Literę „ó” piszemy:

1. kiedy wymienia się na „o” , „e” lub „a” w innych formach danego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych, np. piórko- pierze; siódmy - siedem; pokój- pokoje, wrócił- wracał, Skrócił- skracał.

2. w zakończeniach -ów, -ówka , -ówna, np. chłopców, Kraków , złotówka, leśniczówka, młynarzówna, Rysiówna.

3. na początku niektórych wyrazów, np. ósmy, ósemka, ówdzie, ówczesny, ów.

4. W niektórych wyrazach, które we współczesnej polszczyźnie nie wymieniają się na „o” , „e” ani „a” , a których pisownie należy

zapamiętać, np. chór, płótno, wkrótce, wójt, córka, próżno, źródło, żółw, krótki, różowy.

Wyjątki:

Skuwka, zasuwka, okuwka, zakuwka

Literę „u” piszemy:

• „u” występuje na początku, w środku lub na końcu wyrazu np. ul, trud, na skraju

• u piszemy m.in. w przyrostkach:

• uch- fartuch, pastuch

• ucha- kostucha

• uchna- ciotuchna

• uga- szaruga, maczuga

• ula- babula, matula

• ulec-budulec, hamulec

• uleńka- matuleńka, babuleńka

• un- piastun, zwiastun

• unek- pocałunek, podarunek

• unio- dziadunio, tatunio

• unka- opiekunka, piastunka

• us- dzikus, nerwus

• usia- babusia, wnusia

• uszek- dzbanuszek, wianuszek

• uś- tatuś, dziadziuś

• utki- malutki, drobniutki

• u piszemy w czasownikach zakończonych m.in na:

 -uję, np.: maluję

-ujesz, np.: malujesz

-uje, np.: maluje

-ujmy, np.: malujmy

-ujący, np.: malujący

-uć,  np.: kuć, kłuć, knuć, snuć, pruć, żuć, czuć.

-upić, np.: kupić, skupić, ogłupić, upupić, wykupić,

-usić, np.: kusić, dusić, wydusić, zmusić, wykrztusić.

-udzić, np.: budzić, łudzić, nudzić,

-uchać, np.: chuchać, dmuchać, niuchać, wysłuchać, wydmuchać.

-uszać, np.: wzruszać, zmuszać, wyduszać, naruszać, zagłuszać.

-urzać, np.: oburzać (się), rozchmurzać.

-ukać, np.: fukać, kukać, stukać, szukać, płukać, dukać.

-ulać, np.: hulać, znieczulać, przytulać, opatulać, lulać.

-uwać, np.: fruwać, czuwać, opluwać,