Dobrowolne porozumienia ekologiczne

Uzgodnienia bądź działania między rządem a przemysłem,

w których dana branża lub grupa indywidualnych korporacji

zgadza się osiągnąć pewien cel środowiskowy w określonej

perspektywie czasowej.

Służą one często realizacji celów lokalnej polityki ekologicznej,

które sprowadzają się do eliminowania uciążliwości wpływających szkodliwie na środowisko i zdrowie człowieka.

Cele te powinny zostać sprecyzowane przez administrację lokalną,

jako organ odpowiedzialny za zapewnienie realizacji ochrony środowiska.

Cel porozumienia i sposób jego wykonania jest przedmiotem negocjacji.

Ważne jest jednak to, że instrument ten nie powinien zmierzać do egzekwowania już przyjętych w przepisach standardów ekologicznych,

musi dotyczyć dodatkowych zobowiązań.

Cztery główne cechy umów dobrowolnych:

1. zawarcie kontraktu między władzą a przemysłem, w którym uzgadnia się cele i terminy ich realizacji,

2. przemysł wykorzystuje wszystkie dostępne środki,

aby osiągnąć cel,

3. władza nie angażuje się w egzekwowanie umowy,

nie ma prawdziwych sankcji,

4. kontrakt nie działa w próżni prawnej,

może wyprzedzać lub wzmacniać regulacje

prawne, które wydają się zbyt słabe lub źle egzekwowane.

Porozumienia:

są elastyczne, ponieważ pozostawia się dość znaczą swobodę decydowania,

jakiej treści, na jakich warunkach, a także z kim i za jakie pieniądze

umowa zostanie zawarta,

są klarowne,

gdyż negocjujące strony muszą ujawnić i wymienić informacje,

łączą podmioty o odmiennych interesach,

które rezygnują z roszczeń względem siebie,

a jednocześnie przyjmują określone zobowiązania

(zwykle są to organy ochrony środowiska i przedsiębiorcy,

lub grupy społeczne, organizacje zielonych, mieszkańcy).

Wyróżnimy porozumienia zawarte między:

1. zanieczyszczającymi a grupami interesu,

2. umowy negocjowane pomiędzy przemysłem a administracją publiczną.

Przedsiębiorstwa mogą również same podjąć zobowiązania w celu realizacji określonego celu (zobowiązania jednostronne) przez opracowanie oraz wdrażanie programów ekologicznych.

Istnieje również dobrowolne uczestnictwo na rzecz osiągania celów środowiskowych przyjęte w podobnych programach ekologicznych przez administrację publiczną.

Program ten ma charakter otwarty i może do niego przystąpić każde przedsiębiorstwo po spełnieniu określonych kryteriów.

Przedsiębiorstwom przynosi to zwykle korzyść marketingową i lepszy wizerunek wśród konsumentów (poprawia public relations)

slajd z Prima Cafe, przedsiębiorstwa usług komunalnych w Siedlcach

• Dobrowolne Zobowiązania Ekologiczne (DZE)

stają się coraz bardziej powszechną zasadą w zarządzaniu środowiskiem, zmierzającym do zrównoważonego rozwoju społeczeństw,

poprzez zmianę podejścia do systemu zarządzania

środowiskiem z nakazowego do partycypacyjno-negocjacyjnego.

• Do ważniejszych inicjatyw w tym zakresie zaliczyć należy między innymi:

1.w Republice Czeskiej: Porozumienie branżowe między czeskim Ministerstwem Środowiska, Zrzeszeniem Przedsiębiorstw Budowlanych i Zrzeszeniem ds. Budownictwa Ekologicznego (od 2002);

2. w Saksonii: Umweltallianz Sachsen, jako porozumienie między Rządem Saksońskim a sektorem gospodarczym, reprezentowanym przez saksońskie Izby Przemysłowo-Handlowe, saksońskie Izby Rzemiosła i Zrzeszenie Przedsiębiorstw w Saksonii (od 1998);

3. w Polsce:

Polski Rejestr Czystszej Produkcji i Odpowiedzialnej Przedsiębiorczości (PRCP i OP) - bazujący na realizacji Międzynarodowej Deklaracji CP,

wydanej przez

UNEP i podpisanej przez Rząd Polski, w którym biorą udział przedsiębiorstwa oraz samorządy (od 1996).

