ELEKTROTERAPIA - PRĄDY IMPULSOWE
Elektostymulacje
Elektrostymulacja - Zabieg elektroleczniczy wykorzystujący prąd impulsowy.
Rodzaje zabiegów:
* elektrostymulacja mięśni zdrowych;
* elektrostymulacja mięśni odnerwionych;
* elektrostymulacja mięśni gładkich;
* elektrostymulacja poprawiająca ukrwienie;
* elektrostymulacja w zwalczaniu bólu - TENS;
* impuls prostokątny (prąd galwaniczny przerywany).
Cechy:
krótki czas narastania i opadania impulsu, faza plateau
timp od 0,1 do 1200 ms, P = 20-3000 ms
Działanie biologiczne: skurcz mięśnia podczas wzrostu i spadku natężenia, objawy czuciowe (mrowienie, kłucie).
Zastosowanie:
1. Pobudzanie do skurczu mięśni zdrowych - profilaktyka zaniku i przykurczu, ćwiczenie mięśni słabych. UWAGA - mięśnie odnerwione (porażone wiotko) reagują tylko przy dużych natężeniach
-> ból, uszkodzenie skóry!
2. elektrodiagnostyka
3. prąd timp = 2 ms, P = 5 ms - obniżenie napięcia mięśniowego, działanie p/bólowe - prąd Traberta
Impuls trójkątny, ekspotencjalny
Cechy: wolne narastanie i opadanie natężenia, gdy timp krótszy od 10 ms to działanie podobne do prądu prostokątnego.
Działanie biologiczne: pobudzenie do skurczu mięśni odnerwionych - zdrowe mięśnie - zdolność akomodacji - nie reagują skurczem; mniejsze pobudzenie włókien nerwów czuciowych (mniej bolesne).
Zastosowanie:
* elektrostymulacja mięśni porażonych wiotko (niedowład obwodowy);
* elektrostymulacja mięśni gładkich (pęcherz moczowy, jelita);
* leczenie zespołów bólowych;
* elektrodiagnostyka;
* elektrostymulacja.
Dobór dawki: - natężenie prądu, czas trwania impulsu, rodzaj impulsu.
Akomodacja - przystosowanie do wolno narastającego impulsu - cecha zdrowych mięśni szkieletowych.
Mięśnie gładkie - słaba akomodacja,
Mięśnie odnerwione - utrata akomodacji - reakcja skurczem na impuls trójkątny
Elektrostymulacja mięśni - Celem jest pobudzenie do skurczu mięśni szkieletowych lub gładkich.
Skurcz mięśnia można wywołać przez:
* działanie bezpośrednie na mięsień;
punkt motoryczny mięśnia - miejsce wnikania nerwu do mięśnia;
* działanie pośrednie na nerw;
punkt motoryczny nerwu - miejsce, w którym nerw znajduje się najbliżej powierzchni skóry.
Mięsień zdrowy: najpierw pobudzony nerw ruchowy, następnie włókna mięśnia.
Mięsień odnerwiony: pobudzane tylko bezpośrednio włókno mięśniowe (dłuższy impuls jest potrzebny).
Technika zabiegów elektrostymulacji mięśni:
* Metoda jednobiegunowa (elektroda czynna)
elektroda czynna (-), w punkcie motorycznym,
elektroda bierna (+), większa, umieszczona w oddaleniu.
Ważna znajomość topografii punktów motorycznych - nerwu (pośredni), mięśnia (bezpośredni).
* Metoda dwubiegunowa (dwuelektrodowa)
dwie elektrody równej wielkości ułożone w pobliżu przyczepów mięśnia, biegun (-) ułożony obwodowo.
Zastosowanie:
* ES mięśni odnerwionych (nie reagują na impulsy nerwowe);
* ES mięśni nieznacznie uszkodzonych;
* ES mięśni zdrowych.
