Zespół zaburzeń oddechowych bydła BRDC

• Wirusy które mogą brać udział w etiologii BRDC, ale też występujące jako zakażenia monoetiologiczne

• BHV-1(IBR/IPV)

• wariant oddechowy BHV-1.1

• niszczy rzęski komórek wydalania rzęskowo-śluzowego

• obniża zdolności fagocytarne makrofagów

• osłabia interakcję makrofag / neutrofil

• obniża aktywność fagocytarną neutrofilów, zdolność do spontanicznej migracji i odpowiedź tych komórek

• obniża liczbę oraz transformację blastyczną limfocytów pod wpływem mitogenów, M. haemolytica i P. multocida

• PI₃

• obniża „clearance” płuc w odniesieniu do pastereli poprzez zmniejszenie wydalania rzęskowo-śluzowego

• powoduje osłabienie aktywności limfocytów na czynniki mitotyczne

• osłabia aktywność fagocytarną makrofagów

• BVD-MD

• uszkadza rzęski komórek nabłonka migawkowego

• obniża liczbę neutrofilów obwodowych oraz ich cytotoksyczność komórkową

• obniża liczbę limfocytów B i związaną z tym reakcję humoralną

• osłabia migrację i chemotaksję pęcherzykowych makrofagów

• BRSV

• powoduje lizę komórek migawkowych nabłonka rzęskowego

• obniża aktywność fagocytarną makrofagów

• CZYNNIKI BAKTERYJNE, które mogą brać udział w etiologii BRDC, ale też występujące jako zakażenia monoetiologiczne

• Mannheimia haemolytica

• Pasteurella multocida

• Histophilus somni

• Salmonella enterica

• Diplococcus lanceolatus

Objawy BRDC ????

• bardzo zróżnicowane i zależne od uczestniczących czynników zakaźnych

Choroby związane z zakażeniem

Mycoplasma bovis

Może być pierwotnym czynnikiem choroby lub jednym z wielu czynników etiologicznych

Występując na fermach bydła z BRDC może prowadzić do wysokiej śmiertelności

Objawy

• Szorstki napadowy kaszel

• Umiarkowana gorączka

• Nieznacznie podwyższona liczba oddechów

• Wypływ z worków spojówkowych

• Umiarkowana depresja

• Opuszczona małżowina uszna

• Zapalenie stawów - drążące do wnętrza stawu lub przebiegające powierzchownie

Charakterystyczne cechy w stadzie:

• brak odpowiedzi na antybiotyki/leki przeciwzapalne

• obniżenie wydajności mlecznej

• obrzęk i ból stawów (utrzymujący się długo)

• wysoka liczba komórek somatycznych

• atrofia zajętych ćwiartek wymienia i rozprzestrzenianie się zapalenia pomiędzy ćwiartki

• przypadki ronień

Zwalczanie BRDC

Immunoprofilaktyka swoista - ?

• zależna od czynnika inicjującego

Terapia

• poprawa warunków zoohigienicznych

• złożona chemioterapia

• preparaty przeciwzapalne

• preparaty witaminowe

• immunomodulacja

Zakaźne zapalenie nosa i tchawicy / otręt bydła
Rinotracheitis infectiosa et vulvovaginitis pustulosa infectiosa bovum (IBR-IPV)

Etiologia

BHV-1 (wirus DNA)

• Rodzina Herpesviridae

• Podrodzina Alphaherpesvirinae

Wrażliwość gatunkowa

bydło

dzikie przeżuwacze (jelenie, bawoły, inne)

Źródła i drogi zakażenia

• Źródła pierwotne:

• Zwierzęta chore i ozdrowieńcy oraz zakażone latentnie bydło sieje wirus latami

• Materiał zakaźny

• wydzielina z nosa i jamy ustnej

• wydzielina z dróg rodnych

• Źródła wtórne

• Wektory nieożywione (Sprzęt, pojazdy do przewozu zwierząt, woda, powietrze)

• Wektory ożywione (obsługa, inseminator, lekarz wet.)

• Technologie reprodukcyjne (inseminacja, embriotransfer)

• Rezerwuar - dzikie przeżuwacze, kleszcze

Zakażenie aerogenne głównie przez błonę śluzową nosa i spojówek oraz błony śluzowe narządów rozrodczych podczas krycia - grupa chorób krycia

Objawy kliniczne

Postać oddechowa IBR

gorączka 40 - 42C, objawy ogólne

przekrwienie błony śluzowej nosa („czerwony nos”)

surowiczo-śluzowe wypływy z oczu i nosa

ślinotok, kaszel

utrata mleka

zdrowienie (7-14 dni)

Postać płciowa

IPV/IBP - otręt

nie występuje równocześnie z postacią oddechową u jednego osobnika ani w stadzie

wirus wnika do błon śluzowych - zapalenie - charakterystyczne grudki - zapalenie drobnych skupień tkanki limfoidalnej

IPV na błonie śluzowej przedsionka pochwy:

