest definicja podatku.

Podatek to taka danina publiczna, która charakteryzuje się następującymi cechami (7):

  1. przymusowość

strony stosunku są względem siebie nierównorzędne, występuje strona uprawniona(z mocy prawa może dochodzić zobowiązań) i zobowiązana

  1. bezzwrotność

raz zapłacony podatek nie podlega zwrotowi.

  1. nieodpłatność

w ramach za zapłacony podatek nie przysługuje żadne świadczenie o charakterze zwrotnym

  1. jednostronność ustalania

wynika z faktu, że wysokość i charakter obciążeń ustalana jest przez władzę publiczną-nie jest przedmiotem negocjacji

  1. ogólny charakter

jest to forma ustawowa, skierowana do ogółu obywateli, a nie do poszczególnych jednostek

  1. forma pieniężna

nawet jeśli występuje zajęcie mienia to rozliczenie następuje dopiero wtedy, gdy mienie zostanie spieniężone

  1. przewłaszczenie

związane ze zmianą właściciela-własność nasza staje się własnością Państwa

OPŁATY

Tym się różnią od podatku, że będzie nam przysługiwało świadczenie zwrotne ze strony Państwa lub innego organu-nie występuje nieodpłatność. Podatek wnosi się po zaistnieniu zdarzenia, opłatę przed otrzymaniem świadczenia. Opłata może być ekwiwalentna w stosunku do otrzymanego świadczenia. Opłata ma charakter fiskalny, gdy świadczenie nie było warte tego, co zapłaciliśmy. Ustawa Skarbowa np. ile trzeba zapłacić za wydanie aktu zgonu, aktu urodzenia-płacimy za nabycie praw, za czynność urzędniczą

DOPŁATY

Władza publiczna ucieka się do niech w sytuacji szczególnego zagrożenia, kleski. Pojawia się na szczeblu gmin np. inwestycje strukturalne-dopłata od mieszkańców gminy na na zasadzie porozumienia.