pk dr Marian OKOCIEJEWSKI
KATEDRA RW i AO
WALKA INFORMACYJNA
W DZIAANIACH OPÓNIAJCYCH
W dziaaniach opóniajcych, prowadzonych dynamicznie na duej przestrzeni i rozcignitych w czasie, szczególnego znaczenia nabiera waciwe funkcjonowanie wasnego systemu informacyjnego i jego konfrontacja /walka/ z analogicznym systemem informacyjnym przeciwnika.
Koniecznym jest wic zwrócenie szczególnej uwagi na „rozpoznawcze przygotowanie pola walki”, które to w rzeczy samej ma za zadanie przygotowanie przestrzeni walki informacyjnej w sferze: zdobywania informacji; zakócania procesów informacyjnych przeciwnika; obrony informacyjnej wasnych systemów.
Rozpoznawcze przygotowanie pola walki obejmuje jakoby cz warsztatow, umoliwiajc przedstawianie dowódcy zblionego do rzeczywistoci obrazu sytuacji na polu walki, przy zastosowaniu jak najbardziej komunikatywnych form prezentacyjnych meritum sprawy (oleaty, szkice, opisy, wydruki, zestawienia itp.). Poprzez scalanie czynników pogody i terenu z dziaaniem przeciwnika, okrelane s moliwe warianty przebiegu przyszych zdarze i przez to niejako „przygotowywane” jest dowódcy pole przyszych zmaga z przeciwnikiem, w taki sposób, aby dowódca móg równie ksztatowa obraz pola walki i bardziej „programowa” dziaanie przeciwnika, a nie tylko reagowa na to co on uczyni. W dziaaniu tym wymagana jest inicjatywa. Proces ten musi by rozpatrywany jako wzajemnie powizany system dowodzenia, rozpoznania i kontroli dziaania.
Ksztatowanie podanego przez nas obrazu pola walki i „programowanie” dziaa przeciwnika, jest szczególnie wane w dziaaniach opóniajcych. W dziaaniach tych oprócz zahamowania posuwania si wojsk przeciwnika do przodu i zadania im moliwie najwikszych strat, wojska wasne bd miay zadanie rozpozna ich siy, rodki i moliwoci oraz odpowiednio ukierunkowa ich dziaanie. Ukierunkowanie tego dziaania moe si odbywa poprzez stawianie silnego oporu na okrelonych pozycjach opóniania, a mniejszego na innych. Moe ono si równie odbywa drog wprowadzania w bd przeciwnika co do przebiegu poszczególnych rubiey obronnych, wasnych moliwoci i koncepcji rozegrania walki.
Odpowiednie programowanie dziaa przeciwnika wymaga wielu zoonych i cile powizanych ze sob przedsiwzi. Bd to przedsiwzicia dezinformujce jego system rozpoznania i zakócajce obieg informacji w systemach dowodzenia, odziaywujce na psychik dowódców i onierzy oraz maskujce wasne siy i rodki, a take mylce co do zamiaru wasnego dziaania. Naley przy tym zadba o „wiarygodno” tych wszystkich przedsiwzi. Tylko takie dziaania zakócajce proces informacyjny przeciwnika mog wprowadzi jego w bd, które bd ze sob skoordynowane w czasie i przestrzeni oraz bd miay znamiona prawdopodobiestwa.
Jednoczenie naley sobie zdawa spraw z tego, i przeciwnik dy bdzie do prowadzenia analogicznych dziaa w stosunku do naszych wojsk. Dlatego istotna jest te obrona wasnego systemu informacyjnego. Nastpuje wic konfrontacja /walka/ z przeciwnikiem w przestrzeniach informacyjnych, która moe mie znaczny wpyw na powodzenie prowadzonych dziaa bojowych.
1. rozpoznanie w dziaaniach opóniajcych.
1.1. Ogólne uwarunkowania przygotowania i prowadzenia rozpoznania
Przygotowanie i prowadzenie rozpoznania na rzecz dziaa opóniajcych, jest wykonywane analogicznie jak w odniesieniu do innych rodzajów dziaa. Nie moe by inaczej, gdy czasami dopiero w wyniku danych zdobytych przez rozpoznanie bdziemy decydowa o rodzaju prowadzonych przez nas dziaa i o sposobie ich realizacji. Rozpoznanie sytuacji winno by zorganizowane jeszcze przed wyborem wariantu decyzji i na jej rzecz, a po jej podjciu dostosowywane do rodzaju zamierzonych przez nas dziaa. Naley jednak pamita o tym, e planujc rozpoznanie naley przewidywa ju nastpne dziaania, dla potrzeb których rozpoznanie z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym ma zdoby niezbdne informacje.
W poszczególnych rodzajach dziaa taktycznych, zblione jest take uycie si i rodków rozpoznania. Nie mniej jednak w poszczególnych rodzajach dziaa bojowych, wystpuje szereg specyficznych waciwoci, rzutujcych na zadania i moliwoci si i rodków rozpoznania, które naley bra pod uwag.
Do takich waciwoci zaliczamy:
- zadania realizowane przez wojska oraz sposób ich wykonania;
- rozlego obszaru prowadzonych dziaa;
- ilo i jako si i rodków przeciwnika oraz sposób ich dziaania;
- waciwoci terenu;
- zakadane tempo prowadzonych dziaa;
- dotychczasowe pooenie wojsk wasnych, w tym si i rodków rozpoznania;
- czas na przygotowanie i prowadzenie rozpoznania;
- róne moliwoci si i rodków rozpoznania w zalenoci od rodzaju dziaa.
Waciwoci te trudno rozpatrywa oddzielnie, gdy s one cile ze sob powizane. Na tempo prowadzonych dziaa wpywa bdzie stosunek si walczcych stron, teren, rozlego obszaru dziaa, itp.
W dziaaniach opóniajcych, najistotniejsze dla przygotowania i prowadzenia rozpoznania s warunki w jakich wojska bd do nich przechodziy. Czy bd to dziaania wymuszone, czy zamierzone.
Najbardziej skomplikowana sytuacja bdzie wtedy, gdy bdziemy przechodzi do wymuszonych dziaa opóniajcych. Z reguy taka sytuacja nastpowaa bdzie w wyniku niepomylnych dziaa obronnych naszych wojsk, w cisym kontakcie z przeciwnikiem. Dysponowa bdziemy wtedy skrajnie ma iloci czasu na waciw organizacj rozpoznania lub dokonywa jej bdziemy w trakcie prowadzonych dziaa, a wikszo si i rodków bdzie ju rozwinitych wykonujc nie zawsze adekwatne do zaistniaej sytuacji zadania.
Wojska przechodzce do dziaa opóniajcych w wyniku niepomylnej obrony, bd otrzymyway z reguy szerszy pas dziaania. Wymaga to bdzie zrealizowania, w krótkim czasie, szeregu przedsiwzi zwizanych ze zmian zada oraz korekt w dotychczasowym rozmieszczeniu elementów rozpoznawczych.
Do tych przedsiwzi naley zaliczy:
- przyjcie nowego ugrupowania przez siy i rodki rozpoznania /szerszy pas dziaania, inne kierunki i gbokoci zainteresowania/;
- przyjcie elementów rozpoznawczych byych ssiadów /po ich wycofaniu z walki/ znajdujcych si w naszym nowym pasie i dziaajcych w ugrupowaniu przeciwnika;
- zmian zada i przecelowanie dziaajcych elementów rozpoznawczych do nowych rejonów oraz dosanie im dodatkowego zaopatrzenia i wyposaenia;
- wprowadzenie nowych elementów w dotychczas nieobjte rozpoznaniem rejony:
- dokonanie korekty w systemie kierowania i obiegu informacji rozpoznawczej.