Elektrostymulacja mięśni odnerwionych:
Uszkodzenie neuronu obwodowego - porażenie wiotkie. Objawy:
brak lub ograniczenie funkcji ruchowej, zaburzenia czucia - (jeśli nerw ma włókna czuciowe), zanik mięśnia, zwyrodnienie, utrata kurczliwości.
Cel elektrostymulacji: (Uwaga: ES nie przyśpiesza regeneracji mięśnia!)
* opóźnienie zaniku mięśnia,
* odbudowa siły mięśnia,
* zapobieganie wtórnym następstwom braku ruchu (zaburzenia krążenia, uszkodzenia skóry, itp.).
Rodzaj prądu:
* prąd ekspotencjalny (trójkątny) - wybiórcza stymulacja gdyż mięsień zdrowy nie reaguje na te impulsy.
Dobór parametrów - czas trwania impulsu i jego natężenie. Ważne! [krzywa it]
Metodyka - dwubiegunowa, katoda obwodowo; dla małych mięśni jednobiegunowa
Dobór parametrów - uzyskanie możliwie silnego skurczu przy małym natężeniu.
Zasada:
- impuls tym dłuższy im bardziej uszkodzony mięsień - tabela Gillerta
- długie przerwy - 2-5 razy dłuższe od impulsu
Warunki skuteczności zabiegu:
* analiza mechaniki porażonych mięśni;
* wywołanie dostatecznie silnego skurczu, właściwego mięśnia lub grupy mięśni;
* właściwy dobór parametrów (zmęczenie mięśnia!);
* właściwe ułożenie porażonej kończyny (rozluźnienie),
* odpowiedni czas rozpoczęcia zabiegów ES - najczęściej w 2 tyg. po ustabilizowaniu stanu klinicznego (np. tło zapalne - zabiegi dopiero po ustąpieniu ostrego stanu!)
ELEKTROTERAPIA - PRĄDY IMPULSOWE
ŚREDNIEJ CZĘSTOTLIWOŚCI
Prądy impulsowe średniej częstotliwości to prądy o częstotliwości: f=1000-100.000Hz.
W terapii wykorzystuje się głównie częstotliwości - 3.000-10.000Hz
Cechy:
* głębsze wnikanie w tkanki gdyż z wzoru na opór tkanek:
Xc=1:2ΠxfxC pi=3,14 w. stała
wynika, iż oporność pojemnościowa danej tkanki (Xc) w przypadku stałej jej pojemności elektrycznej (C) zmniejsza się w miarę zwiększania częstotliwości prądu (f);
* słabsze oddziaływanie na receptory czuciowe skóry;
* ograniczony wpływ elektrochemiczny na tkanki.
Czas impulsu pr. śr. częstotliwości jest bardzo krótki np. f=10.000 Hz timp=100 ps
Trzeba by użyć dużych natężeń (10x silniejsze) prądu, aby wywołać skurcz, (krzywa It).
Dałoby to nieprzyjemne wrażenia czuciowe, ból, możliwość uszkodzenia tkanek więc:
Aby prądy średniej częstotliwości wywierały działanie pobudzające muszą mieć zmodulowaną częstotliwość i amplitudę.
Rodzaje modulacji:
* endogenna (w tkankach) - prądy Nemeca
* egzogenna (w aparacie) - prądy Kotza, rosyjska stymulacja.
Częstotliwość nośna - średnia częstotliwość będąca nośnikiem fali niskiej częstotliwości do tkanek głębiej położonych np. 4000Hz
Częstotliwość podstawowa - f modulacji = 0-150Hz - niska
Rodzaje modulacji:
Modulacja unipolarna - jednokierunkowa
Ruch jonów jednokierunkowy, zgodny z impulsem, przemieszczenie i gromadzenie jonów na granicach anatomicznych i pod podkładami - efekt galwaniczny (elektrochemiczny).
UWAGA: może dojść do oparzenia elektrochemicznego skóry jak w przypadku prądu stałego!
