Motywacja osiągnięć

Motyw osiągnięć jest zwykle rozumiany jako tendencja do stawiania sobie coraz wyższych wymagań, skłonność do zauważania wokół siebie standardów i wymagań oraz staranie się o to, by te standardy osiągać i przekraczać. Jest to więc mechanizm samopobudzający do ciągłego pięcia się w górę, rywalizowania z innymi lub z samym sobą.

Działanie ukierunkowane na osiągnięcia jest wypadkową dwóch przeciwstawnych tendencji: tendencji do osiągania sukcesu i tendencji do unikania niepowodzenia. Gdy dominuje pierwsza tendencja, to motywacja osiągnięć jest silniejsza.

Motywacja osiągnięć dostarcza impetu w dążeniu do sukcesu, lecz to, co będzie przedmiotem sukcesu, zależy od systemu wartości danego człowieka. Z reguły motywacja osiągnięć jest związana z sukcesami w pracy.

Cechy charakterystyczne osób o wysokiej motywacji osiągnięć (tj. osób, u których dominuje motyw osiągnięć nad motywem unikania niepowodzenia):

Preferencja średniego ryzyka:

osoby, u których dominuje motyw osiągnięć nad motywem unikania niepowodzenia, preferują zadania o pośrednim stopniu trudności;
osoby o przewadze motywu unikania niepowodzenia wybierają zadania albo łatwe, albo zbyt trudne.

Logiczna reakcja na sukces i niepowodzenie:

osoby o przewadze osiągnięć po sukcesie podnoszą swój poziom aspiracji, a po niepowodzeniu obniżają;
osoby o przewadze motywu unikania niepowodzeń (niska motywacja osiągnięć) postępują często nielogicznie - po sukcesie zdarza im się obniżyć swój poziom aspiracji, a po niepowodzeniu - podwyższyć.

Spostrzeganie swojej aktywności w bardziej odległej perspektywie czasowej:

osoby o silnej motywacji osiągnięć zdarzenia przyszłe traktują jako bliższe teraźniejszości; postrzegają czas jako szybki ruch, jako pewien proces bez wyraźnych rozgraniczeń na przeszłość, teraźniejszość i przyszłość.

Lepsza pamięć zdarzeń nie dokończonych (nie uwieńczonych sukcesem) niż dokończonych.
Większe samozaufanie:

osoby o silnej motywacji osiągnięć mają tendencję do zawyżania oceny prawdopodobieństwa sukcesu (postrzegają wyższe prawdopodobieństwo sukcesu od rzeczywistego);
osoby o niskiej motywacji osiągnięć zaniżają ocenę prawdopodobieństwa sukcesu.

Większa zdolność do odraczania gratyfikacji:

osoby o wysokiej motywacji osiągnięć posiadają zdolność do rezygnowania z nagród natychmiastowych na rzecz nagród większych, lecz bardziej odległych w czasie.

Większe skoncentrowanie się na zadaniach niż na ludziach.
Większa niezależność poglądów, mniejsza uległość, konformizm.
Większa ruchliwość społeczna „w górę”:

Osoby o wysokiej motywacji osiągnięć wykazują się większą ruchliwością społeczną „w górę” niż osoby o niskiej motywacji osiągnięć; osoby o silnej motywacji osiągnięć częściej wykonują zawody o wyższym prestiżu niż ich rodzice.

Wysoka motywacja osiągnięć jest bardzo charakterystyczna dla przedsiębiorców, obok wewnętrznego poczucia kontroli. Jest też, w skali makro, akceleratorem wzrostu ekonomicznego.

Motywacja osiągnięć (jako cecha osobowości ujawniająca się w każdej sytuacji) wywołuje tendencję do osiągania sukcesu (McClelland). Siła tej tendencji zależy od:

oczekiwania sukcesu,
wartości wchodzącego w grę sukcesu;
percepcji osobistej odpowiedzialności za sukces

ale: badani byli głównie mężczyźni.

Martina Horner - motyw unikania sukcesu u kobiet (65% kobiet napisało opowiadanie odzwierciedlające motyw unikania sukcesu i mniej niż 10% mężczyzn). Jej zdaniem kobiety znajdują się w konfliktowej sytuacji: osiągnięcie sukcesu przynosi ujemne następstwa - jest ona określana jako „mało kobieca”, jest odrzucana społecznie (samotna, niepopularna). Zaprzecza się też aby kobieta mogła osiągnąć sukces.

Ćwiczenie:

Napisz ciąg dalszy opowiadania:

Po zakończeniu egzaminów na pierwszym roku Akademii Medycznej Anna znalazła się na pierwszym miejscu w swojej grupie. .....................................................................................

......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .

Ćwiczenie:

Napisz ciąg dalszy opowiadania:

Po zakończeniu egzaminów na pierwszym roku Akademii Medycznej Jan znalazł się na pierwszym miejscu w swojej grupie. .....................................................................................

Źródło: M. Widerszal-Bazyl, wskaźniki motywacji osiągnięć (przegląd badań), „Prakseologia” 1974 nr ¾, s. 175-222.