SFERY I DYSPOZYZJE OSOBOWOŚCI

Człowiek w każdym wymiarze swojego istnienia (fizycznym, biologicznym, psychicznym, społecznym) zachowuje cechy gatunkowe i indywidualne.

Pedagoga (naukowca, wychowawcę, nauczyciela) interesuje każdy wymiar istnienia człowieka i związki między nimi (podejście całościowe-holistyczne)

Sfera fizyczna i biologiczna ma znaczenie dla rozwoju osobowości, ale osobowością nie są

„W zdrowym ciele, zdrowy duch”. „Duch”= osobowość.

OSOBOWOŚĆ

SFERA POZNAWCZA

(UMYSŁOWA)

SFERA EMOCJONALNO-MOTYWACYJNA

(EMOCJONALNO-WOLICJONALNA)

(MORALNA)

Dyspozycje instrumentalne (pozwalają działać, wybierać działania):

Dyspozycje kierunkowe (ukierunkowują działania):

WIEDZA

UMIEJETNOŚĆI

SPRAWNOŚCI

NAWYKI

INTELIGENCJA

ZDOLNOŚCI POZNAWCZE -

( myślenie, pamięć, wyobraźnia, zmysły, spostrzegawczość, uwaga)

POSTAWY

POGLĄDY

PRZEKONANIA

ZAINTERESOWANIA

ZAMIŁOWANIA

IDEAŁY

WARTOŚCI

„Wykształcony”

„Wychowany”

Dydaktyka- Nauczanie

Teoria wychowania - Wychowanie

CZYNNIKI I MECHANIZMY ROZWOJU OSOBOWOŚCI

W koncepcji czteroczynnikowej zakłada się, że o rozwoju osobowości , o tym kim, jacy się stajemy decydują złożone 4 czynniki:

Ciekawą koncepcję rozwoju człowieka prezentuje Z. Kwieciński w artykule Dziesięciościan edukacyjny.

Osobowość rozwija się poprzez utrwalanie określonych form aktywności (związanych z działaniem, myśleniem, przeżywaniem), czyli uczenie się. Podstawą uczenia się są różne mechanizmy. Znajomość tych mechanizmów wykorzystuje się w metodach wychowawczych, których funkcją jest wprowadzenie zmian w zachowaniu: wdrażanie do zachowania pożądanego (f. kreująca), podniesienia zachowania na wyższy poziom (f. korekcyjna), lub eliminowanie zachowań niepożądanych (f. eliminująca).

Mechanizm uczenia się

Metoda wychowania

Środek wychowawczy

Uczenie się przez warunkowanie instrumentalne (bodźce pozytywne, negatywne)

Wychowawca: Karanie Nagradzanie, Modyfikowanie kontroli społecznej

( Wpływ grupy: kontrola społeczna - karanie nagradzanie przez grupę)

Kara

Nagroda

Uczenie się przez obserwację (naśladownictwo

i identyfikację

Wychowawca: Modelowania, (działanie przykładem osobistym, wykorzystanie innych wzorców (ludzi), bohatera fikcyjnego( filmowego, literackiego)

Modyfikowanie odniesienia porównawczego

Wpływ grupy: obserwacja innych, mechanizm odniesienia porównawczego - porównywanie się z innymi - naśladowanie, identyfikacja)

Model (wzorzec)

Uczenie się przez przekaz językowy

Wychowawca: Perswazja (np. sugestia, argumentowanie, instruowanie, antycypowanie (przewidywanie) następstw zachowań) Modyfikacja norm

(W grupie: funkcjonowanie norm)

Słowo mówione, pisane

Uczenie się przez działanie (w działaniu)

Zadaniowa

Modyfikowanie stylu życia grupy

(Wpływ grupy: styl życia grupy - jednostka funkcjonuje podobnie)

Zadanie (polecenie, często z instrukcją)