Modulacja bipolarna - dwukierunkowa
Ruch jonów w obu kierunkach, w jednakowych odstępach czasu - brak efektu galwanicznego ale:
Możliwe oparzenie skóry przy zbyt dużych natężeniach lub zagęszczeniu prądu!
Prądy impulsowe średniej częstotliwości
modulowane endogennie - Prądy Nemeca
Dwa obwody prądu - 4 elektrody,
Częstotliwość nośna f=4.000Hz i f=3.900Hz
Dodawanie faz zgodnych, odejmowanie faz przeciwnych
Częstotliwość modulowana jest właściwie częstotliwością niską = 0-100Hz
Prądy te nie powstają pod elektrodami (brak działania bodźcowego w tym miejscu), ale wewnątrz tkanek. Amplituda jest zawsze większa niż prądów wyjściowych (sumowanie natężeń).
Metoda statyczna - elektrody płaskie lub próżniowe, wielkość i ułożenie zależy od lokalizacji, dawka -wyraźne odczucie wibracji. Interferencja nierównomierna!
Metoda kinetyczna - elektrody ruchome lub przeciwstawna zmiana natężenia prądu na elektrodach-rytmiczna zmiana. Zalety: zwiększenie zasięgu działania, zapobieganie zjawisku przystosowania.
Czas trwania: co najmniej 10, 15-20 min, 1x dziennie, seria 6-20 zabiegów.
Działanie biologiczne:
* przeciwobrzękowe
* pobudzenie mięśni szkieletowych do skurczu
* zmniejszenie napięcia nerwów współczulnych
* rozszerzenie naczyń krwionośnych
* poprawa trofiki (odżywienia) tkanek
* przeciwbólowe
Pole statyczne (stała częstotliwość) - efekt działania
f=100Hz - dz. przeciwbólowe, obniżenie aktywności u. współczulnego.
f=50Hz - skurcz mięśni szkieletowych.
Pole dynamiczne (częstotliwość zmienia się rytmicznie) - efekty działania
f=0-10Hz - skurcz mięśni szkieletowych
f=25-50Hz - pobudzenie mm szkieletowych, usprawnienie krążenia
f=50-100Hz - p/bólowe, przekrwienne, obniżenie napięcia mięśni, sprzyja resorpcji.
f=90-100Hz - hamuje u. współczulny, p/bólowe, przekrwienie
f=0-100Hz - działanie wszystkich powyższych zak
Wskazania:
* zespoły bólowe ze zwiększonym napięciem mięśni
* pourazowe i pooperacyjne zaburzenia czynności mięśni
* zaniki mięśniowe
* zapalenia okołostawowe
* neuropatie
* obwodowe zaburzenia krążenia we wczesnym okresie
Przeciwwskazania:
* ból o niejasnej etiologii
* ostre stany zapalne
* skłonność do zakrzepów, żylaki
* uszkodzenia skóry, czyraki itd.
* stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona, miastenia.
* ciąża, krwawienia ginekologiczne
* zaburzenia rytmu serca, okolica serca, rozrusznik
* metalowe implanty.
Prądy impulsowe średniej częstotliwości
modulowane egzogennie (w aparacie)
Rosyjska stymulacja
na częstotliwość nośną f=8.000Hz nałożona obwiednią prądu małej częstotliwości.
2 lub 4 elektrody.
Prądy Kotza
częstotliwość nośna: f=2.000 - 10.000Hz
„paczkowane” w prostokątne impulsy małej częstotliwości.
Wskazania:
* dysfunkcje mięśni - zanik z nieczynności, stany pourazowe i pooperacyjne, (dz. p/bólowe 15-20 min, przekrwienne 7-10 min czas modulacji 1:2,1:3);
* trening mięśni zdrowych. (t=10s, tp=50s, 10 skurczów w serii, 5x tyg.;
* zwiększenie szybkości skurczu-10-15 zabiegów;
* siły skurczu - 20-25 zab.;
* wytrzymałości - mięśnia 35 zab. i więcej).
