LEKI PRZECIWHISTAMINOWE

Grupy leków przeciwuczuleniowych:

• leki przeciwhistaminowe blokujące receptor H1

• glikokortykosteroidy

• leki zmniejszające wrażliwość na alergeny

• środki uzupełniające - preparaty kwasu askorbinowego, wapnia, rutyny

HISTAMINA

• neuroprzekaźnik

• neuromodulator

• amina biogenna

• autakoid

RECEPTORY HISTAMINOWE

• H1 , H2 - receptory obwodowe, postsynaptyczne, metabotropowe

• H3 - receptor ośrodkowy, presynaptyczny (jego pobudzenie powoduje zahamowanie wydzielania histaminy)

Receptor	H1	H2
umiejscowienie	mięśnie gładkie oskrzeli, p.pok., macicy, naczyń krw.	komórki okładzinowe żołądka, przedsionek serca
efekty pobudzenia	skurcz m. gładkich, działanie wazodilatacyjne, wzrost przepuszczalności komórek śródbłonka wpływ na błędnik, wzbudzenie aktywności elektrofizjologicznej neuronów mózgowych	wzrost wydzielania HCl, rozkurcz mięśni gładkich, tachykardia (słaby efekt)

Działanie histaminy

• na mięśnie gładkie - działając na receptory H1 powoduje skurcz mięśni gładkich jelita, oskrzeli i macicy. Jest jednym z głównych przekaźników odpowiedzialnych za zmniejszenie przepływu powietrza w pierwszej fazie astmy oskrzelowej

• na serce i naczynia - powoduje rozkurcz naczyń krwionośnych i zwiększa przepuszczalność naczyń żylnych zawłosowatych, poprzez działanie na receptory H1. Przyspiesza tętno i zwiększa wydajność serca poprzez działanie na receptory H2

• na OUN - neuroprzekaźnik

• żołądkowe - pobudza wydzielanie kwasu żołądkowego poprzez działanie na receptory H2. Jej działanie jest związane z choroba wrzodowa żołądka

Główne patofizjologiczne działania histaminy:

• Jako przekaźnik w typie I nadwrażliwości np. pokrzywki i katar sienny (leczone antagonistami H1)

• Pobudzanie wydzielania kwasu żołądkowego (leczone antagonistami H2)

Objawy alergii

• spadek ciśnienia - bladość powłok skórnych

• duszność wdechowa - skurcz oskrzeli

• obrzęk - wzrost przepuszczalności naczyń - bąbel histaminowy

• zaczerwienienie - rozszerzenie naczyń

• wzrost temperatury - wzmożony przepływ krwi

• świąd skóry, ból

Leki blokują receptor H1 w sposób konkurencyjny dla histaminy, odwracalny

COMPARISON OF ANTIHISTAMINES

	"first-generation„ drugs classical H1 receptor antagonist	„second-generation„ drugs
crossing the blood-brain barrier	readily	not so readily
sedation	induce	less common
route of administration	p.o., i.m., i.v.	p.o.
plasma half-life	shorter	longer
specifity	low (interact with muscarinic cholinergic receptors, α-adrenergic receptors, serotonin receptors)	high (bind to H1)
sides effect	sedation anticholinergic effects (dry mouth, tachycardia, urinary retention, dilated pupils)	(dangerous arrythmias)
additional properties		ceterizine - anti-inflammatory action

Leki przeciwhistaminowe I generacji

• bardzo liczna grupa leków

• zróżnicowana budowa chemiczna

• zbliżona siła działania blokującego receptor H1

• !!! nieselektywne, blokują także receptory cholinergiczne, serotoninergiczne, dopaminergiczne i adrenergiczne

• FK: dobrze się wchłaniają z przewodu pokarmowego

• FK: działanie rozpoczyna się po 15 minutach od podania pozajelitowego (po 30 minutach od podania doustnego)

• FK: szczyt działania po 1 godzinie

• FK: okres półtrwania ok. 3 h, wymagają zatem częstego podawania (co 4 - 6 h); wyjątek - klemastyna - okres półtrwania 10 h

• FK: biotransformacja w wątrobie

• FK: dobrze przechodzą do OUN

• hamują OUN (senność, otępienie i zaburzenia koordynacji ruchowej) - nie wolno prowadzić pojazdów mechanicznych !!!