IBP na błonie śluzowej prącia i napletka

Postać mózgowa

u młodych cieląt meningoencephalitis

Diagnostyka

• bezpośrednia : badania wirusologiczne

• PCR

• hodowle komórkowe,

• immunofluorescencja bezpośrednia (DIF)

• pośrednia : serologia

• Przeciwciała

• siarowe przynajmniej 6 miesięcy

• po zakażeniu pojawiają się po 2/3 tygodniach

Zapobieganie

Szczepionki pojedyncze i złożone zawierające oprócz wirusa IBR, wirusy PI-3, VD-MD

W Polsce Bovilis IBR, Ibraxion, Rispoval IBR

Szczepienia

bydło: od 2 tygodnia życia (brak przeciwciał matyczynych)

od 3 miesiąca życia (przeciwciała matczyne)

podawanie : 2 iniekcje w odstępie 21 dni

uwzględniając ciążę i laktację

Wirusowa biegunka i choroba błon śluzowych bydła
Virus Diarea - Mucosal disease (VD - MD)

Etiologia

Pestivirus (Flaviviridae)

wirus RNA

średnio oporny na warunki środowiskowe

10 dni w oborniku

Ulega inaktywacji w podwyższonej temperaturze (kilka minut do +56°C), promieniowaniu UV

Wrażliwy na powszechnie stosowane detergenty : woda chlorowana, soda, formalina, mydła,…

Względna odporność na zimno :

6 dni do 4°C w zakażonych tkankach (wiele miesięcy do -20°C)

Wrażliwość gatunkowa

Bydło, owce, kozy, świnie, sarny

Źródła i drogi zakażenia

wydalany z kałem, moczem oraz ślinie i płynie wysiękowym z jamy ustnej

rozsiewany poprzez zakażone przedmioty, paszę, wodę

zakażenie per os i przez układ oddechowy

Patogeneza

Wniknięcie wirusa - błony śluzowe - namnażanie w miejscu wniknięcia - komórki limfoidalne okolicy jamy ustnej i krtani - krew (wiremia) - inne błony śluzowe - limfocyty krwi - węzły chłonne, kępki Peyera, grasica śledziona - działanie immunosupresyjne

Objawy kliniczne - choruje najczęściej bydło w wieku 3 -18 m-cy

Inkubacja 2 - 14 dni

2 formy (niecytopatogenna i cytopatogenna)

zakażenia płodów do 125 dnia ciąży - (szczep niecytopatyczny) immunotolerancja, zakażenia przetrwałe, wiremia i siewstwo

wady wrodzone płodów

obumarcie płodu - poronienie lub mumifikacja

gorączka, apatia, zmniejszenie apetytu

Postać VD

silna biegunka (śluz, krew, włóknik) - 3-4 tyg.

obfite ślinienie

odwodnienie, utrata kondycji

zachorowalność wysoka, śmiertelność ok. 5%

Postać MD

ciężki stan ogólny

nadżerki i owrzodzenia (wargi, dziąsła, język, policzki, podniebienie twarde, śluzawica, srom, strzyki)

silny ślinotok, fetor ex ore

śluzowo-ropny wypływ z nozdrzy

łzawienie

obfita wodnista biegunka o nieprzyjemnym, zgniłym zapachu

przeżuwanie osłabione - często wzdęcia

śmierć 3 - 10 dnia

zachorowalność 5%, śmiertelność 90-100%

faza przewlekła - wycieńczenie zwierzęcia

Zmiany anatomo-patologiczne

na błonie śluzowej przewodu pokarmowego (jama ustna przełyk, księgi, trawieniec, jelita)

nadżerki

wybroczyny

owrzodzenia

zmiany martwicowo dyfteroidalne

Rozpoznanie

Objawy

Badanie serologiczne

seroneutralizacja (SN)

Elisa

Przeciwciała siarowe

obecne do 6-12 miesiąca życia

Przeciwciała po zakażeniu

pojawiają się od 10 do 15 dnia, czasem po 3 tygodniach

Bezpośrednia diagnostyka wirusa :

Hodowla komórkowa

Bezpośrednia immunofluorescencja

Badania molekularne RT-PCR

Izolowany z:

• Krwi, mieszaniny krwi (do 15 - 30 prób)

• Wymazów pochwowych lub wymazów nosowych (do 5 wymazów)

• Mleka, mleka zbiorczego (do 250 próbek)

• Odchodów

• Próbek tkankowych

Zapobieganie i zwalczanie

masowe szczepienia pojedynczymi szczepionkami monowalentnymi lub poliwalentnymi oraz złożonymi w Polsce Bovilis BVD, Mucobovin,

Program szczepienia :

Dawka : 2 ml

Pierwsze szczepienie : 2 iniekcje w odstępie 3 do 4 tygodni przed kryciem

coroczne szczepienie przypominajace: 1 iniekcja 2 do 6 tygodni przed wycieleniem

• eliminacja sztuk sero-negatywnych

1

dr Zbigniew Procajło, 16.12.2011