E. Marynowicz-Hetka Pedagogika społeczna. Podręcznik akademicki t. 2

Rozdz. 9: Zygmunt Wiatrowski - Pedagogika społeczna w kontekście powiązań z innymi dziedzinami wiedzy naukowej

Pedagogika społeczna jest subdyscypliną pedagogiczną zajmującą się badaniem warunków środowiskowych, w jakich przebiegają procesy opiekuńczo-wychowawcze człowieka, od jego urodzenia do końca życia. W badaniach tych uwzględnia się zwłaszcza warunki społeczne, kulturowe, przyrodnicze i biopsychiczne oraz warunki związane z rozwojem współczesnej cywilizacji.

Podstawowe badania pedagogiki społecznej:

• Profilaktyka obejmująca ograniczanie skutków wpływów środowiska sprzecznych z celami wychowania i pobudzanie do działań pożądanych

• Kompensacja wychowawcza i opiekuńcza

Pedagogikę społeczną interesują też teoretyczne problemy wychowawcze środowiska, w tym sposoby przekształcania środowiska, a także metody pracy oświatowej, opiekuńczej i socjalnej.

Najbliższe pedagogice społecznej są:

1. Pedagogika opiekuńcza

• Główni przedstawiciele w końcu XX i na początku XXI w.: H. Izdebska, I. Jundziłł,

M. Jakubowski, J. Maciaszkowa, Z. Dąbrowski, Z. Węgierski.

• W latach 70. XX w. A. Kamiński, R. Wroczyński, I. Jundziłł, M. Jakubowski i J. Wołczyk uznali pedagogikę opiekuńczą za samodzielną dyscyplinę

• Pedagogika opiekuńcza jest subdyscypliną, która bada, opisuje i wyjaśnia fakty, sytuacje i procesy oraz istniejące między nimi zależności związane z tworzeniem warunków do zaspokajania potrzeb ludzi

• H. Radlińska: Pedagogika opiekuńcza rozumiana być może jako szczegółowa dziedzina pedagogiki społecznej lub jako specjalizacja, która istnieje w obrębie pracy społecznej i obejmuje pomoc dziecku i rodzinie

2. Pedagogika socjalna - w Polsce rzadko stosowana

• Trzy działy pedagogiki społecznej:

• to coś na kształt „ogólnej pedagogiki społecznej”

• nauka o środowiskowym uwarunkowaniu rozwoju i wychowania ludzi

• dotyczy zagadnień opieki społecznej, który określić można mianem pedagogiki socjalnej

• Pięć kręgów pedagogiki socjalnej: historia działalności socjalnej, podstawowe pojęcia pedagogiki socjalnej, problemy socjalne, prakseologia socjalna i pedeutologia socjalna

• Podstawowe pojęcia pedagogiki socjalnej:

• Istotne cechy szeroko pojętej opieki (uniwersalizm opieki, uspołecznienie opieki, konkretność opieki itd.)

• Rodzaje opieki (ochrona przed zagrożeniami, pomoc opiekuńcza itd.)

• Główne formy opieki

• System socjalny

Znaczenia polityki społecznej:

• Pierwsze - to dyscyplina naukowa, powiązana z innymi dyscyplinami, jest zatem układem interdyscyplinarnym

• Drugie - to działalność państwa i organizacji pozarządowych, której celem jest poprawa położenia materialnego i wyrównywanie szans życiowych najsłabszych ekonomicznie i socjalnie grup społeczeństwa

Polityka społeczna wg. A. Rajkiewicza:

Jest to zespół tych wszystkich zakresów działania, których bezpośrednim celem jest zaspokajanie ważnych potrzeb ludzi pracy i ich rodzin.

Pomoc społeczna jako instytucja jest to zorganizowany system świadczeń i instytucji społecznych, który pozwala w pełni rozwijać ich możliwości oraz sprzyja pomyślności, pozstając w harmonii z potrzebami ich rodzin oraz otoczeniem.

Zadania pomocy społecznej:

• Tworzenie warunków organizacyjnych do jej funkcjonowania, w tym rozbudowa niezbędnej infrastruktury socjalnej

• Diagnoza zjawisk rodzących zapotrzebowanie na świadczenia pomocy społecznej

• Przyznawanie i wypłacanie świadczeń

• Pobudzanie społecznej aktywności w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin

• Praca socjalna - działalność skierowana na pomoc osobom, rodzinom, grupom i środowiskom społecznym w zaspokajaniu ich potrzeb, lepszym dostosowaniu do zasad życia społecznego, poprawie pozycji społecznej, a zatem działalność zapobiegającą procesowi marginalizacji społecznej

Pedagogika pracy - jest dyscypliną pedagogiczną o dość krótkiej historii. Jej formalne początki datowane są na 1972r. Wyznacznikiem przedmiotu badań są relacje: człowiek - wychowanie - praca oraz człowiek - obywatel - pracownik.

Andragogika - jest to nauka o celach, treściach, formach, metodach oraz zasadach i technikach kształcenia, wychowania, uczenia się, samokształcenia i samowychowania ludzi dorosłych. Jest dyscypliną o najdłuższej historii. Wcześniejsze nazwy:

• XIX w. - oświata dorosłych

• Od II poł. XX w. - pedagogika dorosłych zamiennie z andragogika