Przeciwwskazania: jak do prądów endogennych.
Działania uboczne prądu stałego, prądów małej i średniej częstotliwości:
Elektroliza - na styku elektrod z podkładami. Wywołują prądy galwaniczne, asymetryczne prądy impulsowe, prądy z komponentem galwanicznym. Anoda - jony kwaśne. Katoda - jony zasadowe.
Ważne: grube, duże podkłady, odpowiedni czas zabiegu, stan skóry pacjenta.
Zagęszczenie prądu - na ostrych krawędziach, nierównych powierzchniach, metalach
Ważne: technika zabiegu - stan elektrod i podkładów, przestrzeganie przeciwwskazań.
Działanie ciepła - im większa częstotliwość tym większe niebezpieczeństwo oparzeń.
Ważne: technika zabiegu - natężenie prądu, sprawdzenie zaburzeń czucia, sprawna aparatura.
Zasady bezpiecznej obsługi urządzeń elektroleczniczych BHP:
* usytuowanie aparatu w odpowiedniej odległości od instalacji wodno-kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania;
* dobry stan techniczny aparatów (przeglądy naprawy);
* obsługa przez wykwalifikowany personel;
* szkolenie pracowników na stanowisku pracy.
Pierwsza pomoc w przypadku porażenia prądem:
* wyłączenie prądu lub usunięcie osoby rażonej spod jego wpływu (izolacja!);
* przystąpienie do reanimacji;
* polecenie wezwania lekarza.
ELEKTROTERAPIA - PRĄDY IMPULSOWE
MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI
Prądem elektrycznym nazywamy uporządkowany ruch ładunków. W organizmie żywym, tak jak w cieczach, ładunkami tymi są jony, to znaczy atomy lub cząsteczki obdarzone ładunkiem elektrycznym.
Rodzaje prądów:
Prąd stały - przepływ ładunków jednokierunkowy, polaryzacja (ładunek elektrod) stała (+ lub -)
Prąd zmienny - zmiany polaryzacji zachodzące wiele razy w ciągu sek. np. 100 Hz co uniemożliwia stałą polaryzację.
Przepływ prądu może być:
Jednokierunkowy (jednobiegunowy, unipolarny) elektrony zawsze poruszają się w jednym kierunku (umownie od anody do katody.
Rodzaje prądów jednokierunkowych:
* stały (galwaniczny) - cecha: natężenie stałe;
* zmienny jednokierunkowy - cecha: stały kierunek, zmienne natężenie;
* przerywany (rodzaje: prostokątny, trójkątny, trapezowy);
* sinusoidalny.
Dwukierunkowy (dwubiegunowy, bipolarny): przepływ elektronów naprzemienny w różnych kierunkach ze stałą zmianą polaryzacji
Rodzaje prądów dwukierunkowych:
* Symetryczny - po obu stronach linii zerowej występują impulsy o identycznych parametrach (powierzchni-Sl,S2), wtedy oba bieguny są równoważne - brak działania elektrochemicznego.
* Asymetryczny - wychylenia po jednej stronie linii są większe - działanie galwaniczne (elektrochemiczne) - jest tym większe im większa różnica pomiędzy impulsami dodatnimi i ujemnymi.
W fizykoterapii prądami niskiej częstotliwości wykorzystuje się wiele różnych rodzajów prądów
Złożone są one z impulsów elektrycznych o różnym kształcie i częstotliwości od 0,5 do 500 Hz. (najczęściej do 200Hz) i amplitudzie. Często poddane różnej modulacji.
Podstawowa cecha tych prądów - działanie bodźcowe na tkanki pobudliwe-nerwową i mięśniową, (efekt-wywołanie skurczu mięśnia).
Działanie zależy głównie od:
kształtu impulsu, amplitudy (natężenia prądu), częstotliwości.
Działanie biologiczne:
Motoryczne (skurcz) - działanie tonizujące napięcie mięśniowe, zwiększenie siły mięśni.
