18.10.2012 ZPH

Czynniki tworzące makro otoczenie przedsiębiorstw handlowych:

-Ekonomiczne: dochody ludności, skłonność do oszczędzania, struktura i poziom cen, tempo inflacji, polityka podatkowa, kredytowa, celna

-demograficzne: liczba i struktura ludności (wg płci, wieku, wykonywanych zawodów), gęstość zaludnienia

-geograficzne: klimat, ukształtowanie terenu, zasoby naturalne

-prawne: przepisy prawne

-technologiczne: przemiany w zakresie technologii

-społeczno-kulturowe: wzorce zachowań, systemy wartości różnych grup narodowościowych i społecznych

Czynniki tworzące mikro otoczenie przedsiębiorstw handlowych:

-nabywcy - tzw. rynek docelowy, klienci warunkują istnienie i rozwój przedsiębiorstwa

-dostawcy- od ich wyboru i sposobu włączania w program działalności przedsiębiorstwa handlowego zależy skuteczność podejmowania działań, głównie w zakresie zaopatrzenia w towary

-konkurenci- na funkcjonowanie przedsiębiorstw handlowych szczególnie duży wpływ wywiera zachowanie konkurentów; strukturalnymi wyznacznikami konkurencji według Portera są:

*groźby nowych wejść - bariery wejścia na rynek

*siła przetargowa dostawców

*siła przetargowa nabywców

*groźba substytucyjnych wyrobów lub usług

*rywalizacja między istniejącymi firmami

Między tymi czynnikami i przedsiębiorstwem zachodzą interakcje będące podstawą formułowania strategii działania.

Czynniki, które mają szczególne znaczenie dla oceny rynku:

1.Intensywność konkurencji:

-rosnący potencjał rynku

-wolno rozwijający się rynek lub rynek stagnacyjny

-zmniejszający się potencjał na rynku

2.Kształtowanie się siły nabywczej ludności

3.Formy dystrybucji towarów

Ciągłe i intensywne obserwowanie otoczenia firmy, w tym analiza kształtowania się potencjału rynku, stanowią podstawę określania realnych celów. Cechy informacji pomagających określić cele przedsiębiorstwa handlowego:

-zakres informacji musi być wystarczający do oceny tego zjawiska

-informacje muszą być adekwatne i ścisłe

-informacje powinny umożliwić trafną ocenę

Determinujący wpływ zmieniającego się otoczenia na działalność przedsiębiorstwa zaznacza się głównie w takich obszarach jak:

-Cele przedsiębiorstwa, ich struktura i hierarcha

-rodzaje pełnionych funkcji gospodarczych

-zakres przedmiotowy działalności

-formy organizacyjno prawne prowadzonej działalności

-zachowania rynkowe

TYPOLOGIA PRZEDSIĘBIORSTW HANDLOWYCH

Handel - w szerokim ujęciu funkcjonalnym bywa rozumiany jako wymiana wszelkich dóbr między podmiotami gospodarczymi

Handel - w węższym ujęciu funkcjonalnym jest traktowany jako wymiana dóbr materialnych, zakup i sprzedaż, czyli operacje handlowe wykonywane przez przedsiębiorstwo.

Handel - w szerokim ujęciu instytucjonalnym: Przedsiębiorstwa, który wyłącznie lub w przeważającej części zajmują się zakupem dóbr w celu ich dalszej odsprzedaży, bez dokonywania istotnych zmian w ich cenach. W tym Ujęciu do handlu zalicza się także przedsiębiorstwa, które działają we własnym imieniu, ale na czyjś rachunek, np. handel komisowy oraz firmy, które działają czyimś imieniu i na czyjś rachunek, np. przedstawiciele handlowi, agenci handlowi, maklerzy handlowi.

Handel w węższym ujęciu instytucjonalnym - przedsiębiorstwa, które kupują towary w celu ich dalszej odsprzedaży, które działają we własnym imieniu, na własny rachunek i na własne ryzyko.