Organizujc rozpoznanie w wymuszonych dziaaniach opóniajcych naley równie uwzgldni fakt, e przeciwnik majc znaczn przewag na ldzie i w powietrzu bdzie aktywnie oddziaywa na nasze wojska, w tym i na elementy rozpoznawcze. Waciwe dostosowanie w skrajnie krótkim czasie systemu rozpoznania do nowych warunków moe okaza si wic bardzo trudne, a nawet wrcz czasami niemoliwe do wykonania. Dlatego te organizujc system rozpoznania w obronie, naley z góry zakada moliwo przejcia do dziaa opóniajcych i odpowiednio uwzgldni taki wariant dziaania w planie rozpoznania. Pozwoli to na uniknicie zaskoczenia i szeregu komplikacji w sprawnym dostosowaniu systemu rozpoznania do nowych warunków.
Bardziej „korzystna” sytuacja w zakresie sprawnej organizacji rozpoznania bdzie w wypadku przechodzenia do zamierzonych dziaa opóniajcych. Wojska mog przechodzi do dziaa opóniajcych bez stycznoci lub w stycznoci z przeciwnikiem. Podczas przechodzenia do dziaa bez stycznoci z przeciwnikiem /np. w pasie przesaniania/, zarówno w pocztkowym okresie wojny, jak i w jej toku, rozpoznanie bdzie miao charakter planowy. Ze wzgldu na wiksz ilo czasu, którym bdziemy dysponowa, organizowanie rozpoznania przebiega bdzie zgodnie z wczeniej opracowanym planem. Mona wic zawczasu przygotowa i rozwin okrelone systemy rozpoznania, kierowania i obiegu informacji. Mona równie uzyskiwa dane o przeciwniku od wojsk bdcych w stycznoci.
Zakadajc przejcie do dziaa opóniajcych w stycznoci z przeciwnikiem, naley system rozpoznania przygotowa tak, aby zapewni mu pynne dostosowanie si do wykonywania nowych zada.
Gówn specyfik dziaa opóniajcych rzutujcych na przygotowanie i prowadzenie rozpoznania jest to, i wojska otrzymuj znacznie szersze pasy dziaania. Powoduje to równie konieczno powikszenia stref ogólnego i szczegóowego zainteresowania. Wynika to z faktu, i w pasie dziaania danego oddziau /pododdziau/ bdzie si znajdowa znacznie wicej wojsk przeciwnika w stycznoci oraz mog by wprowadzane odwody wyszego szczebla znajdujce si dotychczas w znacznej odlegoci od rubiey stycznoci wojsk.
W wypadku dziaa opóniajcych strefa szczegóowego zainteresowania nie moe wic obejmowa ugrupowania przeciwnika szczebla równorzdnego, musi by wiksza przynajmniej o jeden szczebel, a by moe jeszcze wiksza. Podobnie ma si sprawa ze stref ogólnego zainteresowania. Jeeli przyjmiemy e wojska prowadzce dziaania opóniajce bd miay dwu - trzy krotnie szersze pasy dziaania ni w obronie, analogicznie musimy powikszy ich strefy zainteresowania.
W strefach tych, ze wzgldu na du przewag przeciwnika i zakadane tempo dziaa (do 10 km/h), bdzie równie kilkukrotnie wiksza w stosunku do dziaa obronnych ilo wysoce manewrowych obiektów podlegajcych rozpoznaniu. Do ich rozpoznania i ledzenia potrzeba bdzie znacznie wikszej iloci manewrowych elementów rozpoznawczych, zdobywajcych dane sytuacyjne na rzecz decyzji dowódcy oraz do wskazywania celów dla potrzeb wojsk rakietowych i artylerii.
Okrelajc ilo potrzebnych elementów rozpoznawczych naley bra równie pod uwag fakt, i dziaania opóniajce prowadzone bd w oparciu o pozycje opóniania obsadzane przez pododdziay, to znaczy bataliony i kompanie, czsto dziaajce na rozbienych kierunkach w warunkach czsto zmieniajcej si sytuacji. Czsta zmiana stanowisk i punktów dowodzenia oraz bardzo silne oddziaywanie radioelektroniczne przeciwnika, moe w znacznym stopniu utrudnia obieg informacji rozpoznawczej, tak niezbdnej dowódcom w dynamicznych rodzajach dziaa. Trzeba wic wyposay te kompanie i bataliony, w miar moliwoci, w autonomiczne systemy rozpoznania, których niestety w obecnych strukturach organizacyjnych nie posiadaj. Naley równie uwzgldnia fakt, i elementy rozpoznawcze dziaajce w ugrupowaniu przeciwnika bd trudne do odzyskania ze wzgldu na znaczne tempo wycofywania si wojsk wasnych, silne przeciwdziaanie przeciwnika oraz, co trzeba take bra pod uwag, ze wzgldu na poniesione straty w ludziach i sprzcie. Niezbdne jest wic posiadanie silnych odwodów rozpoznania, gotowych w kadej chwili do wprowadzenia i zastpienia zniszczonych elementów rozpoznawczych. Wprowadzane elementy rozpoznawcze naley natomiast wyposaa tak, by byy one w stanie prowadzi dziaania przez duszy okres czasu, w znacznym oddaleniu od wojsk wasnych .
Skad elementów rozpoznawczych dziaajcych w ugrupowaniu przeciwnika, zalee bdzie w duej mierze od koncepcji ich uycia i stawianych im zada. Ustalajc skad poszczególnych elementów rozpoznawczych naley sobie odpowiedzie na pytanie: jakie zadania ten element bdzie wykonywa? Czy ma to by element do wskazywania celów dla potrzeb ognia wojsk rakietowych i artylerii, czy te element dziaajcy gboko na tyach przeciwnika, zdobywajcy informacje dla potrzeb decyzyjnych?
Istnieje te inny problem dotyczcy koncepcji wykorzystania elementów rozpoznawczych w dziaaniach opóniajcych. Mona mianowicie stworzy wiksz ilo mniejszych elementów rozpoznawczych, wysoce manewrowych i unikajcych walki, przeznaczonych tylko do prowadzenia rozpoznania. Mona równie wysa „cikie” patrole rozpoznawcze, o silnym potencjale bojowym, prowadzcych oprócz rozpoznania take dziaania rajdowe, dezorganizujce dziaania wojsk przeciwnika i negatywnie oddziaywajce na jego morale. Dlatego przygotowujc rozpoznanie naley mie cile okrelon koncepcj zada i uycia elementów rozpoznawczych.
Istotnym problemem w czasie prowadzenia rozpoznania w dziaaniach opóniajcych, jest te zapewnienie jego cigoci w dziaaniach nocnych. Z dowiadcze ostatnich konfliktów zbrojnych wynika, e walka w nocy bdzie prowadzona w przyszych wojnach, na równi z dziaaniami dziennymi. Mona sdzi, i takie dziaania bd czsto stosowane w starciach pomidzy przeciwnikami, w których jedna ze stron dysponujc wikszymi moliwociami prowadzenia walk nocnych, bdzie je narzucaa przeciwnikowi. Moliwoci walk nocnych zwizane s cile z moliwociami prowadzenia rozpoznania w tych warunkach. W dziaaniach opóniajcych trzeba si liczy z tym, i przeciwnik posiadajcy takie moliwoci, bdzie chcia rozwija powodzenie bez wzgldu na por doby.
