Działalność morza

Rzeźbotwórcza działalność morza obejmuje wybrzeże.

Brzeg morski - granica między morzem a lądem.

Oceanologia - bada morza i oceany.

Klif - bardzo stromy brzeg morza.

Abrazja - niszcząca działalność morza. Fala powoduje rozdrobnienie, odrywanie skał budujących brzeg. Z uderzeniem fali współpracuje powietrze (rozprężające gdy fala się cofa).

Abrazja zależy od odporności skał budujących wybrzeże:

• Najmniej odporne - piaski, iły, margle.

• Najbardziej odporne - skały krystaliczne.

Nisza abrazyjna - powstaje i powiększa się w wyniku wielokrotnych uderzeń fali.

Wybrzeże klifowe:

• Polska, Normandia, WB, Australia.

• Wysokie wybrzeże.

Rodzaje wybrzeży wysokich „zanurzonych”, cofających się:

• Riasowe

• Dalmatyńskie

• Fiordowe

• Powstały w wyniku podniesienia się poziomu morza i zalanie przez nie obszarów górskich.

Ad.1. Wybrzeże riasowe

• Powstało w wyniku zalania pasm górskich ułożonych prostopadle lub ukośnie do linii brzegowej.

• Dawne doliny górskie to dziś zatoki morskie.

• Od hiszp.. ria - zatoka.

• Hiszpania, Grecja, Irlandia.

Ad.2. Wybrzeże dalmatyńskie (kanałowe, podłużne)

• Powstało w wyniku zalania pasm górskich ułożonych równolegle do linii brzegowej

• Chorwacja, Kalifornia.

Ad.3. Wybrzeże fiordowe

• Rezultat zalania dolin polodowcowych.

• Fiordy są głębokie i długie.

• Norwegia, Kanada, Grenlandia.

Wybrzeże szkierowe- zatopienie przez morze małych wysepek. Wysepki są porozdzielane cieśninami. Szkocja, Finlandia, Alaska.

Wybrzeża niskie - plażowe.

Mierzeja Wiślana - efekt budującej działalności morza. Powstała z osadów (przyniesionych przez prądy przybrzeżne), który usypały piaszczysty wał (kosa, mierzeja).

Zalew - zatoka odcięta od morza.

Jezioro przybrzeżne - powstaje gdy mierzeja odetnie zatokę od morza. Np. Gardno, Jamno.

Wybrzeże mierzejewo-zalewowe - wybrzeże, na którym tworzą się mierzeje. Jest niskie, na którym są akumulowane osady. Powstanie: wynik działalności prądów przybrzeżnych.

Wybrzeże akumulacyjne- wybrzeże, na którym są akumulowane osady.

Wybrzeże lagunowe

• Ma lido - piaszczysty wał od strony morza, który odcina część zatoki. Powstaje wówczas laguna (słabo zasolona). Z czasem się wypływa i tworzą się na niej wyspy.

• Wynik akumulacyjnej działalności fal morskich.

• Wenecja, Zatoka Wenecka.

Wybrzeże wyrównane - rezultat cofnięcia wybrzeża wysokiego i nadbudowania niskiego. W Polsce i Francji.

Wyspy koralowe (atole) - są wynikiem działalności koralowców. Bermudy, Bahama, Fidżi.

Koralowce- organizmy żyjące w ciepłych, czystych i zasolonych wodach. Budują rafę.

Zabezpieczenia wybrzeża:

• Falochron

• Ostrogi

• Opaska brzegowa

• Metalowe siatki z kamieniami

• Sztuczne zatoki.