1. Równowaga ekonomiczna

równowagi: ogólna, cząstkowa. wewnętrzna, zewnętrzna

kryzysy nadprodukcji, wahania cyklu koniunkturalnego

2. Wzrost gospodarczy

wzorst gospodarczy - zwiększenie ilości dóbr i usług konsumpcyjnych - miernik - stopa wzrostu PKB/rok

rozwój ekonomiczny - wzrost (ilościowe) + jakościowe - pociąga to za sobą rozwój społeczny

Podział mierników: obiektywne i subiektywne

obiektywne - jedno i wielowymiarowe (HDI)

subiektywne - indywidualne oceny

Podział mierników: ze względu na agregację danych

Mierniki syntetyczne - ogólnie

wskaźniki szczegółowe - dziedziny

wskaźniki symptomatyczne - dziedzina do całości rozwoju np. wskaźnik zużycia energii

3. Czynniki wzrostu gospodarczego

Czynniki wzrostu gospodarczego:

ekstensywne (ilościowe) /intensywne (jakościowe)

bezpośrednie/pośrednie

osobowe/rzeczowe

wzrost zatrudnienia: czynniki demograficzne, ekonomiczne, społeczne

wydajność

wielkość majątku produkcyjnego

efektywność jego wykorzystania

cykl inwestycyjny

poziom inwestycji - inwestycje pośrednie i bezpośrednie, autonomiczne i pobudzone

efektywność inwestycji: współczynnik efektywności i kapitałochłonności

ocena efektywności gospodarki - 2 wskaźniki:

stopa inwestycji: procent inwestycji w dochodzie narodowym

stopa konsumpcji - procent konsumpcji w dochodzie narodowym

suma funduszu inwestycji i konsumpcji: DN

Proporcje 30 - 70 na korzyść konsumpcji - naruszenie tej proporcji powoduje barierę konsumpcyjną lub inwestycyjną

wzrost może być bezinwestycyjny - np. usprawnienia

4. Modele wzrostu

model Harroda, Domara, Solowa (wzrost nakładów pracy, nie inwestycje)

5. Bariery wzrostu gospodarczego

Instytucjonalne - zacofane ustawodawstwo itp.

Strukturalne - zacofany poziom technologii i infrastruktury itp.

Brak siły roboczej

Bariera surowcowa

Bariera handlu zagranicznego

Bariera konsumpcyjna - niezadowolenie, spadek wydajności pracy

6. Rodzaje wahań gospodarczych

Wahania:

Trend - Systematyczne i regularne zmiany poziomu danego zjawiska

Cykle koniunkturalne - regularne średniookresowe zmiany aktywności gospodarczej

Wahania sezonowe

Wahania przypadkowe - losowe np. wojny

Cykle polityczne - kadencja władz

Cykle mogą mieć charakter lokalny, krajowy lub globalny. Są też cykle specjalne - związane z konkretnymi dobrami i usługami

7. Cykl koniunkturalny

Zróżnicowanie:

zawsze to kilka nakładających się cykli

krótkie - Kitchina - 3-4 lata

średnie - Juglara - 8-10 lat

- Kuznetsa - 20 lat

długie - Kondratieva - 50-60 lat

superdługie - van Ewijka - 150 lat

wzajemne zależności przedstawił J. Schumpeter

Fazy cyklu: (klasycznego - 8-10 lat)

kryzys, ożywienie, rozkwit, recesja

impulsy popytowe - nakładanie się ich prowadzi do ożywienia

współcześnie 2 fazy: załamanie i ożywienie - spłaszczenie - łagodny przebieg (4-5 lat)

8. Teorie cyklu koniunkturalnego

1. Egzogenne

2. Endogenne

ad. 1 - czynniki zewnętrzne - przyrodnicze - Jevonsowie (plamy), czynniki atmosferyczne, koncepcje psychologiczne - skutek błędów lub pesymizmu konsumentów

ad. 2 - sama gospodarka - teoria niedokonsumpcji - Atkinson Hobson - zbyt wielkie oszczędności spowodowane nierównym podziałem - Bogaci oszczędzają miast konsumować - związek z Ricardo i Sayem (kryzys nadprodukcji nie był wdg nich możliwy (ogólny, cząstkowe możliwe) - związek z prawem rynków)

Keynes odwrotnie - popyt tworzy podaż - psychologiczne zachowanie konsumentów - za mało wydają

teorie pieniężne - R.G. Hawtey/ A. Krzyżanowski - wielkość obiegu pieniężnego i kredytu jako czynniki cyklu - Keynesizm więcej racji, nie tylko stopa procentowa decyduje o zachowaniu podmiotów

Friedman - podaż pieniądza istotna

Teorie innowacyjne: wpływ wynalazków, poziomu innowacji - J. Schumpeter

9. Narzędzia polityki antycyklicznej państwa

Automatyczne stabilizatory koniunktury: progresywne opodatkowanie, zasiłki dla bezrobotnych i inne transfery bezpośrednie z budżetu państwa

inne: wymiana międzynarodowa, wydatki na badania naukowe, wyższe zatrudnienie w usługach

Instrumenty uznaniowe:

- zmiana stóp i inne instrumenty monetarne

- zmiana stawki podatkowej

- zamówienia publiczne

- kreowanie popytu przez ulgi podatkowe, wolne kwoty od opodatkowania i amortyzacji

- interwencje na rynku

- dotacje itp.