Proces przygotowania rozpoznania w dziaaniach opóniajcych przebiega bdzie analogicznie jak w obronie, a gówn odpowiedzialno za rozpoznanie powinien ponosi szczebel je organizujcy. Naley jednak mie na uwadze, e o ile dziaania opóniajce organizowa bd zwizki taktyczne i operacyjne, to gówny wysiek walki spoczywa bdzie na pododdziaach bronicych poszczególnych pozycji opóniania. Powinny one by w miar moliwoci autonomiczne w zakresie moliwoci zdobywania terminowych i wiarygodnych bojowych informacji rozpoznawczych, niezbdnych im do skutecznego prowadzenia dziaa. Samodzielno dowódców tych pododdziaów moe by tylko wtedy zapewniona, jeeli bd oni mieli cakowicie jasny obraz pola walki we wasnych pasach odpowiedzialnoci, na niezbdn gboko. Pozwoli im to na czas podejmowa okrelone decyzje, zwizane z utrzymywaniem lub opuszczeniem poszczególnych pozycji i wyjciem, przy minimalnych stratach wasnych, z pod uderze przeciwnika.
W procesie przygotowania i prowadzenia rozpoznania bierze udzia dowódca, szef rozpoznania oraz szefowie rodzaju wojsk i sub.
Rozpoznanie cakowicie podlega dowódcy, który powinien wiedzie co si dzieje na polu walki. Jest on odpowiedzialny za caoksztat problematyki zwizanej z rozpoznaniem. Dowódca kadej jednostki prowadzcej dziaania bojowe lub majcej wej do walki, zobowizany jest do cigego prowadzenia rozpoznania, nie czekajc na specjalne rozkazy. Im szybciej zmienia si sytuacja, im szybciej i na wikszym obszarze prowadzone s dziaania bojowe, tym waniejsze staje si rozpoznanie. Przygotowaniu i prowadzeniu rozpoznania dowódca powinien powici nie mniej czasu, ni samym dziaaniom bojowym.
Dowódca jest wreszcie tym, który w formie ostatecznej decyzji przyjmuje wariant dziaa przeciwnika na podstawie posiadanych danych.
Do jego szczegóowych obowizków w zakresie rozpoznania naley:
- dbao o naleyte wyszkolenie, wyposaenie i gotowo bojow podlegych organów rozpoznawczych;
- okrelenie celu, gównych zada rozpoznania i terminów ich wykonania;
- wydanie wytycznych do planowania i prowadzenia rozpoznania;
- zapoznanie si z planem rozpoznania i zatwierdzenie go;
- systematyczna kontrola dziaalnoci rozpoznawczej;
- wysuchiwanie meldunków dotyczcych dziaalnoci rozpoznawczej;
- ciga znajomo sytuacji rozpoznawczej oraz prowadzenie osobistej oceny przeciwnika.
Organizatorem rozpoznania i wykonawc zada postawionych przez dowódc jest szef organu rozpoznawczego /oficer rozpoznania/. Jest on równie koordynatorem dziaa rozpoznawczych jednostek ogólnowojskowych i rodzaju wojsk.
Do jego obowizków naley:
- planowanie i koordynowanie przedsiwzi zwizanych z zapewnieniem naleytego wyszkolenia, wyposaenia i gotowoci bojowej podlegych jednostek rozpoznawczych:
- przedstawianie dowódcy propozycji w zakresie zada rozpoznawczych i organizacji systemu rozpoznania;
- planowanie i kierowanie dziaaniami podlegych si i rodków oraz koordynowanie caoksztatu dziaa rozpoznawczych na danym szczeblu dowodzenia;
- nadzorowanie wykonania zada oraz udzielanie wykonawcom niezbdnej pomocy w przygotowaniu i prowadzeniu rozpoznania;
- ciga znajomo sytuacji rozpoznawczej;
- terminowe zbieranie, analizowanie i ocenianie informacji rozpoznawczych oraz ich przekazywanie /meldowanie, informowanie/ przeoonym, szefom rodzajów wojsk i sub oraz podwadnym;
- meldowanie dowódcy wniosków z oceny przeciwnika, w tym przewidywanych wariantów jego dziaania;
- opracowywanie meldunków rozpoznawczych do dowództwa wyszego szczebla i komunikatów rozpoznawczych dla elementów ugrupowania bojowego;
- udzia w przedsiwziciach obrony informacyjnej i zakócania procesów informacyjnych przeciwnika.
Szefowie rodzaju wojsk i sub zobowizani s do cigej znajomoci sytuacji rozpoznawczej w interesujcym ich zakresie, prowadzenia osobistej oceny przeciwnika i jego moliwoci oddziaywania na podlege im siy i rodki. Powinni oni ponadto, uzyskane przez podlege wojska informacje rozpoznawcze /w tym bojowe, po ich wykorzystaniu/, niezwocznie przekazywa do organu rozpoznawczego, który jest jedynie kompetentny do ich globalnej oceny merytorycznej.
Naley przy tym pamita, e równie szef organu rozpoznawczego /oficer rozpoznania/ obowizany jest nie tylko do ogólnej oceny przeciwnika, któr przedstawia dowódcy w postaci wariantowej, ale równie do szczegóowej oceny przeciwnika sucej planowaniu uycia wasnych si i rodków rozpoznania. Nieporozumieniem jest wic domaganie si od szefa rozpoznania przez innych szefów szczegóowej oceny przeciwnika, sucej planowaniu uycia si i rodków poszczególnych rodzajów wojsk i sub. eby oceni moliwo oddziaywania przeciwnika na wasne siy i rodki, trzeba mie najpierw koncepcj ich uycia.
Szefowie rodzaju wojsk którym podlegaj specjalistyczne siy i rodki rozpoznania, maj ponadto obowizek:
- planowania i realizowania przedsiwzi zwizanych z zapewnieniem naleytego wyszkolenia, wyposaenia i gotowoci bojowej podlegych jednostek rozpoznawczych:
- we wspópracy z szefem organu rozpoznawczego /szefem rozpoznania/, planowania i kierowania dziaaniami podlegych si i rodków rozpoznania;
- nadzorowania wykonywanych zada oraz udzielania wykonawcom niezbdnej pomocy w przygotowaniu i prowadzeniu rozpoznania.
Wszystkie przedsiwzicia planistyczne z zakresu rozpoznania, wykonywane przez szefów rodzajów wojsk, winny znajdowa odzwierciedlenie w planie rozpoznania danego szczebla dowodzenia.
Podstaw do przygotowania rozpoznania stanowi:
- zadanie;
- aktualny stan si i rodków rozpoznania oraz ich pooenie;
- posiadane wiadomoci o przeciwniku i terenie przyszych dziaa.
Mówic o zadaniu mamy na myli:
- zadanie bojowe danego szczebla dowodzenia;
- zarzdzenie rozpoznawcze sztabu nadrzdnego;
- zadania dla rozpoznania sprecyzowane przez dowódc;
- wytyczne dowódcy /szefa sztabu/ do rozpoznania;
- tre decyzji lub zamiaru dowódcy do prowadzenia dziaa opóniajcych.