Zwiększenie ukrwienia:
* przekrwienie powysiłkowe
* działanie na układ sympatyczny (hamowanie u. współczulnego - rozszerzenie naczyń)
Działanie przeciwbólowe:
- działanie na układy hamujące ból;
- działanie przyczynowe np. rozluźnienie mięśnia;
Parametry prądu impulsowego:
timp (ms) - czas trwania impulsu,
tn (ms) - czas narastania natężenia w impulsie,
to (ms) - czas opadania natężenia w impulsie.
l = (mA) - amplituda natężenia impulsu.
f (imp/min), (imp/s) - częstotliwość - liczba impulsów w czasie = 1/T
T (ms) - czas powtarzania (okres) = czas trwania impulsu + czas trwania przerwy (P).
Parametry prądu impulsowego a oddziaływanie biologiczne:
Częstotliwość impulsów - ma wpływ na reakcje tkanki pobudliwej:
* b. niskie częstotliwości pojedyncze skurcze mięśni;
* wysokie częstotliwości brak efektu skurczu.
Zależność rodzaju skurczu od częstotliwości:
mięśnie szkieletowe
Do 10 Hz - skurcz pojedynczych mięśni
10-20 Hz - skurcz tężcowy niezupełny
20-80 Hz (50Hz) - skurcz tężcowy zupełny
90-200 Hz - rozluźnienie mięśni
Czas trwania impulsów:
Aby wywołać reakcję impuls musi mieć dostateczny czas trwania (krzywa l/t)
im krótszy impuls tym potrzebna większa amplituda (natężenie prądu), aby wywołać efekt.
Czas narastania natężenia w impulsie - Ma wpływ na kształt impulsu:
prostokątne - b. krótki
trójkątne - długi czas narastania
możliwe inne. np. trapezowe
Długość przerwy pomiędzy impulsami lub seriami impulsów, ma wpływ na zmęczenie mięśnia i jego wypoczynek - w tym czasie odbywa się usunięcie produktów przemiany materii, uzupełnienie niedoborów energetycznych powstałych na skutek skurczu.
Ważny stosunek czasu trwania salwy impulsów do czasu trwania przerwy: co najmniej 1:2,1:3, 1:5.
Prąd Traberta - prąd UR, prąd 2-5
impuls prostokątny timp=2ms, tp=5ms, T=7ms, f=142 Hz (1/T)
komponenta galwaniczna tego prądu = 2/7 (timp: T = współczynnik wypełnienia - ile czasu w całym cyklu T zajmuje przepływ stały)
Dopuszczalna dawka prądu = powierzchnia elektrody (cm1) x 0,2 mA/cm3
(max dawka prądu galwanicznego).
Składowa galwaniczna prądu UR=2:7=0,286 [timp.= 2,T=2+5=7]
Dopuszczalna dawka prądu Traberta jest większa od dawki prądu galwanicznego = 0,2 mA/cm2:0,286= 0,7mA/cm2. Dla elektrody o pow.np. 70cm2=70x0,7=49 mA
(dla galwanicznego max 25mA!)