Wśród podstawowych kryteriów podziału i klasyfikacji przedsiębiorstw handlowych wyróżnia się:

1.Obszar działania - wyróżniamy dwie grupy przedsiębiorstw handlowych:

-handlu wewnętrznego

-handlu zagranicznego (eksport, import, tranzyt)

Można wyróżnić firmy działające na rynku:

-lokalnym (prowadzą swoją działalność w jednej miejscowości lub na pewnym terenie o ograniczonym zasięgu)

-regionalnym (obejmują swym zasięgiem obszar określonego regionu)

-krajowym (obejmują swym działaniem całe terytorium państwa, w którym mają swoją siedzibę)

-międzynarodowym (obejmują swym działaniem terytorium kilku, kilkunastu państw)

2.Strukturę odbiorców i miejsce w procesie dystrybucji

-hurtowe (odbiorcami są: jednostki handlu detalicznego, przedsiębiorstwa przemysłowe, przedsiębiorstwa usługowe, instytucje i inne organizacje gospodarcze)- sprzedaż towarów następuje do innych przedsiębiorstw - bądź na własne ich potrzeby, bądź do jednostek handlu detalicznego w celu dalszej odsprzedaży zakupionych towarów)

-detaliczne (odbiorcami są klienci, konsumenci indywidualni, inni klienci, małe firmy) - klientami firmy są ostateczni nabywcy, konsumenci

-jednostki mieszane- hurtowo-detaliczne lub detaliczno-hurtowe; przedsiębiorstwa handlowe prowadzące działalność hurtową pod kątem zaopatrzenia własnych sklepów i dodatkowo pod kątem obsługi obcych firm handlu detalicznego

3.Przedmiot obrotu (kategorię towarów)

Wg przeznaczenia dóbr materialnych:

-jednostki handlu dobrami konsumpcyjnymi

-jednostki handlu środkami produkcji

Wg okresu użytkowania środków produkcji:

-handel hurtowy dobrami inwestycyjnymi

-handel hurtowy zajmujący się zaopatrzeniem w materiały, przedmioty produkcji

Wg branż:

Branża - zestawienie towarów według określonych kryteriów, takich jak pochodzenie towarów oraz orientacja na potrzeby klienta

Np. w handlu dobrami inwestycyjnymi, wyroby stalowe, artykuły instalacyjne

Np. w handlu artykułami konsumpcyjnymi: tekstylia, zmechanizowany sprzęt gospodarstwa domowego, kosmetyki

4.Formę własności: przedsiębiorstwa zaliczane do sektora publicznego (państwowe, komunalne), przedsiębiorstwa zaliczane do sektora prywatnego (firmy prywatne, spółdzielnie)

5.Formę organizacyjno - prawną.

Wybrane organizacyjno-prawne formy przedsiębiorstw handlowych:

a)przedsiębiorstwa jednoosobowe (indywidualna działalność gospodarcza) - posiada jednego właściciela będącego osobą fizyczną uznaną przez prawo za osobę prawną działającą we własnym imieniu. Przedsiębiorstwo jest zarejestrowane w rejestrze REGON jako samodzielna jednostka prawna. Jest to najczęstsza forma, w której występuje przedsiębiorstwo handlowe.

Plusy:

-jasny podział praw i obowiązków, które sam sobie ustalasz

-łatwość wprowadzania zmian związanych np. z profilem działalności

-niewysokie koszta rejestracji i prowadzenia firmy

-prostota rozliczeń księgowo-finansowych

-łatwość dokonywania zmian w kapitale firmy

Wady:

-uzależnienie całego rozwoju firmy od jednej osoby

-brak pracownika powoduje, że szef musi być stale obecny, co jest czasami niewykonalne

-niemożność zbudowania dużej organizacji

b)spółki osobowe i kapitałowe

Spółka- zrzeszenie osób lub kapitału, tworzone w celu prowadzenia działalności gospodarczej, w sensie prawnym umowa zawierana jest przez wspólników z zamiarem prowadzenia wspólnego przedsiębiorstwa zarobkowego lub osiągania w innej formie wspólnego celu gospodarczego.

