Choroby wirusowe skóry

Diagnostyka chorób wirusowych:

Metody pośrednie:

• Hodowle tkankowe - efekt cytopatogenny

• Badania serologiczne (przeciwciała)

• Badania cytologiczne i histopatologiczne z zakażonych tkanek

Metody bezpośrednie:

• Identyfikacja DN (PCR)

• Mikroskopia elektronowa

• Wykrywanie antygenu za pomocą znakowanych przeciwciał (met. Immunofluorescencyjne, immunoenzymatyczne i inne)

VZV Varicella zoster virus

Ospa wietrzna (varicella) - ostra choroba zakaźna wieku dziecięcego, cechująca się wykwitami pęcherzykowo-krostkowymi w obrębie skóry i błon śluzowych.

Epidemiologia:

• Zakażenie drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt

• Najczęściej chorują dzieci 1-14 lat

• Okres wylęgania około 2 tygodni

Klinika:

• Objawy ogólne (gorączka, bóle głowy, mięśni poprzedzają wystąpienie wykwitów skórnych

• Wykwity początkowo rumieniowo-grudkowe, następnie pęcherzykowe i krostkowe, zasychające w strupy (ewolucja zmian 6-7 dni)

• Zmianom skórnym często towarzyszy świąd

• Często przebarwienia pozapalne, rzadko blizny

• Lokalizacja: najliczniej twarz, szyja, owłosiona skóra głowy, tułów

• Wolne pozostają dłonie i podeszwy stóp

• U części chorych - zajęte błony śluzowe

• Czas trwania - 2-4 tygodni

• Dzieci - przebieg najczęściej łagodny

• Dorośli - cięższy, gorączkowy

• Powikłania:

• Wirusowe zapalenie płuc, mózgu,

• Wtórne bakteryjne infekcje skóry

Profilaktyka:

• Szczepienia ochronne (nieobowiązkowe) VARILIX

• Dzieci w wieku 9m.ż. - 12r.ż. 1 dawka pow 13r.ż. 2 dawki

• Po kontakcie z chorym do 72h

Leczenie:

• W łagodnym przebiegu : leki zewnętrzne przeciwświądowe, odkażające i wysuszające (maść cynkowa z anestezyną, sarnol)

• W ciężkich, powikłanych przypadkach, u osób z niedoborami odporności acyklovir

Półpasiec (Herpes zoster)

Zakażenie drogą kropelkową w wyniku kontaktu z chorym na ospę wirusemia (ospa) latencja w zwojach czuciowych reaktywacja utajonego zakażenia (reinfekcja endogenna)

Klinka:

• W części przypadków reinfekcja ma charakter objawowy (nowotwory, nabyte niedobory odporności np. zakażenie HIV, leczenie immunosupresyjne)

• Wystąpienie zmian skórnych poprzedzają nerwobóle, utrzymujące się przez okres trwania choroby (2-3tyg) i po zakończeniu (do kilku miesięcy)

• Na rumieniowo-obrzękowym podłożu zgrupowane wykwity pęcherzykowe (z treścią surowiczą), wtórnie - wykwity krostkowe i krwotoczne

• Jednostronny układ - zmiany nie przekraczają osi pośrodkowej ciała

• Lokalizacja - odpowiada obszarowi unerwienia przez zajęte korzenie tylne lub nerwy czaszkowe

• Najczęstsze umiejscowienie: tułów (dermatomy unerwione przez n. międzyżebrowe)

• Inne postaci kliniczne:

• Twarz - nerwy czaszkowe V, VII, najczęściej zoster ophtalmicus (I g. nerwu trójdzielnego), z zajęciem czoła, okolicy nadoczodołowej, powiek, spojówek, rogówki

• Małżowina uszna, przewód słuchowy zewnętrzny, błona bębenkowa : zoster oticus (nerw VIII)

• Owłosiona skóra głowy : cranial zoster

Postaci o przebiegu ciężkim:

• Zoster generalisatus (2%) - zajęte rozległe obszary skóry, bez jednostronnego układu

• Zoster haemorrhagicus (wykwity krwotoczne)

• Zoster gangrenosus (wykwity wrzodziejąco-zgorzelinowe)

