Normalizacja jest to proces tworzenia i stosowania reguł zmierzających do porządkowania określonej działalności dla dobra i współpracy wszystkich zainteresowanych, dla osiągnięcia optymalnej oszczędności ogólnej z uwzględnieniem wymagań funkcjonalnych i wymagań dot. bezpieczeństwa. Proces ten jest oparty na ugruntowanych osiągnięciach nauki, techniki i praktyki.
Funkcje:
-wprowadza ład i porządek w gospodarce narodowej,
-ułatwia porozumiewanie się zainteresowanych (jedno-lite jednostki, pojęcia, nazwy, symbole, itd.),
-ustala wym., mające na celu zastąpienie jednego wyrobu innym, identycznym bez konieczności dodatkowych zabiegów,
-umożliwia prod. tych wyrobów, które są konieczne i uzasadnione z punktu widz. prod. i konsum.
-zapewnia stałą i właściwą jakość wyrobów,
-stwarza możliwość specjalizacji i koncentracji produ-kcji,
-wprowadza ustalenia prawne wiążące wszystkich zainteresowanych
Norma- zbiór pewnych przepisów, zasad, ustalający charakter przedmiotów fiz., czynności lub pojęć. Jest dok. pisemnym , publicznie dostępnym, opracowanym przez uznany organ. (Polskie, Branżowe, Zakładowe)
Rodzaje norm:
-przedmiotowe- określają cechy, wymagania przed-miotów materialnych
-czynnościowe- określają zasady, którymi należy się kierować przy wyk. czynności, ( np. proces technologiczny, znakowanie)
-klasyfikacyjne- dot. zasad klasyfikacji przedmiotów, pojęć, materiałów lub czynności,
-pojęciowe- ustalają terminologię, znaki umowne, itp.,
-wiązane- gdy norma powołuje się na inną normę,
Polskie Normy- określają wymagania, metody badań oraz metody i sposoby wykonywania innych w szczególności w zakresie:
bezpieczeństwa pracy i użytkowania oraz ochrony zdrowia, mienia i środowiska z uwzględnieniem potrzeb ludzi niepełnosprawnych
podstawowych cech jakościowych wspólnych dla asortymentowych grup wyrobów w tym właściwościtechniczno-użytkowych surowców, materiałów, paliw i energii powszechnie stosowanych w produkcji i obrocie.
projektowaniu obiektów budowlanych oraz warunków wykonania i odbioru, a także metod badań przy odbiorze robót budowlano-montażowych.
dokumentacji technicznej.
głównych parametrów, typoszeregów, wymiarów przyłączeniowych i innych charakterystyk tech-nicznych związanych z klasyfikacją rodzajową i jakościową oraz zamiennością wymiarową i funkcjonalną wyrobów.
System zarz. środowiskiem nazwiemy wyodrębnioną i odpowiednio uporządkowaną część rzeczywistości, która wiąże się z zarządzaniem, użytkowaniem, ochroną i kształtowaniem środowiska.
Norma oznacza warunki, w których powinny zachodzić zjawiska w określonych okolicznościach. Normy te mażemy podzielić na naturalne i instytucjonalne.
SZŚ tworzą 4 podsystemy:
-regulacji ogólno-prawnych o char. Ustrojowym,
-polityki ekologicznej,
-ośrodków i instytucji ochrony środowiska,
-narzędzi sterowania ochroną śr.
Narzędzia zarządzania to instytucje polityczne i prawne oraz środki, instrumenty oraz procedury zarządzania.
*Instytucje polityczne i prawne to regulacje ogólno-prawne o char. ustrojowym, dot. polityki ekologicznej.
*Środki zarz. to takie narzędzia, które organizują system, np. akty prawne, jednostki organizacyjne, podsystemy informacji, podsystemy programowania i planowania.
*Instrumenty zarządzania (Normy zarządzania) to narzędzia oddziałujące na obiekt zarządzania.
*Procedury zarządzania to sformalizowane sposoby postępowania ułatwiające osiągnięcie celu.
Organizacja SZŚ obejmuje opis stanu oraz wzajemnych powiązań organów i urzędów organizacji społ. i pod-miotów gospodarczych, zajmujących się użytkowaniem, ochroną i kształtowaniem środowiska
Czystsze technologie są to wszelkie techniczne środki zaradcze wykorzystywane do zmniejszenia, a nawet wyeliminowania występujących uciążliwości, zanieczyszczeń i odpadów oraz umożliwienia oszczę-dności surowców.
Czystsze produkty muszą być przede wszystkim produ-kowane w oparciu o czystsze technologie.
EMAS- w 1993 r. UE przyjęła rozporządzenie w sprawie uczestnictwa firm przem. w SZŚ. Zarządzenie to wprowadziło SZŚ i przeglądów ekologicznych.
EMAS przewiduje:
-okresowe przeglądy i kontrole negatywnego oddziaływania zakładu na środowisko,
-obowiązek speł. norm och. śr. i wymagań prawnych ,
-wdrożenie strategii zmniejszenia ekologicznej uciążliwości procesów produkcyjnych,
-wprowadzenie edukacji proekologicznej pracowników zakładu,
-stosowania najlepszej technologii pod względem proekologiczności.
Podejmowane działania powinny być poddawane pub-licznej ocenie przez publikowanie.
