WSTĘP DO PSYCHOLOGII

Psychologia - nauka o człowieku, zajmuje się jego opisem; opisem procesów jakie w nim zachodzą; wyjaśnia zachowania.

BEHAWIORYZM

1913 - w USA ukazała się książka Johna Watsona „Behaviorum” (krytyka psychologii klasycznej)

• Możemy badać tylko i wyłącznie to co możemy zaobserwować

• Podstawowa metoda: obserwacja

• Nie zajmowali się nieświadomością

- kategoria: czarna skrzynka - wszystko to do czego nie ma bezpośredniego wglądu, czego nie da się zbadać

S --> R (Bodziec - Reakcja) każde zachowanie człowieka jest reakcja na jakiś bodziec

S --> O --> R (O - organizm; czynniki wewnętrzne, które mogą generować nasza reakcję)

Instynkty wg Watsona są łańcuchami odruchów;

- model sieci telefonicznej - zakłada, że człowiek jest prostą sumą przyczyn i skutków

- peryferyczna teoria myślenia - myślenie jest obserwowalne, bo: jest czynnością fizjologiczną; w momencie myślenia - ruchy strun głosowych i gardła; obserwacja! myślenie - „ciche mówienie”

Pawłow - badania nad odruchami; twórca warunkowania klasycznego

- odruchy bezwarunkowe (wrodzone) & odruchy warunkowe (nabyte)

człowiek przynosi ze sobą na świat niewielka liczbę odruchów bezwarunkowych;

bodźce - „zmienne niezależne”; reakcje- „zmienne zależne”

- warunkowanie klasyczne (reaktywne, I-go typu) & warunkowanie instrumentalne (sprawcze)

warunkowania instrumentalne prowadzą do osiągnięcia celu i otrzymania nagrody (pozytywne) / aby uniknąć kary (negatywne)

odróżnienie: warunkowanie klasyczne - nie mamy wpływu; warunkowanie instrumentalne - sprawcze, intencja!

Eksperyment Skinnerowski: kiedy zwierzę wykona dany ruch, daje mu się nagrodę. Jeśli robimy to systematycznie to po pewnym czasie zwierze wykonuje ten ruch coraz częściej - domaga się w ten sposób nagrody --> odruchy instrumentalne.

Zachowania reaktywne i operatywne. Reaktywne - reakcja na określony bodziec; operatywne - zachowanie celowe, dzięki niemu zwierzę dostawało nagrodę, ale: to też tylko odruch, nie ma tu celowości w sensie przewidywania następstw.

Każde zachowanie wzmacniane utrwala się bez względu na to, jaki był pierwotny bodziec.

Modelowanie - nauka przez obserwację.

PSYCHOANALIZA (psychologia głębi)

Początek XXw.

- twórcą wiedeński psychiatra Sigmund Freud, zajmował się ludźmi chorymi (późniejszy zarzut, że ludzie chorzy zostali w tej koncepcji pierwowzorem człowieka w ogóle)

- instynkt jako wewnętrzna siła napędowa

Struktura - Funkcja (obserwując funkcje człowieka jako organizmu, odtwarzamy jego wewnętrzną strukturę i na jej podstawie wyjaśniamy znane funkcje)

- przedmiot badań: nieświadomość!

popęd seksualny - libido

id - popędy, część zwierzęca w nas,; kieruje się zasadą przyjemności;

ego - wypadkowa tych dwóch sił (id i superego); strefa świadomości człowieka, zasada realizmu;

superego - normy moralne; sumienie, zasada moralności

popęd --> niezaspokojenie --> frustracja --> mechanizmy obronne

mechanizmy obronne:

• Racjonalizacja - nieadekwatne wyjaśnianie przyczyn zachowania; 2 rodzaje: kwaśne pomarańcze (coś co lubimy - wmawiamy sobie, że nie lubimy); słodkie cytryny (na odwrót)

• Sublimacja - czynności zastępcze

• Kompensacja - nagradzanie siebie za porażki

• Fiksacja - uporczywa próba rozwiązania problemu bez szans na sukces

• Supresja - tłumienie

• Rozmycie

• Generalizacja

• Projekcja - rzutowanie na innych

- teoria hydrauliczna - człowiek to zamknięte naczynie, w którym w momencie kiedy nie możemy zaspokoić swoich potrzeb rośnie w nas ciśnienie --> wentyl bezpieczeństwa; tutaj: mechanizmy obronne.

(superego)

Popęd → niezaspokojenie → frustracja → mechanizmy obronne

↓ ↑

Zaspokojenie → poczucie winy → frustracja

↓

Sublimacja, / tu: zachowania społecznie akceptowane /