Dobrowolne i obowiązkowe ubezpieczenia ekologiczne

Związane z wypłacaniem rekompensat za szkodę ekologiczną.

Szkoda ekologiczna może być traktowana:

1. środowiskowo (niszczenie lub naruszenie dóbr naturalnych, będących elementami środowiska),

2. jako szkoda na osobie (śmierć, uszkodzenie ciała, naruszenie zdrowia),

3. na mieniu (zniszczenie lub uszkodzenie wartości rzeczowych, mienia konsumpcyjnego bądź produkcyjnego),

4. utrata korzyści.

W polskim systemie ubezpieczeń dominują

ubezpieczenia gospodarcze

z ubezpieczeniami od odpowiedzialności cywilnej za szkody

ekologiczne powodowane działalnością gospodarczą

Są to:

ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody ekologiczne będące następstwem sytuacji nagłych, awaryjnych,

ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za potencjalne zagrożenia ekologiczne,

dobrowolne i obowiązkowe ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za rzeczywiste, bądź potencjalne szkody ekologiczne, które mogą się pojawić w wyniku długotrwałego oddziaływania podmiotu gospodarczego, i którego to oddziaływanie w ustaleniu zależności przyczynowo-skutkowych jest trudne lub niemożliwe.

Przesłanki znajdują się w ustawodawstwie polskim:

◦Ustawa Prawo geologiczne i górnicze [1994],

◦Ustawa Prawo ochrony środowiska [2001],

◦Ustawa o odpadach [2001],

◦Ustawie o organizmach genetycznie zmodyfikowanych [2001].

 Na gruncie tych ustaw został wprowadzony obowiązek zabezpieczenia finansowego roszczeń z tytułu:

1. wystąpienia negatywnych skutków w środowisku,

2. potencjalnych szkód w środowisku,

◦co jest ujęte w pozwoleniu na korzystanie ze środowiska wydawanemu podmiotowi gospodarczemu. Zabezpieczenia te mogą mieć formę polisy ubezpieczeniowej.

Polskie firmy ubezpieczeniowe w ramach odpowiedzialności cywilnej proponują:

Klauzulę nagłego, przypadkowego skażenia środowiska,

Klauzulę 72 godzin.

Istnieje też możliwość zwiększenia udzielanej ochrony ubezpieczeniowej o odpowiedzialność cywilną ubezpieczającego za szkody rzeczowe spowodowane:

◦wydzielaniem, rozrzucaniem, uwolnieniem lub wydobywaniem się dymu,

◦ oparów sadz, wyziewów, kwasów, zasad, trujących substancji chemicznych i innych,

mogących spowodować skażenie lub zanieczyszczenie do ziemi lub jej powierzchni lub do jakiegokolwiek strumienia, rzeki, kanału czy zbiornika wodnego,

pod warunkiem między innymi, że przyczyna tych zdarzeń jest nagła, niespodziewana

i niezależna od woli ubezpieczającego.

Te ubezpieczenia mają jednak charakter dobrowolny.

Obowiązkowe są ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody jądrowe i ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane zanieczyszczeniem mórz olejami.

Ubezpieczania ekologiczne

Instrumentowi temu zarzuca się pewną niesprawiedliwość.

Poszkodowani nie zawsze otrzymują pełne odszkodowanie za zniszczenia i uszczerbek, jakiego doznali.

Kompensacja szkód musi spełnić kilka ważnych warunków:

◦1. poprawnego oszacowania szkód (co jest najtrudniejsze),

◦2. stwierdzenia relacji przyczynowo-skutkowej między

zanieczyszczeniem a szkodą,

◦3. ustalenia zanieczyszczającego i poszkodowanego,

◦4. prostej i przejrzystej procedury egzekucji odszkodowań.

Instrument ten pozwala na:

1. zwiększenie presji odpowiedzialności przez zanieczyszczających,

2. posiada funkcję bodźcową do zmniejszania zanieczyszczeń przez sprawcę (na przykład stosowanie bezpieczniejszych technologii).

Slajd: europejskie forum odpowiedzialności ekologicznej

3