SAMORZĄD TERYTORIALNY - Wykłady

Wykład 1

Polityka lokalna - część procesu kształtowania władzy publicznej

• Wymiar państwowy - organy administracji rządowej

Historyczne aspekty:

1. Średniowiecze - wykształcenie się miast i organów obsługujących je. Tworzenie się samorządów. Konflikt władz centralnych i samorządowych.

2. Wytworzenie mieszczaństwa jako alternatywnej klasy społecznej

3. Wartości demokratyczne (władza ludu)

4. Przekształcanie się samorządów

1. Pierwotnie - samorząd miejski, samorząd wiejski (zwolnienie feudała z pewnych obowiązków wobec wsi na rzecz pewnych organów odpowiedzialnych przed panem feudalnym - sołtysi, rady, później organy sądowe). Organy nominowane, często dziedziczone

XVIII wiek - nowy etap rozwoju samorządów w Niemczech

Polska - słabe mieszczaństwo, system pańszczyźniany, feudalizm. Przejmowanie obcych wzorów samorządności na terenach zaborów.

Decentralizacja władzy cesarskiej:

1. Powiat - starosta

2. Gmina (sołectwo)

Zabór rosyjski:

1. Trójstopniowy podział. Gubernie. Gminy zbiorcze.

Zabór pruski

1. Samorząd na wzór niemiecki (landy/prowincje podzielone na rejencje powiaty i gminy)

Po 1918 roku najmniej tradycji samorządowych w byłym zaborze rosyjskim i pruskim

1918-39:

1. Od 1926 roku samorządu uległy ujednoliceniu i rozwojowi

2. Po 1926 roku - ograniczenie roli samorządów. Podniesienie znaczenia administracji centralnej.

3. 1939-45 - włączenie części ziem do Rzeszy. Utworzenie Generalnej Gubernii (protektoratu). Pozbawienie praw obywateli. Pozostawienie pewnych stanowisk Polakom. Włączenie części ziem do ZSRR.

4. Po 1945 roku - nawiązanie do starego systemu samorządów. Pojawienie się Rad Narodowych. Dualizm organów samorządu terytorialnego (przedwojennych i nowych)

5. Po 1950 roku - zwiększanie roli Rad Narodowych oficjalnie w 1952 roku(konstytucja). Nowe jednostki samorządowe w dużych miastach. 17 województw.

6. Lata 70-te - wprowadzenie wielu małych województw (ułatwienie zarządzania z centrali). 49 województw.

Wykład 2

ZAGRANICZNE FORMY OGRANIZACJI SAMORZĄDÓW

- tradycje państw federalnych państwa, które wykształciły się ze struktur plemiennych

- Austria po 1848 roku:

• Wykształcenie liberalnego mieszczaństwa

• Powstanie landów

- współczesna Austria

• 1918 rok - powstanie Austrii Niemieckiej. Przesłanki organizacyjne, decentralizacja władzy państwowej. Różne interesy grup etnicznych.

- Niemcy

• 16 landów

• Po IIwś zmiany kadrowe w instytucjach poszczególnych szczebli samorządów

• Kontynuacja tradycji republiki weimarskiej (federalizmu)

• Administracja krajowa (federalna) obrona narodowa i landy (kwestie lokalne)

• Po 1989 roku - przywrócenie landów w NRD. Przyłączenie wschodnich landów do RFN i stworzenie federacji

- Anglia

• Wyspiarski charakter państwa

• Mocarstwo imperialne

• Potęga morska

• Przepływ ludności, proletaryzacja społeczeństwa

• Dynamiczny rozwój, przemysł

• Kolebka demokracji, osłabienie władzy królewskiej

• Miasta siedzibami wielkiego kapitału

• Struktura samorządu:

1. Uwarunkowania historyczne - hrabstwa (wykształcone w okresie plemiennym). Tendencje o charakterze zjednoczeniowym.

2. Urzędy królewskie (szeryf)

3. Współczesne organy samorządowe

1. Local government (zarządy)

2. Local autorites (władze lokalne)

3. Central government

1. I b) mają osobowość prawną, struktura organizacyjna, obejmuje wyraźnie określoną część terytorium, podmiotowość organizacyjna, polityczna.

Koszty funkcjonowania administracji lokalne pokrywane są z dochodów/podatków lokalnych. Subwencjonowanie programów samorządowych z budżetu państwa. Działalność organizacyjna samorządu jest kontrolowana przez wybierane organy.

Wykład 3

KATEGORIA PODMIOTOWA SAMORZĄDU I POLITYKA LOKALNA

- struktura państwowa

- struktura UE

1998 rok - zmiana struktury organizacyjnej w Polsce. Z gmin i województw (49) na gminy, powiaty i województwa (16). Proces decentralizacji.

Samorząd wojewódzki, powiatowy, gminny

- struktura

- sposób wyboru

Struktura podmiotowa samorządu gminnego:

• Normowany w konstytucji

• Osobowość prawna

• Elementy pomocnicze (sołectwa, osiedla, dzielnice)

• Struktura podmiotowa:

1. Wielość struktur

2. Osobowość prawna każdej jednostki

3. Rywalizacja między strukturami

3