Powikłania

• Neuralgia postherpetica (długotrwałe, uporczywe bóle w obrębie uprzednio zajętego pola korzonkowego, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku)

• Neuropatie czuciowe i ruchowe

• Pozapalne zmętnienie rogówki

• Upośledzenie słuchu

Leczenie:

• Acyklowir

• W przypadkach: rozległych zmian, powikłanych, u osób z poważnymi niedoborami odporności, w półpaścu ocznym - acyklovir w dużej dawce

• Leczenie przeciwbólowe NLPZ

• Wit. B1, B12

• Profilaktyka i leczenie wtórnych infekcji bakteryjnych: środki odkażające, zewnętrzne preparaty antybiotyczne

Herpes Simple virus (HHV-1, HHV-2)

Opryszczka pospolita

Epidemiologia:

• Wirusy DNA skórno-neurotropowe

• Zakażenia błon śluzowych jamy ustnej i skóry twarzy, rzadziej skóry tułowia i innych okolic (HHV-1)

• Infekcje okolicy ano-genitalnej (HHV-2)

• Zakażenie pierwotne:

• HHV-1: droga kropelkowa (kontakt pozaseksualny) najczęściej w dzieciństwie

• HHV-2: kontakt bezpośredni (jedna z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową) - najczęściej młodzi dorośli

Klinika

• Występuje znaczna skłonność do nawrotów (wirus w stanie latencji w zwojach czuciowych)

• Czynniki wyzwalające reinfekcje:

• Inne zakażenia HIV

• Ekspozycja na UV

• Menstruacja

• Stres emocjonalny

• Leki immunosupresyjne i inne niedobory odporności

• Morfologia wykwitów: początkowo drobne kilkumilimetrowe pęcherzyki na rumienowym wypełnione surowiczym płynem, wtórnie - krostkowe oraz nadżerki pokryte strupami

• Objawy podmiotowe - pieczenie, świąd, miejscowa bolesność poprzedzają na 2-3 dni pojawienie się zmian

• Krótkotrwały przebieg - 6-10 dni

• Możliwy przebieg bezobjawowym zakażenia pierwotnego

Postaci kliniczne:

• Stomatitis herpetica - ostre zapalenie dziąseł i jamy ustnej (pierwotne zakażenie HHV-1)

• Hermes labialis - opryszczka wargowa (infekcje nawrotowe)

• Genital Hermes - opryszczka narządów płciowych

• Eczema herpeticum - najczęściej zakażenie pierwotne u dzieci i młodych dorosłych z atopowym zapaleniem skóry, zmiany rozsiane, przebieg gorączkowy

Inne formy zakażenia HHV-1,2:

• Opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

• Wirusowe zapalenie mózgu

• Nadżerkowe zapalenie rogówki (keratoconiunctivis herpetica)

• Wirusowe zapalenie płuc

• Opryszczka noworodków (Hermes neonatorum) - ciężka uogólniona postać zakażenia okołoporodowego HHV-2

• Rumień wielopostaciowy (zespół Stevens- Johansen) w przebiegu zakażenia HHV-1,2

Leczenie:

Wirusy HHV, podobnie jak VZV są wrażliwe na analogi nukleozydów, lekiem z wyboru jest acyklovir

• W opryszczce ograniczonej do niewielkich obszarów miejscowo acyklovir (Zovirax) 5x dziennie

• W opryszczce narządów płciowych, opryszczkowym zapaleniu jamy ustnej acyklovir przez tydzień

• Przy ciężkim przebiegu duża dawka

• Profilaktyka nawracających infekcji acyklovir przez 6 miesięcy

• Leki immunosupresyjne(isoprinosine)

• Wit. B1,B12

HPV (Human Papilloma Virus)

Zakażenia HPV

Epidemiologia

• Wśród wirusów brodawczaka ludzkiego (DNA) wyróżnia się ponad 100 zidentyfikowanych genotypów

• HPV wywołuje zmiany o charakterze łagodnych i/lub złośliwych rozrostów w obrębie błon śluzowych i skóry

• Typy potencjalne onkogenne mogą inicjować transformację nowotworową (ekspresja genów E5,E6,E7)