Biorc pod uwag moliwoci prowadzenia rozpoznania /gdy czas na to pozwala/ dla potrzeb procesu decyzyjnego, jeszcze przed przyjciem zamiaru walki, najistotniejsze s wytyczne dowódcy lub szefa sztabu. Gówne elementy wytycznych formuuje dowódca na podstawie analizy zadania i zorientowania w potrzebach co do informacji o przeciwniku, terenie i warunkach meteorologicznych w rejonie przyszych dziaa bojowych. Szef sztabu moe natomiast wytyczne dowódcy uszczegóowi, gównie poprzez wyznaczenie terminów realizacji zada i opracowania podstawowych dokumentów, a take w zakresie rozwinicia /zreorganizowania/ systemu rozpoznania lub tylko poszczególnych elementów tego systemu.
W sumie wytyczne, jako wana przesanka organizacji rozpoznania, powinny ujmowa:
- cel prowadzenia rozpoznania;
- gówne zadania i terminy ich realizacji;
- na czym skupi gówny wysiek;
- dodatkowe siy i rodki wydzielone do wykonania zada;
- inne niezbdne w danej sytuacji dane.
Obowizek sformuowania wytycznych /zada/ przez dowódc wynika z faktu, i jest on bezporednio odpowiedzialny za przygotowanie rozpoznania. Udzielajc wytycznych ma on moliwo narzucenia podstawowych wymaga, które bd w dalszej kolejnoci uwzgldniane i ukonkretniane przez poszczególne osoby funkcyjne zaangaowane do realizacji tego procesu.
Przygotowanie rozpoznania w sensie planistycznym obejmuje:
- okrelenie celu i gównych zada rozpoznania oraz terminów ich realizacji;
- okrelenie rejonów odpowiedzialnoci;
- wyodrbnienie obiektów rozpoznania;
- wydzielenie elementów i podsystemów rozpoznawczych;
- okrelenie rejonów szczególnej uwagi;
- podzia zada pomidzy elementy i podsystemy rozpoznawcze;
- organizacj cznoci rozpoznania;
- zabezpieczenie dziaa elementów i podsystemów rozpoznawczych.
W zakresie wdroeniowym przygotowanie rozpoznania obejmuje:
- opracowanie i przekazanie zada wykonawcom w postaci zarzdze /wstpnych zarzdze/ rozpoznawczych;
- nadzorowanie realizacji zada przez wykonawców i udzielenie im niezbdnej pomocy.
Sporzdzajc plan rozpoznania do dziaa opóniajcych, uwzgldniajc tempo dziaa i zoono nieprzewidywalnych sytuacji, naley do tego planowania podchodzi w sposób maksymalnie elastyczny i wariantowy.
Szczególn uwag podczas planowania rozpoznania naley zwróci na waciw organizacj cznoci. Wynika to nie tylko z prawdopodobnego silnego przeciwdziaania radioelektronicznego przeciwnika, ale równie z faktu, i w dziaaniach opóniajcych ze wzgldu na znaczne tempo dziaania wojsk, informacja rozpoznawcza szybko si dezaktualizuje. Szczególnie informacja bojowa, która jest niezbdna dowódcom niszych szczebli dowodzenia. eby zapewni terminowy napyw informacji rozpoznawczej, istnieje wic konieczno organizowania niezbdnej cznoci rezerwowej.
Planujc dziaania elementów rozpoznawczych w ugrupowaniu przeciwnika, naley zakada moliwo ich odzyskiwania /przejcie przez wasne rubiee obronne/ lub ich kontaktu z okronymi wojskami wasnymi. W tym zakresie trzeba dokona niezbdnych uzgodnie i ustali sygnay oraz hasa rozpoznawcze tak, by nie dopuci do wzajemnych star.
1.2. Zadania rozpoznania w dziaaniach opóniajcych
Zadania rozpoznawcze w dziaaniach opóniajcych mona okreli na dwa etapy, to znaczy do czasu rozpoczcia tych dziaa oraz w trakcie ich prowadzenia, w celu nadzorowania pola walki. Stawiajc zadania do rozpoznania, naley jednak pamita e waciwie zorganizowany system rozpoznania oprócz biecego nadzorowania pola walki, ma zdoby równie niezbdne okrelone informacje na rzecz przyszych przewidywanych dziaa.
Do najwaniejszych zada rozpoznawczych w okresie poprzedzajcym dziaania opóniajce nalee bd zadania o charakterze rozpoznania sytuacyjnego, niezbdnych dla potrzeb podejmowanej decyzji dowódcy. Bd one w zamierzonych dziaaniach opóniajcych analogiczne do zada poprzedzajcych obron.
Do przykadowych zada rozpoznawczych w tym okresie mona zaliczy:
- ustalenie gównych zgrupowa uderzeniowych pierwszego rzutu bojowego przeciwnika, ich stanów ilociowo - jakociowych, czasu i kierunków wprowadzenia ich do dziaa oraz prawdopodobnych zada;
- wykrycie rejonów rozmieszczenia i okrelenie potencjaów drugich rzutów i odwodów, dróg ich przegrupowa do rejonu dziaa bojowych, moliwych kierunków, rubiey i terminów wprowadzenia ich do walki;
- rozpoznanie rejonów rozmieszczenia stanowisk ogniowych artylerii i rakiet, stanowisk i punktów dowodzenia, si i rodków walki radioelektronicznej oraz systemu OPL;
- okrelenie silnych i sabych stron przeciwnika oraz obiektów, których poraenie spowoduje utracenie przez niego moliwoci dziaa zaczepnych.
Do gównych zada rozpoznawczych w czasie prowadzenia dziaa opóniajcych /nadzorowanie pola walki/ nale:
- ucilenie kierunku gównego uderzenia przeciwnika i kierunków pomocniczych;
- ustalenie potencjau i moliwoci uderzajcych wojsk;
- ledzenie za drugimi rzutami i odwodami przeciwnika;
- rozpoznanie zamiaru rozegrania walki przez przeciwnika;
- wykrycie i okrelenie pooenia z niezbdn dokadnoci oraz ledzenie newralgicznych obiektów przeciwnika podlegajcych obezwadnianiu ogniowemu i radioelektronicznemu;
- cige i terminowe dostarczanie niezbdnych i wiarygodnych informacji rozpoznawczych dowódcom poszczególnych szczebli dowodzenia, niezbdnych im do podejmowania we waciwym czasie optymalnych decyzji.
Oprócz zada typowo rozpoznawczych, elementom dziaajcym w ugrupowaniu przeciwnika mona stawia zadania o charakterze bojowym, np.: prowadzenie dziaa rajdowych, zniszczenie w odpowiednim czasie okrelonych obiektów drogowych i mostowych, stosowanie zasadzek ogniowych, itp.. Naley jednak pamita o tym, e elementy rozpoznawcze wykonujc zadania o charakterze bojowym, nie bd prowadziy w tym czasie rozpoznania. Dlatego te trzeba zawsze wyway korzyci pynce z poszczególnych rodzajów dziaa elementów rozpoznawczych. Czy waniejsze bdzie w danym etapie walki zdobycie okrelonych informacji o dziaaniach przeciwnika, czy te wiksza bdzie korzy z dziaa np. rajdowych ?.
Przedstawione zadania rozpoznawcze maj charakter ogólny. Okrelajc szczegóowe zadania rozpoznawcze, naley zawsze bra pod uwag aktualn i przewidywan sytuacj na polu walki.
1.3. Moliwoci i sposoby prowadzenia rozpoznania
Na szczeblach taktycznych do wykonywania zada rozpoznawczych w okresie poprzedzajcym i w trakcie prowadzenia dziaa opóniajcych moemy wykorzysta:
- w pododdziaach /kompania, batalion/ - nieetatowe pododdziay rozpoznawcze;
- w oddziaach - kompanie rozpoznawcze;
- w zwizkach taktycznych - bataliony rozpoznawcze.
