JĘZYKOWE SPOSOBY EUFEMIZOWANIA

1. ŚRODKI FONOLOGICZNE

1. UCIĘCIE

• Może nastąpić po I głosce, I sylabie lub innej liczbie głosek.

• Wymawiana jest tylko nazwa I litery lub I sylaba.

• Zachowana jest pierwsza i ostatnia głoska (lub kilka pierwszych i ostatnich).

• Brak I głoski (litery).

• Elizja głoski.

1. METATEZA

• Przestawianie głosek w obrębie 1 lub 2 wyrazów.

1. SUBSTYTUCJA

• Substytucja 1 lub 2 głosek, przede wszystkim w nagłosie lub śródgłosie wyrazu (najczęściej w przekleństwach i przy eufemizowaniu nazw Boga.

1. ALUZJA FONETYCZNA

• Wyraźne podobieństwo brzmieniowe 2 wyrazów lub wyrażeń, z których 1 jest eufemizowanym verbum proprium, a drugie - eufemizmem, mającym zupełnie inne znaczenie podstawowe.

• Wykorzystywanie zbieżności fonetycznej.

1. NAZWA PIERWSZEJ LITERY

• Odczytywanie nazwy I litery.

• Przede wszystkim w języku potocznym.

1. ZMIANA DŹWIĘCZNOŚCI GŁOSKI

• Złagodzenie poprzez ubezdźwięcznienie.

1. ZMIANA SPOSOBU WYMAWIANIA

• Świadome stylizowanie.

2. ŚRODKI MORFOLOGICZNE

1. ŚRODKI FLEKSYJNE

1. STOPNIOWANIE PRZYMIOTNIKÓW

• Do łagodzenia - stopień wyższy i najwyższy.

• ZAMIANA LP. NA LMN.

• Dotyczy to głównie zaimka 1.os. lp.

• Zwracanie się do drugiej osoby 3. os. lp. lub 3. os. l. mn.

3. ZAMIANA TRYBU ROZKAZUJĄCEGO NA OZNAJMUJĄCY LUB PRZYPUSZCZAJĄCY

• Dobre wychowanie nie pozwala na zwrócenie się do danej osoby z poleceniem w trybie rozkazującym.

• ZMIANA RODZAJU LUB PARADYGMATU FLEKSYJNEGO

1. ŚRODKI SŁOWOTWÓRCZE

1. ZDROBNIENIA

• Rzeczowniki - suf.: -k, -ek, -ik, -ka, -ko; rozszerzony: -eńka, -eczka; suf.: -uś, -usia, -utki, -uszko.

• Przymiotniki - suf.: -utki.

• Czasowniki - wysrańkać się.

• ZGRUBIENIA

• B. rzadko.

• INNE SUFIKSY

• -iszon, -awy, -owaty.

• PREFIKSACJA

• Pref.: nie-.

• ODRZUCENIE PREFIKSU

• Odrzucanie pref.: wice-, pod-, pro-.

• ZMIANA 1 CZŁONU W ZŁOŻENIU (LUB WE FRAZIE)

• Wymiana członu uważanego za wulgarny.

• SKRÓTY I SKRÓTOWCE

• Tworzone od pełnych nazw właściwych.

8. NEOLOGIZMY

• Nowo utworzone formy językowe.

• Określenia stylizowane na nazwy naukowe.

• Dodatkowym elementem łagodzącym bywa komizm.

• Występują często w języku potocznym.

3. ŚRODKI LEKSYKALNE

1. SYNONIMY

• Zróżnicowanie uczuciowe lub środowiskowe.

• Ciągi eufeministyczne, których znaczenie podstawowe zawiera w sobie wspólny komponent, a występuje między nimi różnica stylistyczna.

1. ANTONIMY

• Przeciwieństwo znaczenia.

• Zaprzeczenie cechy nie implikuje jednoznacznie wystąpienie cechy przeciwnej.

• Stosowanie antonimów często bywa związane z ironią.

1. HIPERONIMY

• Znaczenie nie jest dokładnie sprecyzowane.

• Rzeczowniki, czasowniki i zaimki.

1. WYRAZY OBCE - ZAPOŻYCZENIA I CYTATY

• Zapożyczenia z łaciny - defekować, defekacja, torsje, defraudować, konkubina, aborcja, kopulacja, likwidować, penis, fekalia, sempiterna, ekstrementy, pacyfikować, genitalia, non consumatum, Pax Romana, Mater Dei.

• Zapożyczenia z greki - fallus, eutanazja.

• Zapożyczenia z języka francuskiego - kurtyzana, metresa, dama z demi monde'u, deriery, desu, desusy, quasimodo, konduita.

• Zapożyczenia z języka niemieckiego - flama, ciepły brat (kalka), trafia kogoś szlag / szlaczek, szajs.

• Zapożyczenia z języka angielskiego - call-girl, fuck you / off, odfakenuj się, smurfy, many, minus yellow, beer shop, sex shop, peep shop.

• Zapożyczenia z hebrajskiego - rebochem, rebocha.

1. ZPOŻYCZENIA WEWNĘTRZNE

• Język nauki - oddać mocz / stolec, penis, tumor, aborcja, eutanazja, defekacja.

• Język oficjalny (urzędowo-kancelaryjny) - konsumować, nabyć (drogą kupna), dokonać zamiany mieszkania, ujemne temperatury, niesprzyjająca aura.

• Język literacki - rezydencja (o małym domku),limuzyna (o fiacie 126p), posiadłość (o małym ogródku).

• Wpływy dialektalne - pierdoła, ciul, dupcyć.

• Język dziecięcy - siusiu, kupka, siusiak.

• Język środowisk przestępczych (marginesu społecznego) - mokra robota, dołek, pudło, mamer, 4-8, 48, ul, puszka, kapować, miech, łysy (`księżyc'), pierdel, heca, frajer, forsa, kić, kibel, ciupa, gar, garować, bransoletki, wsypa, krawat.

4. ŚRODKI SEMANTYCZNE

1. METAFORA

2. METONIMIA

• Podanie skutku zamiast przyczyny.

• Podanie przyczyny zamiast skutku.

• Rzecz zawierająca coś zamiast zawartości.

• Osoby prowadzące z-d lub miejsce tego z-du.

• Wymienienie materiału zamiast przedmiotu z niego zrobionego.

• Podanie nazwy 1 zjawiska zamiast innego, przy czym oba pozostają za sobą w związku.

1. PERYFRAZA

2. ANTONOMAZJA

3. LILOTA

4. IRONIA

5. APOSJOPEZA

6. ALUZJA

7. UNDERSTATEMENT (NIEDOMÓWIENIE)

• ŚRODKI NA POZIOMIE WYPOWIEDZENIA I TEKSTU

1. ZAMIENNE STOSOWANIE FRAZY „TY-JUŻ-WIESZ-CO

2. WTRĄCENIA SYGNALIZUJĄCE WYRAZY LUB WYRAŻENIA EUFEMINISTYCZNE

3. ZAZNACZENI, ŻE UŻYWA SIĘ EUFEMIZMU

4. FORMUŁY PRZEPRASZAJĄCE

6. GRAFICZNE ŚRODKI EUFEMIZOWANIA

1. WIELOKROPEK

2. CUDZYSŁÓW

3. ZMIANY ORTOGRAFICZNE (smrood, Q-TASS)

4. INNE ZNAKI INTERPUNKCYJNE [ (?)]

7. ZABIEGI METAJĘZYKOWE

• Czteroliterowy język, 4 litery, k-5 (w języku marynarzy).

8. ŚRODKI SUPRASEGMENTALNE (PROZODYCZNE)

2