DYSHEMOGLOBINY

1. Hemoglobiny zdolne do wiązania tlenu

• oksyhemoglobina HbO₂

• deoksyhemoglobina HHb

2. Pochodne hemoglobiny niezdolne do wiązania tlenu

• hemoglobina tlenkowęglowa (karboksyhemoglobina) HbCO

• methemoglobina MetHb

• sulfhemoglobina SulfHb

HEMOGLOBINA TLENKOWĘGLOWA

Tlenek węgla

• źródła:

- niecałkowite spalanie węgla w paliwach kopalnianych

- gazy przemysłowe

- spaliny samochodowe

- dym tytoniowy

- niesprawne piece i wadliwa wentylacja

• właściwości fizyczne CO

- pozbawiony zapachu, koloru, niedrażniący

- łatwo miesza się z powietrzem

Działanie CO w organizmie:

• łączy się z Hb i innymi białkami zawierającymi hem

- ma 200-250 razy większe powinowactwo do hemoglobiny od tlenu

- reaguje z mioglobiną, oksydazą cytochromową, cytochromem P450

• przesuwa krzywą dysocjacji HbO₂ w lewo powoduje zwiększenie powinowactwa pozostałych jednostek do tlenu

• powoduje hipoksję tkankową (zmniejszona ilość tlenu i zahamowanie utleniania tkankowego)

• kwasica metaboliczna

• uszkodzenie mięśnia sercowego

• zmiany w OUN

Zatrucie CO:

CO w powietrzu [%]	COHb [%]	Objawy
0,007	10	skrócenie oddechu podczas wysiłku
0,010	20	skrócenie oddechu podczas niewielkiego wysiłku, lekki ból głowy
0,022	30	silny ból głowy, rozdrażnienie, zmęczenie
0,035	40-50	silny ból głowy, splątanie, omdlenia
0,080	60-70	utrata przytomności, zaburzenia oddychania, zgon jeżeli przedłużona ekspozycja
>0,192	>80	szybki zgon

Stężenie COHb we krwi:

• prawidłowe 0-3% ( u osób palących 6-10%)

• toksyczne 20-30%

Okres półtrwania dla COHb:

Ciśnienie tlenu [Atm]	T1/2 COHb
~0,21 (powietrze atmosferyczne)	5-6 godzin
1	1,5 godziny
2-3 (komora hiperbaryczna)	25 minut

Badania laboratoryjne w zatruciu CO:

• oznaczenie COHb

- metoda spektrofotometryczna

• oznaczenie CO uwolnionego z COHb

- GC

METHEMOGLOBINA

• hemoglobina, w której żelazo zostało utlenione (przejście z Fe⁺² do Fe⁺³)

• enzymy biorące udział w redukcji żelaza methemoglobiny

- układ NADH-reduktaza methemoglobiny (diaforaza I)

- jeżeli układ diaforazy działa prawidłowo - połowiczy okres półtrwania wynosi ok. 1 godziny

Powstawanie MetHb - najczęściej jest związane z:

• stosowaniem benzokainy (środek znieczulający miejscowo)

• spożyciem azotanów lub azotynów (azotowe nawozy sztuczne)

• stosowaniem leków:

- nitrogliceryna

- sulfonamidy

- fenacetyna

Zawartość MetHb:

• <1,5% - prawidłowa

• >20% - methemoglobinema

Objawy methemoglobinemii:

• sinica

• upośledzenie wymiany gazowej

• kwasica metaboliczna

• śmierć - w ciężkich przypadkach

SULFHEMOGLOBINA

• powstaje w wyniku reakcji hemoglobiny ze związkami zawierającymi siarkę

• następuje nieodwracalna utrata zdolności hemoglobiny do transportu tlenu

Przyczyny powstawania SulfHb:

• przewlekłe zaparcia

• ekspozycja na leki:

- fenacetyna

- sulfonamidy

Zawartość SulfHb - prawidłowa do 5%

METODY SPEKTROFOTOMETRYCZNE OZNACZANIA HEMOGLOBIN

Rodzaj hemoglobiny	Maksimum absorpcji [nm]
oksyhemoglobina	540 i 578
karboksyhemoglobina	540 i 570
hemoglobina (deoksyhemoglobina)	555
methemoglobina	630-635
sulfhemoglobina	618
cyjanomethemoglobina (powstaje z MetHb pod wpływem żelazicyjanku potasu)	540-546
wszystkie hemoglobiny	400-440 (pasmo Soreta)

1