Z ich skadu mona stworzy podsystemy:
- naziemnego rozpoznania patrolowego;
- radiolokacyjnego rozpoznania pola walki /na szczeblu ZT/;
- rozpoznania powietrznego /na szczeblu ZT/;
- rozpoznania radioelektronicznego /na szczeblu ZT/;
- rozpoznania skae.
Wymienione podsystemy rozpoznania /oprócz rozpoznania skae/ s przeznaczone przede wszystkim do prowadzenia rozpoznania sytuacji. Do rozpoznania obiektów /wskazywania celów/ s przeznaczone odpowiednio wyposaone i wyszkolone specjalistyczne podsystemy rodzaju wojsk, tzn.: rozpoznania artyleryjskiego, inynieryjnego, przeciwlotniczego, itp..
Mona równie do rozpoznania obiektów uy si i rodków rozpoznawczych przeznaczonych do prowadzenia rozpoznania sytuacji. Naley si jednak liczy z tym, i korzystajc na dokadnoci wykrywania obiektów, tracili bdziemy na iloci zdobywanej informacji, tak niezbdnej dowódcom w dynamicznych rodzajach dziaa. Nie bdzie to wic celowe, szczególnie w dziaaniach opóniajcych, gdzie gbokoci stref zainteresowania poszczególnych szczebli dowodzenia ju znacznie przekraczaj ich moliwoci rozpoznawcze.
1.3.1. Podsystem naziemnego rozpoznania patrolowego
Podstawowym rodzajem rozpoznania na szczeblach taktycznych jest naziemne rozpoznanie patrolowe, czsto okrelane jako rozpoznanie ogólnowojskowe. Podsystem naziemnego rozpoznania patrolowego moe prowadzi w dziaaniach opóniajcych rozpoznanie poprzez obserwacj, prowadzon przez posterunki obserwacyjne z wasnego ugrupowania i poprzez dziaania patroli rozpoznawczych /bojowych patroli rozpoznawczych/ w gbi ugrupowania przeciwnika. Jednak ze wzgldu na szczupo si i rodków rozpoznawczych i znaczny zasig stref zainteresowania, celowym jest by zadania zwizane z prowadzeniem rozpoznania z wasnego ugrupowania przejy w tych warunkach pododdziay ogólnowojskowe. Pododdziay rozpoznawcze winny si skupi gównie na prowadzeniu rozpoznania w gbi ugrupowania przeciwnika.
Planujc dziaania rozpoznawcze elementów w gbi ugrupowania przeciwnika, naley wiedzie, i zasad w dziaaniach obronnych i opóniajcych jest wykrywanie przeciwnika jak najdalej od wasnego ugrupowania i ledzenie jego przemieszczania si w kierunku rubiey stycznoci. Nastpuje wic tak zwane prowadzenie przeciwnika na siebie.
Poniewa w dziaaniach opóniajcych, znacznie bardziej ni obronnych, obiekty przeciwnika s wysoce manewrowe, nie jest celowym skupia wysiku rozpoznawczego na poszczególnych obiektach. Najbardziej efektywne jest stworzenie w gbi ugrupowania przeciwnika, na przewidywanych kierunkach jego dziaania, przy drogach dofrontowych w odpowiednich odstpach, systemu posterunków obserwacyjnych ledzcych przegrupowujce si wojska. Pozostae rejony naley podda równie kontroli, ale z mniejszym nasyceniem elementów rozpoznawczych. Informacja o nieobecnoci w okrelonym rejonie wojsk /obiektów/ przeciwnika, jest równie istotn informacj z decyzyjnego punktu widzenia.
Ilo kierunków /dróg/ które bdziemy mogli podda obserwacji oraz gsto wystawienia przy nich posterunków obserwacyjnych zalee bdzie do tego, ile elementów rozpoznawczych bdziemy w stanie wystawi.
Gboko rozpoznania zalee bdzie od potrzeb wynikajcych z zaistniaej sytuacji operacyjno - taktycznej, moliwoci dziaania elementów rozpoznawczych w okrelonym skadzie oraz zasigu rodków cznoci i terenu.
Skad elementów rozpoznawczych dziaajcych na tyach przeciwnika zalee bdzie kadorazowo od wykonywanych zada /rozpoznawcze, bojowe/ i od gbokoci na jakich winny one dziaa. Na wiksze gbokoci winny by wysyane patrole rozpoznawcze o silniejszym skadzie, zdolne do duszego przebywania w oderwaniu od wojsk wasnych. Patrole dziaajce na gbokociach powyej 20 km winny by ponadto wyposaone w wozy dowodzenia z radiostacj krótkofalow.
Przyjmujc takie zaoenia prowadzenia rozpoznania w dziaaniach opóniajcych, mona okreli obszary odpowiedzialnoci dla poszczególnych szczebli dowodzenia, na okrelonych gbokociach. Liczc od rubiey stycznoci, moe przedstawia si to nastpujco:
- od 0 do 5 km: - system obserwacji oraz lekkie patrole piesze pododdziaów w stycznoci;
- od 5 do 15 km: - bojowe patrole rozpoznawcze pododdziaów pierwszorzutowych;
- od 15 do 30 km: - patrole rozpoznawcze oddziaów pierwszorzutowych;
- od 30 do 50 km: - patrole rozpoznawcze zwizków taktycznych.
W wyjtkowych sytuacjach, gdy wymaga bdzie tego sytuacja operacyjno taktyczna, mona stworzy silne elementy rozpoznawcze w postaci oddziaów rozpoznawczych i wysa je na gboko do 80 km.
Patrole rozpoznawcze i bojowe patrole rozpoznawcze wyposaone w transportery opancerzone i BWP /BWR/, mog by uzupeniane zwiadowcami motocyklistami. Zwikszy si w ten sposób ich pasy dziaania, zastpujc szperaczy pieszych - motocyklistami. Zwiadowcy motocyklici mog by równie wysyani bezporednio z wasnego ugrupowania. Wtedy gboko ich dziaania nie moe by wiksza, ni zasig posiadanych przez nich rodków cznoci /radiostacje UKF maej mocy/.
Naley przy tym zaznaczy, e na gównych kierunkach uderzenia przeciwnika, na gboko jego brygad pierwszorzutowych /okoo 10 - 15 km/, celowym jest wysyanie niewielkich i lekkich patroli rozpoznawczych /patrole piesze i na motocyklach, pojedyncze wozy bojowe/. Due nasycenie wojsk przeciwnika na tej gbokoci, w zasadzie uniemoliwia dziaania patroli rozpoznawczych o wikszym skadzie.
W trakcie prowadzenia rozpoznania naley przewidzie odpowiedni manewr siami i rodkami, tak by nie dopuci do zbytniego oderwania si elementów rozpoznawczych od si wasnych, jednoczenie zachowujc cigo rozpoznania. Mona ten manewr wykonywa /podobnie jak same dziaania opóniajce/ metod przemienn.
Gboko prowadzenia rozpoznania w dziaaniach opóniajcych jest cile uzaleniona od tempa nacierajcych wojsk i wynikajcych z tego terminowych potrzeb informacyjnych, niezbdnych nam w podejmowaniu na czas optymalnych decyzji do przeciwdziaania przeciwnikowi lub wykonania okrelonego manewru. Przyjmujc, e tempo natarcia przeciwnika wynosio bdzie 10 km/h, wysunicie elementów rozpoznawczych o kade 10 km, daje nam jedn godzin wicej na reakcj.