• Grupa o najwyższym potencjale onkogennym: HPV 16,18,31,33,35,39,45,51,52,56,58,59,68,82 (przewlekłe, utajone infekcje prowadzą do rozwoju nowotworów, zwłaszcza raka szyjki macicy i sromu)

• HPV wywołuje infekcje u około 15% z narażonych

• Przy użyciu PCR,HPV wykrywany jest w 70% nowotworów skó®y i 90% błon śluzowych narządów płciowych

Diagnostyka zakażenia HPV

• Badania cytologiczne z szyjki macicy metodą Bethesda

• Badania histopatologiczne ze zmian skórnych (obecność koilocytów)

• Identyfikacja genotypów onkogennych (PCR)

Zakażenia HPV - brodawki

Brodawki powstają w wyniku:

• Pobudzenia zakażonych komórek do łagodnego rozplemu

• Degeneratywnego uszkodzenia komórek

Grupa brodawek obejmuje

• Brodawki rąk, stóp, narządów płciowych (kłykciny kończyste), brodawki płaskie

Brodawki cechuje:

• Znaczna zakaźność, zwłaszcza wśród ludzi młodych

• Do ich wystąpienia predysponują niedobory immunologiczne (w zakresie odpowiedzi komórkowej)

Brodawki zwykłe (verrucae vulgares)

Etiologia HPV 2,4,7

Klinika

• Szarobrunatne lub barwy skóry grudki o hiperkeratotycznej powierzchni

• Często wykwity mnogie, z tendencją do grupowania się

• Najczęstsza lokalizacja: palce rąk, wały paznokciowe

• Bez dolegliwości

• Czas inkubacji: tygodnie - miesiące

• Przebieg przewlekły

• Przez autoinokulację mogą powstawać nowe

• Tendencja do samoistnego ustępowania

Brodawki stóp (verrucae plantares)

Etiologia

HPV1 - brodawki typu myrmecia

HPV2 - brodawki mozaikowe

Klinika

• Zmiany typu myrmecia:

• Pojedyncze, głęboko wnikające w skórę

• Bolesne

• Z czerwono-brunatnymi punkcikowa tymi przebarwieniami (zakrzepy w drobnych kapilarach)

• Pozostawiają odporność (rzadko infekcje)

• Tendencja do samoistnego ustępowania

• Brodawki mozaikowate:

• Powierzchowne, rozległe

• Liczne, z tendencją do zlewania się

• Niebolesne

• Często nawroty

Leczenie:

• Farmakologiczne

• Preparaty zawierające kwas salicylowy, mlekowy i 5-fluorouracyl do stosowania miejscowego (Brodacid)

• 5%imiquimod (Aldara)

• Zabiegowe (krioterapia, wyłyżeczkowanie,…)

Brodawki płciowe (kłykciny kończyste - codylomata acuminata)

• Egzotroficzne, kalafiorowa te wykwity o charakterze łagodnego rozplemu

• Wywołane HPV z grupy niskiego ryzyka onkologicznego 6,11,42,43,44

• Choroba przenoszona drogą kontaktów seksualnych

• Okres inkubacji: kilkumiesięczny

Lokalizacja - zewnętrzne narządy płciowe

• U kobiet - wargi sromowe, okolice krocza, odbytu

• U mężczyzn - ujście cewki moczowej, wewnętrzna powierzchnia napletka, rowek zażołędny

• Ponadto u obu płci - błony śluzowe jamy ustnej

• Duża nawrotność zmian

• Samoistne ustępowanie zmian oraz eliminacja wirusa z tkanek

• Kontakt z HPV ma większość aktywnej seksualnie populacji a objawy kliniczne stwierdza się u 1%

• Czynniki sprzyjające: stany zapalne (wydzielina zapalna, maceracja), ciąża

• Powikłania: u mężczyzn stulejka, załupek, u kobiet przy równoległych infekcjach typami onkogenetycznymi dysplazja i rak szyjki macicy

Zakażenia HPV - profilaktyka i leczenie

• Szczepienia profilaktyczne

• Leczenie: imiquimod (Aldara), podofilotoksyna (Condyline), TCA, krioterapia, elektrokoagulacja, chirurgiczne usuwanie