działanie biologiczne:
hamowanie u. współczulnego, rozluźnienie mięśni, hamowanie przewodnictwa bólu
metodyka:
* terapia miejscowa - elektrody w miejscu bólu
* terapia segmentarna - elektrody na kręgosłupie, równoczesne oddziaływanie na czuciowo-ruchowy i układ wegetatywny (l=15-25mA)
* terapia łączona - miejscowa i segmentarna
2 - elektrody duże 8x10cm,10x14cm, odległość 3 cm, gruby podkład 2 cm, mocno zwilżony!, czas zabiegu - 10-15min, l-na granicy tolerancji, (uczucie wibracji lub ucisku) zwiększane kilka razy w ciągu zabiegu
ułożenie elektrod:
szyjne EL1 - ułożenie elektrod - C2-C6, Th1-Th5
K(-) - góra, A(+) - dół - dolegliwości głowy i szyi
A(+) - góra, K(-) - dół - dolegliwości kończyn górnych
piersiowe górne EL2 - ułożenie elektrod - C7-Th5, Th6-Th10
K(-) - góra, A(+) - dół - dolegliwości głowy, szyi, obręczy barkowej
A(+) - góra, K (-) - dół - dolegliwości górnej części klatki piersiowej
piersiowo-lędźwiowe EL3 - ułożenie elektrod Th5-Th9, Th12-L5
K(-) - góra, A(+) - dół - neuralgie międzyżebrowe
A(+) - góra, K (-) - dół- dolegliwości kręgosłupa lędźwiowego
lędźwiowo-krzyżowe EL4 - ułożenie elektrod Th9-13, L5-S4
K(-) - góra, A(+) - dół - dolegliwości kręgosłupa lędźwiowego
A(+) - góra, K (-) - dół - dolegliwości obręczy biodrowej i kończyn dolnych
Wskazania: choroba zwyrodnieniowa stawów, kręgosłupa, neuralgie, bóle mięśniowe, wzmożone napięcie mięśni, stany pourazowe narządu ruchu, zaburzenia krążenia obwodowego
Przeciwwskazania: jak do innych zabiegów przy użyciu prądów, ciąża, miesiączka - ułożenia lędźwiowe
Prądy diadynamiczne - prądy Bernarda
Są to prądy złożone:
komponenta zmienna - wyprostowany prąd sinusoidalny, f=50Hz w postaci impulsów o f=50Hz lub 100Hz t=10ms (dosis)
komponenta galwaniczna - prąd stały podprogowy (basis), wartość mocy impulsu nie spada do zera.
zachowują właściwości bodźcowe impulsów oraz właściwości prądu stałego (zjawiska elektrolityczne, ruch jonów
Podstawą terapii są 2 rodzaje prądów:
Prąd MF - jednopołówkowy, wyprostowany prąd zmienny f=50Hz, t.imp.= 10ms i przerwa 10ms.
Prąd DF - dwupołówkowy, wyprostowany prąd zmienny f=100Hz, timp= 10 ms, bez przerwy.
Pozostałe rodzaje prądów DD powstałe na bazie MF i DF:
Prąd CP - naprzemienne występowanie w ciągu 1 sek. prądu MF, następnie w ciągu 1 sek. prądu DF
Najsilniej wyrażone działanie p/bólowe spośród prądów DD, ale często zła tolerancja- gwałtowne zmiany częstotliwości pomiędzy 50-100Hz. Pulsacja z fazą nasilenia odczuć podczas przepływu MF (częstotliwość 50Hz łatwiej pobudza mięśnie i włókna nerwowe) i osłabienia -DF. Ograniczona możliwość dawkowania natężenia z powodu złej tolerancji fazy MF. Aby wyeliminować to zjawisko powstał: prąd izodynamiczny CP (ISO) - faza MF ma obniżoną amplitudę lub DF podwyższoną. Można zwiększyć natężenie w obwodzie pacjenta - więc skuteczniej podnoszą próg bólu. Lepsza tolerancja-znika uczucie pulsacji-obie fazy odczuwane są jednakowo.
Prąd LP - nałożenie na prąd MF takiego samego prądu o zmodulowanej amplitudzie i przesunięciu w fazie o 180°.
Stymulacja łagodniejsza niż CP, dz. p/bólowe słabsze. Oddziaływanie na tkanki pobudliwe takie same.
Prąd RS - przerywanie co 10 sek. prądu MF przerwą o czasie 10 sek.
Prąd MM - prąd MF o zmodulowanej amplitudzie (czas trwania 10 sek. przerwa 10 sek.)
Działanie biologiczne:
* przeciwbólowe - DF, CP, LP
* zwiększające ukrwienie - MF, CP
* wpływ na mięśnie szkieletowe (stymulacja) - MF, CP, RS, MM
* działanie poprawiające trofikę mięśni - CP, LP
metodyka - Zależy od rodzaju i umiejscowienia schorzenia.
