Różne sposoby widzenia ludzkich zachowań:

1. Biologiczny:

w ujęciu biologicznym psychikę objaśnia się odwołując się do organizmu np. depresja ma podłoże genetyczne (wiele chorób psychicznych ma fizjologiczne składowe), wpływ hormonów, mózgu i ośrodkowego układu nerwowego na sposób myślenia, odczuwania i działania

• pomiędzy danymi częściami mózgu a zauważalnymi reakcjami organizmu istnieją ścisłe powiązania

(Paul Broka - odkrył ośrodek mowy w mózgu)

• zmiany w organizmie pociągają za sobą odpowiednie zmiany w doznawaniu oraz zachowaniu i odwrotnie

• badanie mózgu (np. jakie reakcje chemiczne zachodzą podczas procesu uczenia się, lateralizacja półkul mózgowych)

• szukanie zależności między cechami dziedzicznymi a zachowaniem

• badanie układu nerwowego (odruchy bezwarunkowe i warunkowe)

Lateralizacja półkul mózgowych:

• lewa półkula: myślenie matematyczne, mowa, rozumienie treści, logiczne myślenie, pisanie

• wyobraźnia przestrzenna, spostrzeganie, artystyczne zdolności

2. Behawiorystyczny sposób widzenia

• Iwan Pawłow i jego psy: uwarunkowanie reakcji na bodziec (opisanie warunków, w jakich początkowo neutralny bodziec zaczyna wyzwalać określona reakcję)

• Człowiek, tak jak zwierzęta automatycznie reaguje na określone bodźce, nie ma uczuć, myśli lub poglądów, zachowanie jest reakcją na zdarzenie w środowisku. Skutki tej reakcji zadecydują, czy zachowanie to będzie się powtarzać, czy będzie częste czy mniej częste

• Psychologia S-R - badanie bodźców, które przyczyniają się do powstawania, utrzymywanie i zmiany zachowania.

• Teoria społecznego uczenia się jest odgałęzieniem behawioryzmu

3. Poznawczy sposób widzenia

• psychologia poznawcza zajmuje się badaniem zdolności ludzi do zdobywania, porządkowania, zapamiętywania i wykorzystania wiedzy do kierowania swoim zachowaniem

• Aktywne procesy poznawcze - człowiek jako istota szukająca nowych bodźców, objaśniająca je i przetwarzająca

• Psychologowie postaci - świadomości nie da się rozłożyć na proste elementy i potem z nich złożyć ją ponownie

• Jean Piaget - rozwój myślenia

4. Psychoanalityczny sposób myślenia

• Zygmunt Freud (metoda wolnych skojarzeń, terapia przez rozmowę)

• Zachowanie postrzega się jako powodowane potężnymi psychicznymi konfliktami, skrywającymi się głęboko w świadomości)

• Wskazówki zepchniętych motywów do nieświadomości to marzenia senne, przejęzyczenia lub nagłe, niewytłumaczalne przejęzyczenia.

• Świadomość jest wierzchołkiem góry lodowej - zachowanie i przeżywanie zależy w dużej mierze od zawartości nieświadomości

• Człowiek rodzi się z nieświadomymi popędami, nad którymi ma niewielką kontrolę. Popędy te (głównie seksualne i agresji) są tłumione przez otoczenie społeczne

5. Humanistyczny sposób widzenia

• Carl Rogers, Abraham Maslow

• Ludzie mogą podejmować własne decyzje, przejmują odpowiedzialność za własne życie, są z natury dobrzy

• Celem człowieka jest samorealizacja, samorealizacja przy społecznej odpowiedzialności

• Cel terapeutyczny: przywrócenie pozytywnego postrzegania siebie

6. Ewolucyjne podejście

• Karol Darwin - pojęcie doboru naturalnego (cechy najlepiej przystosowane do środowiska są przekazywane z pokolenia na pokolenie)

• Psychologia ewolucyjna stosuje zasadę doboru naturalnego do ludzkiego zachowania

• Psychologowie ewolucyjni badają zachowania, które są wspólne wszystkim ludziom i starają się ustalić, w jaki sposób pomagają nam utrzymać się na szczycie drabiny ewolucyjnej

• Np. wszyscy ludzie nienawidzą, kochają i wpadają w gniew: odziedziczyliśmy po przodkach zdolność wyrażanie uczuć, ponieważ umiejętność przekazywania emocji i intencji pomagała im przeżyć

7. Ujęcie społeczno - kulturowe

• Skupia się na różnicach między ludźmi żyjącymi w różnych kulturach (jeśli chcesz zrozumieć zachowania ludzi, musisz wyjść od kultury, w której żyją)

• Kultura wpływa na myśli, zachowania i uczucia ludzi., uczy nas ról, jakie odgrywamy, podaje nam nieformalne reguły: co jest a co nie jest akceptowane