Cele SZŚ:
-poprawa relacji między człowiekiem a środ.,
-ograniczenie zużycia surowców,
-zmniejszenie emisji zanieczyszczeń,
-zmniejszenie ilości składowanych odpadów
Normy ISO 14000 polegają na redukcji zanieczyszczeń
*Systemy zarządzania obejmujące normy
-14001 SZŚ- specyfikacja i wytyczne stosowania:
-14004 SZŚ -ogólne wytyczne dot. zasad, systemów i technik wspomagających
*Narzędzia do oceny o auditowania
-14031- ocena wyników działalności środowiskowej
-14010- wytyczne do auditowania środowiskowego- ogólne zasady
-14011- wytyczne do a.ś.- procedury auditu
-14012- wytyczne do a.ś.- kryteria kwalifikowania auditorów środowiskowych
*Narzędzia wspomagające ukierunkowanie na wyrób
-14040-43- ocena cyklu życia
-14020-24- etykietowanie środowiskowe
ISO 14001
Do najważniejszych elementów tego systemu możemy zaliczyć:
-politykę ekologiczną, wyrażającą wolę firmy do stałego usprawniania sys. racjonalizacji zużycia zasobów środ.
-planowanie obejmujące przegląd ekologiczny firmy i przegląd wymagań prawnych z zakresu ochrony środowiska.
-wdrożenie struktury zarządzania, szkolenie, informacje, dokumentowanie funkcjonowania systemu
-działania obejmujące monitoring, okresowe przeglądy
-bieżące sprawdzanie i weryfikowanie
Korzyści z norm ISO 14001:
-poprawia wizerunek firmy,
-może stać się warunkiem wstąpienia do kontraktów,
-większe zainteresowanie konsumentów produktami ekologicznymi
-zmniejszenie podatków i kar od zanieczyszczeń środowiska
-obniża składki ubezpieczeniowe
-ułatwia uzyskanie kredytów z banków
ISO 9000
Seria norm ISO 900 jest ogólnym systemem optymalizacji i skuteczności osiągania jakości przez przedsiębiorstwo (stworzenie podstaw ciągłego doskonalenia)
*Normy z 1987 przyjmują, że producent jest odpowiedzialny za jakość produktów i zobowiązany do podejmowania wielokierunkowych działań technicznych, organizacyjnych, ekonomicznych i motywacyjnych
-ISO 9000: „zarządzanie jakością i zapewnianie - wytyczne wyboru i stosowania”: wyjaśnia różnice i wzajemne zależności pomiędzy podstawowymi pojęciami dot. zagadnień ujętych w tytule normy
-ISO 9001: „systemy jakości- model zapewniania jakości podczas projektowania, produkcji, instalacji i obsługi'': opisuje model systemu jakości, jaki organizacja musi przyjąć gdy zachodzi konieczność udokumentowania jej zdolności do zapewniania zdolności w zakresie: proj., prod., instal., obsł., serwisu.
-ISO 9002: „systemy jakości- model zapewniania jakości podczas produkcji i instalowania. Zawiera wymagania dot. systemu jakości tylko w fazie produkcji i instalowania.
-ISO 9003: „ ...podczas kontroli i badań ostatecznych.'' Stosuje się wówczas, gdy zachodzi potrzeba udokumentowania zdolności organizacji do wykrywania niezgodności wyrobu z wymaganiami jakościowymi podczas kontroli i badań ostatecznych oraz do wł. Postępowania z produktami niezgodnymi z wymaganiami.
-ISO 9004: „Zarządzanie jakością i elementy systemu jakości- wytyczne''. Jest zestawem proponowanych elementów do tworzenia i wprowadzania syst. zarządzania przez jakość wewnątrz organizacji.
-ISO 8402: „ Jakość- terminologia''. Jest słownikiem zawierającym definicję podstawowych słów i terminów dot. zarządzania jakością dla wyrobów i usług.
ISO 9000 w wizji 2000
Różnice między dotychczasową normą a jej nowelizacją
*Koncentracja na kliencie i jego wymaganiach ( główny wyznacznik skuteczności systemu to spełnianie jego oczekiwań ).
*Podejście procesowe-nowa postać normy traktuje działania realizowane w ramach syst. zapewniania jakości jako procesy, na wejściu do których pozyskiwane są odpowiednie informacje oraz których wyjście łączy się z analizą ich efektów i uzyskiwanych danych.
*Nowoczesne zarządzanie zasobami ludzkimi- wizja 2000 rozszerza wymagania w zakresi kształtowania kwalifikacji i umiejętności pracowników o potrzebę wdrażania procedur uświadamiania personelowi znaczenia ich zadań w kształtowaniu jakości.
*Ciągłe doskonalenie syst.- to ciągła analiza i ocena przebiegu procesu oraz realizacji ustalonych dla niego celów, z wykorzystaniem wszelkich źródeł informacji dot. tego procesu i w efekcie podejmowani decyzji dot. usprawnień procesu oraz osiągania wyższych celów. Efektami doskonalenia mogą być:
-redukcja kosztów przebiegu procesów
-poprawa jakości pracy
-wzrost jakości wyrobów i usług
-usprawnienie komunikacji
-poprawa pozycji przedsiębiorstwa na rynku
Jakość- jest to stopień w jakim wyrób(usługa) zadowala konsumenta. Jakość jest to zbiór cech decydujących o przydatności użytkowej danego wyrobu w konkretnych warunkach eksploatacji zgodnie z przeznaczeniem
Typizacja- działalność normalizacyjna polegająca na ustaleniu określonych różnorodności wyrobów o tych samych właściwościach. Przyczynia się do usprawnienia produkcji, ułatwienia, ulepszenia eksploatacji.
Unifikacja- działalność normalizacyjna polegająca na sprowadzeniu odmian wyrobów do jednej równoważnej, tak aby uzyskane wyroby były zamienne w użyciu.