ZAKAŹNE ZANIKOWE ZAPALENIE NOSA ŚWIŃ - ZZZN

(rhinitis atrophicans infectiosa suum)

Występowanie:

• endemicznie

• stada intensywnie utrzymywane

Etiologia:

• Pasteurella multocida - szczepy toksynotwórcze (typ D - toksyna dermonekrotyczna)

• Bordetella bronchiseptica (może występować samoistnie wywołując bordetellozę)

• w formie progresywnej choroby dominują pałeczki Pasterella

Patogeneza:

• zachorowania w wieku: 2 tyg - 2 mies., proces powolny, zmiany kliniczne po paru tyg.

• sprzyjają czynniki środowiskowe:

temp. < 5-10°C, wilgotność < 60%, stężenie gazów szczególnie na wysokości 50-70 cm → podrażnienie błony śluzowej → toksynotwórcze szczepy - adhezja do błon śluz. górnych dróg oddechowych → namnażanie → uwalnianie toksyn → zahamowanie aktywnego transportu w odżywianiu osteoblastów, osteoklastów → degeneracja rozwoju małżowin nosowych, kości sitowej i kości nosowej

koty - rezerwuar toksynotwórczych szczepów Pasteurella i Bordetella

Wrota: dr. kropelkowa - aerogennie

Objawy:

• ostry nieżyt nosa, tchawicy, oskrzeli

• silny wysięk z nosa

• przy ostrym przebiegu po 4-5 tyg. zmiany deformacyjne → grzbiet nosa skrzywiony, poprzeczne fałdy skórne

• zmiany postępują → niedożywienie chrząstek nosa i małżowin → nos skrócony, pofałdowany → ucisk na canalis naso-lacrimalis → obfite łzawienie, maceracja skóry

• zaburzenia gospodarki fosforanowo-wapniowej (niedobór żelaza, zaburzenie wchłaniania jelitowego, zaburzenie funkcji przytarczyc)

• powietrze przelatuje nie ogrzane (zniszczone małżowiny)

• trudności z pobieraniem pokarmu

• straty gospodarcze: ↓ wykorzystanie karmy, ↓ przyrosty wagi, ↓ opłacalność

• powikłania: nieżytowo-ropne zapalenie płuc, zatok, ucha środkowego i mózgu

• niska † < 1%

 prosięta (6-8 tyg.) - kichanie, świąd, wypływ lub krwawienie z nosa, potrząsanie głową

 warchlaki (8-10 tyg.) - zanik małżowin i k. sitowej, nierówny zgryz (wygląd mopsowaty), śluzowo-ropne masy i wysięk,

ciemna plama w przyśrodkowym kącie oka

Choroba występuje gł. u potomstwa od młodych loszek - nie mają możliwości prod. p-ciał. Z biegiem czasu lochy nabierają kontaktu z drobnoustrojami i produkują wyższe miana p-ciał.

Powikłania: mykoplazmy, Streptococcus suis, Actinobacillus pleuropneumoniae, wirus SIV (influenzy)

Diagnostyka:

• objawy

• bad. AP

• bad. laboratoryjne

• bad. morfometryczne: cięcie poprzeczne na wysokości 1-2 PM u Su o masie 85-100kg; pomiar odległości od przegrody nosowej do małżowiny nosowej (do 3mm - prawidłowo)

Zapobieganie i zwalczanie:

• immnunoprofilaktyka: Solco-rhinitella, Rhinovac, Nobi-Vac ART; prosiaki - m-dzy 8 a 10 tyg. życia 2 ml (od szczepionych matek)

• Szczepienia:

szczepionki podjednostkowe - silnie immunogenne, wyższa odporność - 2x stada podstawowe, maciory 2 tyg. przed porodem, samce 2x / rok

szczepionki inaktywowane - stado podstawowe + prosięta

• selekcja → izolacja chorych

• metafilaktyka:

• dewastacja zarazka w org.:

linkomycyna + spektynomycyna (Linco-Spectin) 0.5 ml w 3, 6 i 12 tyg. życia,

tiamulina

oksytetracyklina

• co parę miesięcy mierzyć antybiotykooporność

• mycie, dezynfekcja chlewni

• odp. wilgotne powietrze, ciepło, dobra wentylacja

Piśmiennictwo:

1. wykłady - Epizootiologia

2. Houszka M. - ćwiczenia