Dziaania elementów rozpoznawczych w ugrupowaniu przeciwnika, szczególnie na drugorzdnych kierunkach, moe zastpi w przyszoci z powodzeniem system rozpoznania czujnikowego.
1.3.2. Podsystem radiolokacyjnego rozpoznania pola walki
Podsystem ten przeznaczony jest przede wszystkim do prowadzenia rozpoznania w warunkach sabej widocznoci. Ma on szczególne znaczenie w czasie prowadzenia dziaa nocnych. Dlatego te planujc rozpoznanie, dla zapewnienia cigoci jego prowadzenia, naley umiejtnie zaplanowa jego uycie.
Aktualnie posiadane rodki rozpoznania radiolokacyjnego pola walki, umoliwiaj prowadzenie rozpoznania na gboko 8 -10 km w stosunku do wozów bojowych i 3 - 4 km w stosunku do onierzy przeciwnika.
Ograniczona ilo tych rodków sprawia, e nie jestemy w stanie pokry ich rozpoznaniem caego pasa odpowiedzialnoci zwizku taktycznego. Dlatego naley je przede wszystkim wykorzystywa na kierunkach gównego wysiku dziaa opóniajcych. Najbardziej celowe jest stacje radiolokacyjne zainstalowane na transporterach rozpoznawczych rozmieci posterunkami w ugrupowaniu wojsk wasnych, w odlegoci 0,5 - 1 km od rubiey stycznoci, natomiast stacje zamontowane na bojowych wozach rozpoznawczych wysa z patrolami rozpoznawczymi w gb ugrupowania przeciwnika. Pozwoli to na jednoczesne prowadzenie rozpoznania przeciwnika w stycznoci i w gbi jego ugrupowania.
Dua dokadno wskaza urzdze rozpoznania radiolokacyjnego umoliwia im równie wskazywanie celów dla potrzeb ognia artylerii. Rozpoznanie radiolokacyjne moe w tym zakresie wspódziaa z artyleryjskim rozpoznaniem dwikowym
Wykorzystujc urzdzenia radiolokacyjnego pola walki, naley mie na uwadze, e przeciwnik posiadajc stacje rozpoznania systemów radiolokacyjnych, bdzie dy do ich lokalizacji i zniszczenia. Dlatego planujc uycie tych urzdze, naley im przewidywa stosunkowo czsty manewr i przerwy w pracy. Jest to istotne w dobie posiadania przez potencjalnego przeciwnika pocisków samo naprowadzajcych si na róda promieniowania radioelektronicznego.
Uzupenieniem dla podsystemu rozpoznania radiolokacyjnego w warunkach zej widocznoci, byby system rozpoznania czujnikowego.
1.3.3. Podsystem rozpoznania powietrznego
W podsystemie rozpoznania powietrznego na szczeblach taktycznych wystpuj obecnie migowce rozpoznawcze, a w niedalekiej przyszoci do rozpoznania powietrznego wykorzystywane bd równie bezpilotowe samoloty rozpoznawcze.
Podsystem rozpoznania powietrznego wykorzystywany jest gównie do zada zwizanych z wykrywaniem i ledzeniem obiektów przeciwnika oraz wskazywaniem celów i korygowaniem ognia artylerii.
Aktualnie posiadane migowce rozpoznawcze, wykorzystywane s jako powietrzne posterunki obserwacyjne, dziaajce z nad wasnego ugrupowania. W zalenoci od wysokoci lotu migowca, zwiksza si w ten sposób gboko obserwacji przeciwnika i terenu. Gboko obserwacji w zalenoci od wysokoci obserwatora przedstawia tabela nr 1.
Tabela nr 1
Wysoko obs. (m) |
Horyzont optyczny (km) |
Wysoko obs. (m) |
Horyzont optyczny (km) |
|
8,6 |
100 |
40,7 |
|
10,1 |
200 |
55,5 |
|
11,2 |
300 |
66,9 |
|
12,2 |
400 |
76,4 |
|
13,0 |
500 |
84,9 |
|
14,5 |
750 |
102,8 |
|
16,3 |
1000 |
117,9 |
|
18,9 |
2000 |
164,7 |
|
21,0 |
3000 |
200,5 |
|
24,6 |
4000 |
230,8 |
|
27,6 |
5000 |
257,5 |
|
30,3 |
7000 |
303,7 |
|
34,9 |
10000 |
362,0 |
Zaoga migowca leccego na wysokoci 100 m, teoretycznie bdzie moga prowadzi obserwacj na gboko 40 km w terenie paskim. Praktycznie jednak przyjmuje si, e w zalenoci od uksztatowania i pokrycia terenu, migowce mog prowadzi rozpoznanie na gboko 10 - 15 km.
Poniewa migowce rozpoznawcze nie s opancerzone, tylko w wyjtkowych sytuacjach mona im planowa dziaania nad terytorium zajtym przez przeciwnika.
migowce wyposaone w odpowiednie urzdzenia radiolokacyjne, noktowizyjne i termowizyjne s szczególnie przydatne do prowadzenia rozpoznania w warunkach zej widocznoci i tym samym, uzupeniania podsystemu rozpoznania naziemnego. Tym bardziej, e w warunkach zej widocznoci ograniczona jest równie moliwo przeciwdziaania im rodków obrony przeciwlotniczej i lotnictwa przeciwnika.
Planujc loty migowców rozpoznawczych w dziaaniach opóniajcych, w których trudno przewidzie rozwijajc si sytuacj, naley zaplanowa im wiele potencjalnych rubiey obserwacji, odpowiednio je numerujc lub nadajc kryptonimy. Nie mona bowiem dokadnie z góry przewidzie czasu i rubiey ich wykorzystania. Natomiast w ramach kierowania rozpoznaniem w toku walki, mona kierowa migowce na niektóre z góry zaplanowane potencjalne rubiee. Jest to pewnego rodzaju prowizorka w zakresie planowania. Naley si jednak liczy z tym, i w tak dynamicznym rodzaju dziaa, jak dziaania opóniajce, bdziemy musieli czsto doplanowywa dodatkowe rubiee lotów migowców.
migowce rozpoznawcze w okrelonych sytuacjach mog wykonywa take zadania transportowe, przerzucajc w szczególnie newralgiczne rejone niewielkie grupy zwiadowców wraz z niezbdnym wyposaeniem i motocyklami.
Do wykonywania zada rozpoznania powietrznego na gbokich tyach przeciwnika, szczególnie przydatne s bezpilotowe samoloty rozpoznawcze. Wyposaone w odpowiedni aparatur rozpoznawcz /kamery telewizyjne, radiolokatory, termowizory, itp./ i transmisji danych, mog w czasie rzeczywistym przekazywa obraz patrolowanego obszaru, na duej przestrzeni i równie w warunkach zej widocznoci. Dodatkow ich zalet jest to, i w krótkim czasie jestemy w stanie przecelowa je do rejonów nas interesujcych.
Dziki niewielkim gabarytom, s one jednoczenie trudnym celem dla obrony przeciwlotniczej i samolotów przeciwnika.
2. WALKA RADIOELEKTRONICZNA
Walka radioelektroniczna jest rodzajem dziaa bojowych, którego rola i znaczenie na przyszym polu walki cigle ronie, ze wzgldu na stay wzrost nasycenia wojsk w rodki elektroniczne. W sposób wyrany ukazuj to wspóczesne konflikty zbrojne. Bez rozpoznania i obezwadnienia rodków radioelektronicznych przeciwnika, trudno wyobrazi sobie obecnie zwycistwo we wspóczesnej wojnie, gdzie wikszo pojedynczych rodków walki / okrt, samolot, czog / wyposaona jest w urzdzenia radioelektroniczne.
