Proces Kształcenia - składa się ze zbiorów czynności nauczania. System ciągły długotrwały, zamierzony, zinstytucjonalizowany. Zmierza do osiągnięcia wcześniej zaplanowanych zamiarów, uczenie się ściśle sprzężone z nauczaniem. Kształcenie może być jednorazowe - od czasu do czasu.
W. Okoń - Koncepcja Ogniw - Momentów Nauczania
1) dla wszystkich przedmiotów można wyróżnić wspólne ogniwa
2) ogniwo jest to zespół jakościowopodobnych czynności nauczyciela
3) momentom procesu nauczyciela odpowiadają momenty procesu uczenia się
4) kolejność ogniw nie jest stała
5) dwa lub więcej ogniwa mogą przebiegać jednocześnie
Ogniwa
Czynności Nauczyciela
Uświadomienie celów i zadań lekcji
Zaznajamianie się z nowym materiałem
Kierowanie procesem nauczania pojęć
Kierowanie procesem poznawania praw i prawidłowości nauczania
Kierowanie procesem przechodzenia od teorii do praktyki
Organizowanie zajęć praktyczno - wychowawczych
Kontrola i ocena osiąganych przez uczniów kompetencji
Czynności Uczniów
Akceptuje cele, akceptacja powoduje wytworzenie pozytywnej motywacji
Przyswajanie, poznawanie nowego materiału
Nabywanie pojęć przez procesy uogólniania służące wytwarzaniu pojęć
Poznaje prawa i prawidłowości naukowe
Nabywanie umiejętności i nawyków
Działania praktyczne służące wytwarzaniu przedmiotów i zmian w otoczeniu
Samokontrola - dowiaduje się, czego nie wie
Koncepcja ta została wyparta przez koncepcje 2 toków nauczania
Tok Podający - Etapy
Plan pracy - przygotowanie do pracy
Podanie nowego materiału
(podanie tematu, calu, planu lekcji)
Synteza materiału
(wyszczególnienie najważniejszych treści - utrwalenie ich)
Kontrola
(wykrycie braków i uzupełnienie ich, ocena trwałości i opanowania wiedzy)
Zalety:
- pozytywna motywacja
- kontrola - uzupełnienie braków
- utrwalenie nowego materiału
- wydajność
- ekonomiczność
- systematyczność
- łatwa ocena
- jasność wymagań
- łatwe przeprowadzenie lekcji
- uniwersalność
Wady:
- brak aktywności
- brak samodzielności, twórczości
- monotonia
- powierzchowność
- krótkotrwała wiedza
- brak współpracy w grupie
Rywalizacja
- ograniczeni horyzontów
- nie wpływa na zainteresowania
- brak motywacji wewnętrznej
Tok Poszukujący - Etapy
Uświadomienie sobie trudności
Słowne określenie napotkanej trudności
Formułowanie hipotez i uzasadnienie każdej z nich na podstawie dotychczasowej wiedzy
Weryfikacja empiryczna wybranej hipotezy
Włączenie nowych wiadomości do systemu posiadanej wiedzy, utrwalenie i zastosowanie w dziedzinach teorii i praktyki
Wszystko sprawdzane - jak u naukowców, uczniowie odkrywają wiedzę nową tylko dla nich, nauczyciel czuwa nad uczniami
Zalety:
- indywidualne podejście do ucznia
- rozwijanie samodzielności, twórczości i kreatywnego myślenia
- większa aktywność, lepsze efekty, ciekawsze zajęcia
- uczy współpracy w grupie
- mniejsza rywalizacja
- samodzielność
- wpływ na zajęcia
- b. trwała i operatywna wiedza
- najważniejszy uczeń
-swoboda
- indywidualne tempo i zdolności
- połączeni teorii z praktyką
Wady:
- czasochłonność
- małe grupy
- nieekonomiczne
- brak systematyczności
- trudniejsza kontrola i ocena
- niejasność wymagań
- większy wysiłek ucznia