sankcje wadliwych czynności prawnych

NIEWAŻNOŚĆ

BEZSKUTECZNOŚĆ

Bezwzględna:

  • jest ex lege nieważna ex nunc (nie wywołuje zamierzonych skutków)

  • może na nią powołać się każda osoba zainteresowana

  • sąd musi ją uwzględnić z urzędu, gdyż istnieje on ex lege

  • nie może być konwalidowana (w tym celu trzeba dokonać nowej niewadliwej czynności)

są to na przykład cz. prawne:

  • przez osoby bez zdolności praw. lub do cz. praw.

  • bez zachowanej formy ad solemnitatem

  • dotknięte wadą oświadczenia woli - brakiem świadomości lub swobody i pozornością - a dla testamentu przy wszystkich wadach

  • sprzeczna z ustawą(albo ma na celu jej obejście)/zasadami współżycia społecznego;

istnieją wyjątki np. umowa”drobna” przez osobę bez

zdolności do cz. prawnych , darowizna bez formy aktu

not. - o ile zostały wykonane;

względna:

  • wywiera w pełni skutki, ale może być unieważniona ex tunc, w drodze cz. prawnej lub orzeczenia sądowej (wzruszalność)

  • może się na nią powołać tylko oznaczony w ustawie krąg osób

  • sąd może uwzględnić ją tylko z inicjatywy osoby upoważnionej, a nie z urzędu

  • może być konwalidowana - wyraźnie albo milcząco;

w polskim prawie wzruszenie na dwa sposoby:

  • pozasądowe(cz. prawna): od groźby lub błędu(z wyjątkiem testamentu), do pewnego stopnia przy przyjęciu/odrzuceniu spadku

  • orzeczenie sądowe: np. konieczne dla unieważnienia uznania dziecka

Zawieszona:

  • do jej ważności wymagana jest zgoda osoby trzeciej

  • do tego czasu jest niezupełna (negotium claudicans) nie wywołuje zamierzonych skutków

  • zgoda osoby trzeciej(potwierdzenie) może być wyrażone w sposób wyraźny lub dorozumiany (upływ wyznaczonego terminu)

  • jeżeli jest wymagana określona forma dla ważności (ad solemnitatem) cz. praw., która ma być potwierdzona, wówczas oświadczenie ze zgodą osoby trzeciej musi być złożone w tej formie

Względna:

  • tylko względem oznaczonych osób nie wywołuje zamierzonych skutków (wobec innych w pełni skuteczna)

  • następuje

  • ipso iure np. w pr.spadkowym przy rozporządzeniu udziałem w przedmiocie należącym do spadku bez zgody pozostałych spadkobierców

  • orzeczenia sądowe (np.):

actio pauliana - art. 527 i n. k.c.

  • żądanie uznania nieskutecznym względem wierzyciela rozporządzenia z majątku dłużnika na rzecz osoby trzeciej

  • należy skierować przeciwko nabywcy, a nie zbywcy(dłużnikowi)

  • skutkiem jest możliwość zaspokojenia z przedmiotów, które już wyszły z majątku dłużnika

(patrz też art. 916,1024 k.c.)

żądanie oparte na art. 59 k.c. !

(pierwowzorem tej instytucji było średniowieczne ius ad rem, odnoszącej się jednak tylko do pr. rzeczowych)

  • żądanie odnosi się już do samej treści umowy

  • należy ją skierować przeciwko dwóm stronom