W dziaaniach opóniajcych, podczas których dynamicznie dziaajce wojska przeciwnika wykorzystyway bd gównie rodki cznoci radiowej, istniej teoretyczne moliwoci prowadzenia ich rozpoznania i skutecznego obezwadniania radioelektronicznego. W znacznym stopniu zakócio by to przeciwnikowi proces kierowania walk i koordynacj dziaania wojsk na polu walki, a tym samym opónio dziaania jego wojsk.
Praktycznie jednak, sytuacja przy aktualnie stosowanych naziemnych rodkach rozpoznania i obezwadniania radioelektronicznego, jest dosy skomplikowana.
Na szczeblu zwizku taktycznego istnieje pododdzia radioelektroniczny, posiadajcy naziemne urzdzenia, mogce prowadzi:
a/ rozpoznanie:
- cznoci radiowej ultrakrótkofalowej przeciwnika w zakresie od 20 do 100 MHz;
- stacji radiolokacyjnych przeciwnika;
b/ obezwadnianie:
- cznoci radiowej ultrakrótkofalowej przeciwnika w zakresie od 30 do 100 MHz;
- cznoci radiowej UKF lotnictwa taktycznego w relacjach: ziemia - samolot, samolot - samolot, w zakresie 220 - 400 MHz.
Gboko rozpoznania i obezwadniania radioelektronicznego cznoci radiowej UKF przeciwnika i rozpoznania stacji radiolokacyjnych, w zalenoci od terenu, wynosi od 20 do 30 km. Gboko zakóce cznoci radiowej lotnictwa wynosi do 80 km. Naziemne urzdzenia walki radioelektronicznej nie maj jednak moliwoci pracy w ruchu. Dlatego te problemem w efektywnym wykorzystaniu rodków rozpoznania i obezwadniania w dziaaniach opóniajcych, przy duym tempie dziaania wojsk, jest znaczny czas potrzebny na rozwijanie i zwijanie oraz przerzut pododdziau radioelektronicznego do nowego rejonu rozwinicia.
Przed rozpoczciem i po zakoczeniu dziaa opóniajcych pododdzia ten bdzie prowadzi prac bojow, jak w obronie /w natarciu/ na ogólnych zasadach, z rubiey znajdujcych si w odlegoci od 3 do 10 km od linii stycznoci wojsk.
Z przeprowadzonych analiz natomiast wynika, e nie jest celowym i moliwym wykorzystywanie naziemnych rodków WRE w trakcie prowadzenia dziaa opóniajcych, szczególnie w najbardziej dynamicznych okresach walki, ze wzgldu na ich ma manewrowo.
czny czas manewru rodków radioelektronicznych okrelaj:
Tmanewru = Tzwijania + Tmarszu + Trozwijania
UWAGA: Do tych czasów naley równie doliczy czas rekonesansu rubiey planowanej do zajcia. Czasy te nie obejmuj ponadto inynieryjnej rozbudowy rejonu i przedsiwzi maskowania.
Praktycznie naley przyjmowa, e pododdzia radioelektroniczny zwizku taktycznego potrzebuje na rozwinicie swoich si i rodków okoo 1,5 godziny, a na zwinicie okoo godziny. Dodajc do tego 30 - 60 minut marszu, otrzymujemy okoo 3 godzin potrzebnych na wykonanie manewru na now rubie pracy bojowej. Przy tempie dziaania wojsk 10 km/h, jest to peny zasig /30 km/ zakóce i obezwadniania radioelektronicznego.
Mona równie zakada, wykorzystanie tych si i rodków w niektórych mniej dynamicznych okresach dziaa opóniajcych. Istnieje jednak obawa, e w razie koniecznoci niespodziewanego wycofania si wojsk wasnych, pododdzia ten moe nie zdy si zwin. Ponadto, po rozwiniciu si w nowym rejonie nastpuje niejako prowadzenie rozpoznania od nowa, gdy wojska /obiekty radioelektroniczne/ przeciwnika w trakcie manewru pododdziau radioelektronicznego zmieniaj równie swoje pooenie. Dlatego te, przy nie zautomatyzowanym systemie namierzania /20 namiarów na godzin/, w wysoce dynamicznych rodzajach dziaa rozpoznanie to jest nieefektywne.
Jest to wielka strata w moliwociach kompleksowego oddziaywania na przeciwnika. Tym bardziej, e w dziaaniach opóniajcych rozpoznanie i obezwadnianie radioelektroniczne, byoby ze wszech miar podane.
Do prowadzenia rozpoznania i obezwadniania radioelektronicznego w tak dynamicznym rodzaju dziaa jak dziaania opóniajce, niezbdne jest instalowanie zautomatyzowanych urzdze walki radioelektronicznej na bardziej manewrowych rodkach transportu, to znaczy samolotach, migowcach i bezpilotowych aparatach latajcych.
Oprócz posiadanego pododdziau radioelektronicznego zwizek taktyczny moe otrzyma nadajniki zakócajce jednorazowego uytku. Czas pracy takiego nadajnika w postaci pocisku artyleryjskiego wynosi 60 minut, a efektywny promie zakóce okoo jednego kilometra. Dlatego te nadajniki te naley stosowa przed pozycjami opóniania, gdzie wojska przeciwnika bd na pewien okres zatrzymane. Mona w ten sposób przyczyni si dezorganizacji jego systemu cznoci krótkofalowej pododdziaów pierwszorzutowych. Nie celowym jest natomiast stosowa nadajników zakócajcych jednorazowego uytku w najbardziej dynamicznych okresach walki, gdy wojska przeciwnika w cigu kilku minut s w stanie wyj z rejonów zakóce.
3. DZIAANIA PSYCHOLOGICZNE
Mimo znacznego wzrostu znaczenia techniki na polu walki, czowiek w konflikcie zbrojnym odgrywa i nadal bdzie odgrywa rol dominujc. Cechy ewentualnego konfliktu zbrojnego, bez wzgldu na jego zakres, determinuje szczególne znaczenie czynnika psychicznego zarówno wród bezporednich uczestników walki, jak i ludnoci na gbokich tyach. W warunkach duej dynamiki dziaa, de walczcych stron do przejcia inicjatywy, ogromnych strat w ludziach i sprzcie, przy nagych zmianach sytuacji i wystpowaniu niespodziewanych bodców wzrokowych i suchowych - ogromne obcienie psychiczne i fizyczne onierzy bdzie zjawiskiem powszechnym.
Stan psychiki oraz wiadomoci onierzy nigdy nie by obojtny wielu dowódcom. Uksztatowanie podanych cech moralno - bojowych wasnych onierzy zawsze czyo si z próbami (mniej lub bardziej udanymi) osabienia sfery psychicznej i fizycznej wojsk strony przeciwnej. Dokonanie negatywnych zmian w sferze motywacyjno - uczuciowej onierzy przeciwnika suy atwiejszej realizacji zadania bojowego. Tak jak w przeszoci, tak i w koncepcjach wspóczesnych cel tych dziaa nie uleg zmianie.
Problem dysfunkcjonalnego oddziaywania psychologicznego na wojska i ludno przeciwnika w konflikcie zbrojnym jest dostrzegany we wszystkich gównych armiach wiata. Konflikty militarne pokazay bowiem, e nie tylko liczebno, uzbrojenie i morale wasnych wojsk s czynnikami decydujcymi o zwycistwie, ale równie dezintegracja psychiki przeciwnika moe zapewni mao spodziewany sukces.