Spółki osobowe - działalność opierają na osobistej pracy wspólników w przedsiębiorstwie, przy czym wspólnicy ponoszą pełną odpowiedzialność majątkową za zobowiązania spółki: jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna. Cechy spółek osobowych:

-brak osobowości prawnej

-wspólnicy reprezentują spółkę

-istnieje stała więź między wspólnikami

-wspólnicy muszą być ujawnieni

-wspólnicy wnoszą wkłady

-występuje nieograniczona i solidarna odpowiedzialność osobistym majątkiem wspólników za zobowiązania spółki
-wspólnicy pracują na rzecz spółki

Spółka kapitałowa - forma prawna organizacji podmiotów gospodarczych, najczęściej wykorzystywanych w prowadzeniu dużych przedsiębiorstw, a także w wewnętrznej organizacji grup kapitałowych: Sp. Z o.o., S.A. Cechy:

-Posiadanie kapitału zakładowego

-posiadanie osobowości prawnej

-posiadanie zgromadzonego majątku odrębnego od majątków osobistych wspólników lub akcjonariuszy

-ponoszenie przez spółkę odpowiedzialności za zobowiązania całym swym majątkiem

6.Wielkość przedsiębiorstwa

a)ze względu na liczbę pracowników przedsiębiorstwa dzielimy na:

-mikro przedsiębiorstwa- do 9 osób

-małe przedsiębiorstwa- od 10 do 49 osób

-średnie przedsiębiorstwa - od 50 do 249 osób

-duże przedsiębiorstwa -powyżej 250 osób

7.Sposób wzajemnego powiązania przedsiębiorstw

a)kooperacja- przedsiębiorstwa działają oddzielnie, ale współpracują ze sobą na podstawie różnego rodzaju umów, podejmowana w celu uzyskania określonych korzyści gospodarczych, może ona występować w różnych formach organizacyjnych

-kartel - poziome powiązanie przedsiębiorstw na podstawie umownej, mające na celu prowadzenie wspólnej polityki rynkowej (kartele, które mają na uwadze wspólną politykę cen są w zasadzie zabronione)

-konsorcjum - powiązanie przedsiębiorstw, które powstaje w celu przeprowadzenia konkretnego projektu, zadania

-związek przedsiębiorstw - organizacja reprezentująca wspólne interesy zrzeszonych firm (np. w stosunku do władz państwowych), pełniąca także zadania koordynujące i informacyjne w stosunku do zrzeszonych przedsiębiorstw

-powiązania umowne w kanałach dystrybucji - np. umowy o przedstawicielstwo handlowe, franchising

b)koncentracja - kiedy przedsiębiorstwa łączą się ze sobą w sensie kapitałowym:

-fuzja - łączenie dwóch lub więcej przedsiębiorstw, bądź przejęcie jednych przedsiębiorstw przez inne, w wyniku którego

-koncern

-holding - organizacja grupująca za pomocą mniej lub bardziej wyraźnych powiązań różne samodzielne pod względem prawnym podmioty gospodarcze

-trust- fora monopolu

Koncentracja ->sieci handlowe

Trzy grupy rodzajowe sieci handlowych:

1.Sieci filialne - należące do przedsiębiorstw lub ich grup (koncernów), będące wyrazem koncentracji kapitałowej

2.Sieci zintegrowane - wokół centrów dystrybucyjnych lub centrów usług logistycznych, występujące w przedsiębiorstwach zintegrowanych poziomo (detaliczne grupy zakupowe) lub pionowo (dobrowolne łańcuchy hurtowe, integrujące hurtowników i detalistów) będące przejawem koncentracji organizacyjno-technicznej

3.Sieci franchisingowe - jako przejaw koncentracji i integracji organizacyjnej