Wybrane problemy procesu komunikowania się na lekcji

Koncepcja psychologicznych czynników efektywnej komunikacji interpersonalnej Chartiera:

• Obraz samego siebie - osoba z właściwym obrazem siebie łatwiej nawiązuje kontakt z innymi, potrafi bronić swojego zdania.

• Umiejętność słuchania, a nie tylko słyszenia.

• Jasne wyrażanie się.

• Radzenie sobie z gniewnymi emocjami - umiejętność ich określenia, zrozumienia i konstruktywnego wyrażenia z zachowaniem kultury języka i „spokoju”.

• Otwartość - zdolność szczerego mówienia o sobie i o innych.

Koncepcja komunikacji etycznej Habermasa:

- 4 składowe aktu mowy:

mówię coś,

mówię o czymś,

mówię do kogoś,

mówię w jakiś sposób

- 4 roszczenia ważnościowe:

zrozumiałość wypowiedzi,

prawdziwość wypowiedzi,

słuszność mówiącego,

szczerość mówiącego.

Style komunikacji interpersonalnej:

1. egocentryczny - dominuje koncentracja osoby komunikującej się głównie na własnej perspektywie;

2. allocentryczny - koncentracja na perspektywie partnera, rozmówcy.

3. partnerski - jednoczesna koncentracja na perspektywie partnera i własnej.

Kompetencje komunikacyjne nauczyciela G. Koć - Seniuch:

Kompetencje komunikacyjne to układ umiejętności pedagogicznych, których podstawą jest wiedza o uczniach, o szkole, metodach i sposobach oddziaływań w sferze interpersonalnej i zadaniowej, czyli w sferze dobrego komunikowania się, umiejętności udzielania pomocy i wsparcia uczniowi, rozwiązywania konfliktów, umiejętności efektywnej współpracy, tak w szkole jak i poza nią, ze środowiskiem rodziców.

Struktura grupy i rozwoju jej funkcjonowania Gibba:

Autor wyróżnia 10 poziomów funkcjonowania grupy - 6 z nich możemy odnieść do środowiska klasy szkolnej, traktowanej jako grupa:

• chaos - poziom zdominowany przez lęk w którym ani autorytet, ani uznawanie cudzych praw nie istnieje;

• środowisko karzące - grupa jest zdominowana przez przywódcę, który sprawuje kontrolę za pomocą kary;

• środowisko autokratyczne - przywódca sprawuje kontrolę dzięki swej sile osobowości i gotowości grupy do posłuszeństwa. Tylko wówczas, gdy nauczyciel zrezygnuje trochę ze swej władzy a uczniowie z posłuszeństwa, grupa może ewoluować na wyższy poziom funkcjonowania;

• środowisko życzliwe - ma charakter opiekuńczo - ojcowski; uczniowie mają zapewnione poczucie bezpieczeństwa, emocjonalnego ciepła i spokoju, ale nie są samodzielni;

• środowisko doradczo - konsultatywne - uczniowie się uczą, ponieważ są zainteresowani; nauczyciela traktują jako pomoc w osiąganiu celów - nauczyciel ułatwiający - jest on nadal kierownikiem i podejmuje najważniejsze decyzje, nadal ustanawia cele i formułuje problemy.

• środowisko współuczestniczące - współdziałanie i zgodne podejmowanie decyzji; uczniowie mają coraz więcej władzy i takie same prawa i obowiązki jak nauczyciel; dzielą się władzą z nauczycielem, który respektując prawa i wybory uczniów musi czuwać nad tym, by te wybory były zgodne z celami nauczania;

• poziom dialog umożliwiający - wzajemne zaufanie nauczyciela i uczniów tak wzrasta, że nauczyciel rezygnuje z roli przywódcy, uczy się razem ze swoimi uczniami; warunkiem zamiany ról: nauczyciel- uczniem, uczeń - nauczycielem jest rezygnacja ucznia z poczucia, że ktoś jest za niego odpowiedzialny, zaś nauczyciel przestaje robić coś dla uczniów, a w miejsce tego - robi coś autentycznie z nimi.

Metoda dialogu w komunikacji i edukacji.

Za koniecznością stosowania metody dialogu przemawiają pewne zauważalne cechy procesu edukacyjnego.

Cechy:

1. Plastyczność w edukacji - edukacja musi podążać za zainteresowaniami i ciekawością uczniów.

2. Dynamiczność - edukacja musi obejmować szereg różnych działań i czynności, pozwalających zaspokoić potrzeby uczniów.

3. Nieprzewidywalność - otwartość, świadomość spotkania, rozmowy.

4. Autorytet nauczyciela - nauczyciel jest wzorcem do naśladowania;( ideały budzą ideały). Nauczyciel powinien unikać ocen porównawczych, bo mogą one wytworzyć barierę, która uniemożliwi właściwe rozpoznawanie wartości i tworzenie kręgosłupa aksjologicznego uczniów.

5. Holistyczność (całościowość, integralność) procesu edukacji.

1