Na szczeblach taktycznych nie wystpuj obecnie etatowe siy i rodki dziaa psychologicznych. Wszelkie wic dziaania o charakterze propagandowo - informacyjnym bd organizowane i prowadzone przez szczebel operacyjny, który bdzie wspiera tymi dziaaniami walczce wojska.
Nie oznacza to jednak, e dziaaniami psychologicznymi na szczeblach taktycznych w dziaaniach opóniajcych nie powinnimy si w ogóle zajmowa.
Po pierwsze, wysunite sekcje oddziaywania bezporedniego /wyrzutnie ulotek propagandowych i rozgonie elektroakustyczne/ dziaa psychologicznych prowadzi bd dziaania w ugrupowaniu pododdziaów pierwszorzutowych i trzeba bdzie im ich prac bojow odpowiednio zabezpieczy, zgodnie z decyzj przeoonego.
Po drugie, wszelkie akcje propagandowo - informacyjne maj tylko wówczas wiarygodno, jeeli s poparte okrelonym dziaaniem wojsk i rodków ogniowych. Nawet wtedy, jeeli te dziaania bd tylko pozorowane. W tym zakresie wojska prowadzce dziaania opóniajce mog równie wykonywa, po odpowiednich uzgodnieniach, okrelone manewry, naway ogniowe i kontrataki. Naley jednak zaznaczy, e akcje propagandowe maj za zadanie wspiera swymi dziaaniami walczce wojska i one przede wszystkim w swoim przekazie winny si dostosowa do walczcych wojsk. Dziaanie odwrotne moe by stosowane tylko w sytuacjach nie powodujcych zbytniego ryzyka dla wykonania gównego zadania, jakim jest opónienie wojsk przeciwnika.
Po trzecie, prowadzcy dziaania opóniajce taktyczny szczebel dowodzenia moe samodzielnie inicjowa, mimo ograniczonych moliwoci, pewne nie zinstytucjonalizowane przedsiwzicia z zakresu dziaa psychologicznych. Dziaania te bd cile zaleay od zaistniaej sytuacji na polu walki. Rozpowszechniajc na przykad plotk wród onierzy wasnych i ludnoci cywilnej o tym, „i wycofywanie si ma na celu wcignicie przeciwnika w worek ogniowy, a stawiany opór ma go zmyli co do naszych intencji”, moemy odnie kilka korzyci. Podnosimy mianowicie morale naszych wojsk i ludnoci cywilnej i liczc si z tym, i ta plotka dotrze do przeciwnika, oddziaywujemy na jego system informacyjny. Nawet jeeli w peni on nie da temu wiary, to na pewno bdzie zmuszony do okrelonych dziaa sprawdzajcych. Jednoczenie znajd si dowódcy i onierze którzy bd bardziej ostroni w swoim dziaaniu. Osabi moe to tempo dziaa przeciwnika.
Wprowadza w bd przeciwnika mona równie tworzc pozorne sieci /kierunki/ cznoci radiowej, przekazujce odpowiednio spreparowane wiadomoci. Mona równie prowadzi dywersj radiow, wchodzc w relacje cznoci radiowej przeciwnika.
WNIOSKI KOCOWE
Specyfika dziaa opóniajcych powoduje, e znaczna ilo si i rodków rozpoznania i walki radioelektronicznej jest nie przystosowana do tak dynamicznych dziaa prowadzonych na duym obszarze.
Uogólniajc potrzeby w zakresie nowego sprztu rozpoznania i WRE, jego rozwój winien i w nastpujcych kierunkach:
- zwikszenia jego manewrowoci:
- zapewnienia dalekiego wgldu w teren zajty przez przeciwnika;
- zwikszenia dokadnoci rozpoznania /w tym radioelektronicznego/;
- zapewnienia moliwoci przekazywania zdobytych informacji i ich zobrazowania w czasie rzeczywistym lub zblionym do rzeczywistego;
- zapewnienia skrytoci rozpoznania i jego cigoci;
- dostosowania si w rozpoznaniu i obezwadnianiu radioelektronicznym do nowych technik wykorzystywania fal elektromagnetycznych;
- stosowania techniki umoliwiajcej prowadzenie rozpoznania bez wzgldu na warunki atmosferyczne, por roku i doby.
Mona te warunki osign poprzez:
- wykorzystanie w wikszym stopniu samolotów i migowców oraz wprowadzenie na wyposaenie bezpilotowych samolotów rozpoznawczych i platform latajcych (np. typu ARGUS), wyposaonych w odpowiedni aparatur elektroniczn i optyczn;
- wprowadzenie nowych bojowych wozów rozpoznawczych ze rodkami dzienno - nocnej obserwacji pola walki, o zwikszonych waciwociach trakcyjnych i ogniowych;
- zautomatyzowanie systemów rozpoznania i obezwadniania radioelektronicznego oraz radiolokacyjnego rozpoznania pola walki;
- wprowadzenie urzdze rozpoznania czujnikowego (np. typu REMBAS);
- wyposaenie jednostek rozpoznawczych w nowe rodki cznoci wykorzystujce techniki transmisyjne odporne na rozpoznanie i zakócenia przeciwnika (np. radiostacje typu FH);
- wyposaenie walki radioelektronicznej w now generacj urzdze, kompatybilnych ze wspóczenie wykorzystywanymi urzdzeniami radioelektronicznymi;
- zwikszenie iloci rodków do prowadzenia rozpoznania w utrudnionych warunkach widocznoci (radiolokatory, termowizory, noktowizory, itp.) ju od najniszych szczebli dowodzenia;
- wykorzystanie w wikszym stopniu informatyki w procesie zbierania, opracowywania, zobrazowania i dystrybucji informacji rozpoznawczej.
Wyposaenie wojsk w urzdzenia umoliwiajce prowadzenie rozpoznania w zych warunkach widocznoci, a gównie w nocy, ma kapitalne znaczenie dla prowadzenia dziaa bojowych.
Z dowiadcze ostatnich konfliktów zbrojnych wynika, e walka w nocy bdzie prowadzona w przyszych wojnach, na równi z dziaaniami dziennymi. Niekiedy, jak pokaza konflikt falklandzki, bd prowadzone gównie dziaania nocne, a w dzie bdzie panowa „spokój”. Dlatego te, walka w nocy nie bdzie tylko kontynuacj dziaa dziennych, ale równie celowo zamierzonym dziaaniem. Dochodzi wic do odwrócenia obecnie przyjmowanych pogldów o rozwijaniu powodzenia uzyskanego w dzie - w dziaaniach nocnych, na rzecz przeamywania obrony przeciwnika w nocy i rozwijaniu powodzenia w dzie. Pokaza to równie konflikt Koalicji z Irakiem. Naley wic obecnie mówi o 24 - godzinnej dobie walki, do której wojska musz by przygotowane, gównie w zakresie rozpoznania, na kadym szczeblu dowodzenia.
Oprócz jakoci urzdze rozpoznawczych, naleaoby si zastanowi równie nad wyposaeniem najniszych szczebli dowodzenia w autonomiczne siy i rodki rozpoznania, zapewniajce im moliwo prowadzenia skutecznego rozpoznania w oderwaniu od si gównych. Rozwizaniem byoby wyposaenie kompanii w druyn rozpoznawcz, skadajc si z dwóch sekcji na samochodach lub lekkich rozpoznawczych transporterach opancerzonych. Natomiast batalion winien posiada silny pluton rozpoznawczy. W sztabie batalionu powinien by równie oficer zwiadowca.