Socjalizm Utopijny

Charakterystyka ogólna:

• zdecydowana krytyka kapitalizmu, połączona ze wskazywaniem jego wad i sprzeczności.

• krytyka wyzysku klasowego

• głoszenie idei demokracji politycznej i społecznej

• elementy fantazji i utopii

• brak precyzyjnego obrazu przyszłego społeczeństwa

• brak precyzyjnego obrazu dróg prowadzących do przyszłego społeczeństwa

• próba dotarcia do wszystkich klas społecznych w tym działaczy politycznych i oświeconych monarchów (mieli się oni stać motorem socjalistycznych przemian)

• rozwój przede wszystkim we Francji i w Anglii

Główne nurty:

1. kierunek industrialny (Claude Henri, hrabia de Saint-Simon: Klod Anri hrabia San Simą)

• projekt budowy społeczeństwa wg. nauk ścisłych, praw matematycznych i fizycznych

• walka z ubóstwem

• system ma dążyć do maksymalizacji wytwórczości

• nawoływanie do budowy społeczeństwa industrialnego (opartego na przemyśle) nastawionego na użyteczność i produkcję

• twierdzenie o braku sprzeczności między interesami robotnika i pracodawcy

• postulat zastąpienia rządów politycznych rządami specjalistów od gospodarki

• antyindywidualizm

• rystryktywny stosunek do własności prywatnej

• interwencjonizm państwowy

• brak nacjonalizacji środków produkcji

2. kierunek kolektywistyczny (Robert Owen: Robert Ołen, Charles Fourier: Szarl Furie)

Robert Owen (przemysłowiec, dobrowolnie poprawiał warunki pracy i płacy w swoim gospodarstwie, chciał założyć osadę komunistyczną, w której występowałaby wspólna własność):

• społeczeństwo komunistyczne, bez wyzysku i niesprawiedliwości

• społeczeństwo to powstaje na drodze perswazji

• odrzucenie rewolucji i walki klasowej

• tworzył kolektywne gospodarstwa rolne i inne przedsięwzięcia oparte na ideach uczciwej wymiany, opartej na wkładzie pracy, wspólnej własności, które jednak szybko bankrutowały (np. londyński bazar w 1832r.)

Charles Fourier (syn bogatego kupca)

sprzeciw wobec anarchii gospodarki kapitalistycznej, której powodem jest „rozproszenie własności oraz wolne lichwiarstwo (banki) i wolne kłamstwo (handel)”

• postulat przeprowadzenia reformy społecznej bez rewolucji

• projekt budowy stowarzyszeń wytwórców i konsumentów (falang), opartych na wspólnej własności, które miały zaspokajać wszelkie potrzeby i zapewniać urozmaiconą pracę bez przymusu (próbowali je utworzyć jego uczniowie)

• jedna falanga: ok. 1600 osób zamieszkujących falanster (budynek na obszarze ok. 400ha, otoczony zabudowaniami gospodarskimi i urządzeniami dostarczającymi członkom wszelkich dóbr i usług)