METODOLOGIA BADAŃ SPOŁECZNYCH

BADANIE - to zbiór skoordynowanych czynności, opisujemy na poziomie koordynacji czynności lub na poziomie samych czynności.

Na poziomie koordynacji można mówić o tzw. schematach badawczych.

Można wyróżnić schematy:

• Eksperyment (ujawnianie skutków oddziaływań w stworzonej sytuacji)

• Badanie porównawcze (ujawnianie różnic pomiędzy populacjami)

• Badanie przeglądowe (poznanie własności realnej populacji i ujawnianie związków między nimi)

• Badanie etnograficzne (zbieranie i przetwarzanie różnorodnych danych o kulturowych sposobach życia realnej grupy społecznej)

• Studium przypadku (zbieranie różnorodnych danych o pojedynczym obiekcie)

Ze względu na cel wyróżnia się:

• Badania Teoretyczne - z teorii wysnuwamy przewidywania dotyczące konkretnych sytuacji, podejmowane są w celu budowania teorii naukowych ( eksploracyjne i weryfikacyjne) lub (uogólniające i jednostkowe)

• Badania Praktyczne - dostarczają impulsów do rozwoju pewnej dziedziny praktyki, kształcenia, edukacji; nie są projektowane z myślą o włączeniu sie w dyskurs teoretyczny

PROCES BADAWCZY - to planowe, celowe wykorzystywanie zestawu różnych założeń, metod i obserwacji prowadzących do wykrywania, formułowania, sprawdzania i praktycznego wykorzystywania uzyskanych odpowiedzi na postawione przez nauki pedagogiczne pytania, zagadnienia, zgodne z uprzednio wyznaczanymi celami.

Etapy procesu badawczego:

Problemy - przedmiot badań - hipotezy - zmienne - wskaźniki - metody - techniki

PRZEDMIOT BADAŃ- pewne zjawisko mieszczące się w problematyce teorii i praktyki danej subdyscypliny pedagogicznej.

CEL BADAŃ - rodzaj zamierzonego efektu, do którego ma doprowadzić działalność badacza.

Wg Pilcha - cele: eksploracyjne, opisowe, wyjaśniające

Wg Brzezińskiego - cele: zewnętrzne, wewnętrzne lub teoretyczne, praktyczne, poznawcze

PROBLEM BADAWCZY - definiowany jako zespól pytań, na które odpowiedzi ma dostarczyć badanie empiryczne.

(pytania rozstrzygnięcia „czy...” lub dopełnienia „kiedy...', „jaki...”, „ w jakim stopniu...”)

METODA BADAŃ - zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych, obejmujących najogólniej całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania określonego badania naukowego.

Podział metod:

1. Z punktu widzenia funkcji

• Monografia

• Sondaż diagnostyczny

• Eksperyment pedagogiczny

• Studium indywidualnego przypadku

z punktu widzenia źródła informacji

• rozmowa

• rozmowa i wywiad

• ankieta

• m. biograficzna

• m. introspekcji

• analizy dokumentów

• sugoestopedii

• hipnopedii

• socjometryczne

• public relations

• projekcyjna

• skali ocen

3. ze względu na przedmiot badań

• grupa społeczna (sondaż diagnostyczny)

• instytucja (monografia instytucji)

• jednostka (studium indywidualnych przypadków)

Badania jakościowe

• m. etnograficzne

• studium przypadku

• biografia

• biogramy

• fenomenografia

Badania ilościowe

• eksperyment pedagogiczny

• monografia

• studium przypadku

• sondaż diagnostyczny

Metody doboru próbki do badań: losowe i nielosowe

TECHNIKA BADAŃ - zespół czynników związanych z różnymi sposobami przygotowania i prowadzenia badań społecznych. Mają charakter instrukcji lub algorytmów.

Np.: wywiad, obserwacja, ankieta

PROCEDURA BADAWCZA - sposób organizowania badań bardziej złożonych, wymagających opracowania skomplikowanego programu badań, który często wiąże się z zsynchronizowaniem wysiłku.

ZMIENNA - jest to czynnik, który przyjmuje różną wartość, która jest rozumiana w sensie ilościowym i jakościowym (płeć, poziom wykształcenia, inteligencja, zdolności, umiejętności, itp.)

ZMIENNE NIEZALEŻNE - są przyczynami powodującymi swym działaniem występowanie określonych skutków.

ZMIENNE ZALEŻNE - to efekty wpływu wynikającego ze sprawczego (przyczynowego) działania zmiennych niezależnych.

2. J. Brzeziński

• Niezależne główne

• Niezależne uboczne

• Zakłócające

• Zależne

3. A. Janowski

• Niezależne

• Kontekstowe

• Zależne

1. H. Komorowska

• Niezależne

• Interweniujące kontekstowe i inferujące

• Zależne

1. M. Łobocki

• Niezależne

• Pośredniczące

• Zależne

WSKAŹNIK - jest to cos, za pomocą czego możemy powiedzieć, że dane zjawisko wystąpiło.

HIPOTEZA - jest to proponowana odpowiedź jakiej można udzielić na pytanie badawcze

Zadania pedagogiki:

• Analityczne - uogólnienie wyników, wykrywanie związków i zależności

• Opisowo-wyjaśniające - wyjaśnianie i gromadzenie wiedzy o rzeczywistości

• Normatywno-praktyczne - dostarczanie wiedzy pozwalającej na przekształcanie rzeczywistości, wskazywanie sposobów rozwiązywania problemów

3