Rodzaje elektrod: płaskie, bliźniacze na uchwycie cyrklowym, bliźniacze na uchwycie zwykłym, pojedyncze na uchwycie zwykłym
Podkłady: gaza, gąbki lateksowe
Ułożenie elektrod: poprzeczny przepływ prądu lub na punkty spustowe bólu lub wzdłuż pni nerwowych
katoda (-) w miejscu bolesnym, anoda (+) obwodowo. Przebieg prądu powinien obejmować miejsce schorzenia. Możliwa zmiana polaryzacji. Dobór rodzaju i kolejności prądu zależy od schorzenia. Seria zabiegów zwykle 6-10. Codziennie.
Wskazania: choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa i stawów, nerwobóle, zapalenia okołostawowe, stany po urazach narządów ruchu, zespoły naczyniowe - ch. Reynauda, migreny, półpasiec, zaniki mięśni z nieczynności.
Przeciwwskazania: takie jak do innych zabiegów elektroterapii. Nigdy na okolice serca!
TENS - PRZEZSKÓRNA STYMULACJA NERWÓW CZUCIOWYCH
Stymulacja nerwów czuciowych z wykorzystaniem płytkowych elektrod powierzchniowych.
Obecnie najczęściej wykorzystuje się TENS:
Konwencjonalną - wysokoczęstotliwościową
Akupunkturową - niskoczęstotliwościową
Uderzeniową
Intensywną
Wysokonapięciową HV
Modulowaną
Rodzaj elektrod - płytkowe, powierzchniowe, jednorazowe, wielokrotnego użytku, pokryte żelem.
Ułożenie elektrod (2-4):
Lokalne, obustronne, kontrlateralne, obszar odruchowo nadwrażliwych stref skórnych (dermatomów)
ułożenie segmentalne, specyficzne miejsca stymulacji - p. motoryczne, akupunkturowe, stymulacja splotów nerwowych.
Częstotliwość - ból ostry - wysoka, ból przewlekły- niska.
Natężenie - 2 techniki - delikatne odczucie prądu
- intensywne wrażenia czuciowe, skurcz.
Czas trwania zabiegu - 15-60min, 3-4x dziennie.
TENS - wskazania
zespoły bólowe kręgosłupa i stawów, rwa kulszowa, rwa barkowa, zespoły bólowe kręgosłupa i stawów, neuralgie, uszkodzenia nerwów obwodowych, półpasiec, odruchowa dystrofia współczulna - z. Sudecka, nerwoból nerwu V, bóle zębów (stomatolog!) Migrena - ważna diagnoza neurologiczna! bóle pourazowe tkanek miękkich, bóle pooperacyjne, bóle porodowe, menstruacyjne, choroby stawu skroniowo- żuchwowego, ból po uszkodzeniu splotu barkowego, bóle fantomowe.
Objawy niepożądane:
skórne odczyny alergiczne lub zapalne (przylepce i folie)oparzenia skóry- kontakt elektrod ze skórą, obrzęki - chorzy po radioterapii, mastektomii, zaostrzenie bólu.
TENS - przeciwwskazania
rozrusznik serca; padaczka, stan po udarze mózgu (ułożenia przezczaszkowe); ostre stany zapalne i choroby zakaźne; zmiany dermatologiczne w obszarze zabiegu; oparzenia i odmrożenia; metalowe implanty w polu zabiegowym; ból niewiadomego pochodzenia, ból rozlany na dużej powierzchni ból trzewny, ból psychogenny; schorzenia naczyń obwodowych III i IV stopnia - (sztywność naczyń); nadciśnienie niewyrównane III i IV okres; okolica zatoki szyjnej, krtani, tchawicy, gałki ocznej, wystających elementów kości, nadmiernie owłosiona skóra; neuropatia cukrzycowa, zburzenia czucia - względne; choroba nowotworowa - względne (zasada mniejszego zła)
1