• działanie cholinolityczne - suchość w ustach, zaburzenia widzenia, trudności w oddawaniu moczu

• działanie na serce - mogą wywoływać zaburzenia rytmu (antazolina jest lekiem przeciwarytmicznym)

• skórne objawy uczuleniowe

• zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego

• drżenia mięśniowe

• zawroty głowy

• szumy w uszach

• uszkodzenie szpiku

WYKAZUJĄ DZIAŁANIA

p/uczuleniowe

p/świądowe

p/wymiotne

WSKAZANIA DO STOSOWANIA

• reakcje alergiczne przebiegające gwałtownie, wymagające podawania leków pozajelitowo

• choroby alergiczne przebiegające z dużym świądem (przenikanie leków do OUN i działanie hamujące jest korzystne)

• ukąszenia owdów

• pyłkowice

• alergie pokarmowe

• alergie kontaktowe

• katar sienny, pokrzywki, dermatozy

• profilaktycznie przy przetaczaniu krwi

• stany nerwicowe z reakcjami alergicznymi (hydroksyzyna)

• przeciwkaszlowo przy suchym kaszlu (prometazyna-Diphergan)

• niektóre w hamowaniu objawów uszkodzenia błędnika

OBJAWY NIEPOŻĄDANE

• senność

• zaburzenia koncentracji

• wzrost apetytu - zwiększenie masy ciała

• działanie atropinopodobne: suchość błon śluzowych, zaburzenia akomodacji, zatrzymanie moczu

• zaburzenia rytmu serca

• uszkodzenia szpiku

• hamowanie ośrodka kaszlu w kaszlu mokrym powoduje zaleganie śluzowej wydzieliny i zakażanie płuc

• zaburzenia ze strony p. pok. (biegunki)

• stany splątania

PRZECIWWSKAZANIA

• jaskra

• przerost gruczołu krokowego

• nadwrażliwość na leki

• uszkodzenia szpiku

PREPARATY - I generacja

• prometazyna Diphergan - silnie p.kaszlowo, p/wymiotnie i uspokajająco, poraża alfa1, obniża ciśnienie, w post amp (wstrząs)

• klemastyna Clemastinum - tabl., syrop, amp., domięśniowo lub dożylnie co umożliwia wstrzykiwanie we wstrząsie

• dimetinden Fenistil - p/świądowo

• cyproheptadyna Peritol - choroby z dużym świądem, w przypadku braku odp. na inne leki I generacji, b. silnie pobudza apetyt (silny bloker rec. 5-HT)

• hydroksyzyna Hydroxyzinum - dz. anksjolityczne

• dimenhydrinat Aviomarin - choroba lokomocyjna

Leki przeciwhistaminowe II generacji

1. Leki długo działające stosowane doustnie

• Czyści jako antagoniści receptora H1 - ebastyna

• Wykazujące dodatkowe działanie na komórki zapalenia alergicznego - cetirizyna, loratadyna, terfenadyna, azelastyna

2. Leki podawane miejscowo na skórę i błony śluzowe - lewokabastyna, azelastyna

3. Leki o krótkim działaniu - akriwastyna

FARMAKOKINETYKA

• dobrze wchłaniają się z przewodu pokarmowego. metabolizowane w wątrobie z wytworzeniem czynnych metabolitów (wyjątek - cetirizyna - w 60-70% wydalana z moczem w postaci niezmienionej)

• nie są podawane pozajelitowo, a ich działanie pojawia się później niż po lekach I generacji (najszybciej działa cetirizyna, najwolniej astemizol - pełny efekt po 3-5 dniach)

• odczyny skórne na histaminę i alergeny (skórne testy alergiczne) ulęgają zahamowaniu na czas 7 dni w przypadku cetiryzyny i loratydyny

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

• objawy z OUN wywołują rzadko (!! duże różnice osobnicze)

• wzrost apetytu (cetyryzyna)

• działanie kardiotoksyczne: terfenadyna, astemizol, ebastyna, loratydyna

INTERAKCJE

ketokonazol i itrakonazol oraz erytromycyna i sok z grejpfruta (w mniejszym stopniu leki przeciwarytmiczne, flukonazol, metronidazol, SSRI, TLPD) hamują metabolizm terfenadyny, astemizolu, ebastyny, loratadyny

PREPARATY - II generacja

• cetyryzyna - Zyrtec, Allertec - najszybszy efekt

• loratadyna - Claritine, Loratadyna - najsłabiej przenika do OUN

• feksofenadyna (met. terfenadyny) Telfast

• lewocetyryzyna

• desloratadyna

ANTI-ALLERGY DRUGS
DRUGS WHICH EXHIBIT LIBERATION OF HISTAMINE

• cromolyn sodium

• nedocromil sodium

• ketotifen (+ pronounced H1 receptor antagonism)

• used prophylactically to prevent allergic responses

• `stabilize' mast cells, preventing the release of histamine & other inflammatory mediators