GOSPODARKA WODNO - ELEKTROLITOWA

Całkowita woda ustroju (CWU) = 60% masy ciała

Woda wewnątrzkomórkowa - 2/3 CWU

Woda wewnątrzkomórkowa - 1/3 CWU

Woda jest swobodnie transportowana przez błonę.

Zawartość sodu - ocena objętości przestrzeni zewątrzkomórkowej

Substancje osmotycznie czynne, przechodzące przez błonę, nie powodują przemieszczania wody (o ile nie pojawiają się zbyt szybko w dużej ilości), np.mocznik.

Substancje osmotycznie czynne, nie przechodzące przez błonę, np. glukoza, spowodują przemieszczenie wody.

Wzrost glukozy - wzrost objętości przestrzeni pozakomórkowej (przenika przez naczynia, nie przenika do komórek)

Dekstran - pozostaje w naczyniu.

Regulacja osmolalności przestrzeni pozakomórkowej:

Czujniki:

• osmoreceptory podwzgórza:

wydzielanie ADH

pobudzenie ośrodka pragnienia

Regulacja objętości przestrzeni:

Czujniki:

• voluoreceptory - ANF

• baroreceptory

• aparat przykłębkowy - renina: angiotensyna - aldosteron

• układ współczulny: wzrost ciśnienia - wzrost natriurezy

• wazopresyna

Regulacja stężenia sodu - regulacja objętości przestrzeni.

Aldosteron - obniża

ANF - podwyższa

ADH - podwyższa

W moczu: wzrost osmolalności i wydalania sodu.

Zmniejszenie o > 10% przestrzeni pozakomórkowej - włączenie receptorów - wzrost ADH

Za dużo wody w przestrzeni pozakomórkowej - spadek ADH - spadek osmolalności moczu

Dopiero potem zwiększy się wydzielanie ANF, które nasili obniżenie osmolalności moczu powodując wzrost wydalania sodu.

Po podaniu soli fizjologicznej zwiększy się diureza i natriureza, ale poziom ADH pozostanie bez zmian.

• spadek wyrzutu serca

• spadek ciśnienia krwi

spowoduje aktywację układu współczulnego:

• wzrost wyrzuty serca

• wzrost reabsorbcji sodu

• skurcz tętniczek

Badanie przedmiotowe:

Spadek objętości przestrzeni pozakomórkowej (PPK):

• spadek ciśnienia tętniczego

• spadek napięcia gałek ocznych

• niewypełnione żyły szyjne

• spadek elastyczności skóry

• suchość skóry pachy i pachwin

• spadek diurezy

Hiperwolemia (wzrost PPK):

• obrzęki

• zastój z płucach

• nadciśnienie

Badania laboratoryjne:

• hemoglobina - WZRASTA w HIPO- (zagęszczenie krwi), a maleje w hiperwolemii

• albumina - tak samo

• liczba erytrocytów - tak samo

95% osmolalności PPK - sód i jego aniony

osmolalność całkowita = 2 [na+] + [glc] + [mocznik]

osmolalność efektywna = 2 [Na+] + [glc]

Hiponatremia - [Na+] osocza < 135 mmol

Izotonia (laboratoryjna) - dużo lipidów lub białek w osoczu

Hipertonia - niekontrolowana cukrzyca lub po infuzji mannitolu

Hipotonia - prawdziwa hiponatremia

Objawy kliniczne hiponatremii:

OUN:

• apatia

• ból głowy

• pobudzenie

• splątanie

• dezorientacja

• psychoza

• śpiączka

• śmierć

Przewód pokarmowy:

• brak łaknienia

• wymioty

• biegunka

Mięśnie:

• skurcze

Wzrost objętości komórek po spadku sodu zależy od tempa spadku!

Glutaminian, mocznik, inozytol - mózg reguluje przez spadek ich stężenia

Hiponatremia prawdziwa:

• silny spadek sodu

• spadek retencji H2O - płyny hipotoniczne (spadek sodu większy niż spadek wody)

Utrata nerkowa:

• przedawkowanie diuretyków

• niedostateczna ilość mineralokortykosterydów

• diureza osmotyczna

• defekt transportu NaCl w nerce

Przewód pokarmowy:

• wymioty

• biegunka

Skóra

• nadmierne pocenie się

Przemieszczenie do przestrzeni „trzeciej” + płyny niskoelektrolitowe (nasilenie zmian) - jamy: opłucne, otrzewna, osierdziowa

• wzrost aktywności układu RAA

• spadek ANF

• wzrost pragnienia

• wzrost ADH

Hiponatremia + normowolemia:

nadmiar ADH:

• wzrost serkrecji przez przysadkę

• niedoczynność tarczycy

• choroba nowotworowa

• niedobór glukokortykosterydów

• choroba płuc

• leki:

• wzrost sekrecji: chloropropramid, kolfibrat, antydepresyjne, narkotyczne

• wzrost efektu nerkowego ADH

Hiponatremia ze spadkiem sodu i hipowolemią:

• rozcieńczenie sodu (upośledzenie wydalania wody albo obrzęki)

• spadek efektywnej objętości krwi krążącej:

• wzrost ADH

• wzroast pragnienia

• aktywacja układu RAA

Hipernatremia ([Na] > 145 mmol/l)

• utrata H2O > spadek sodu

• dodatkowa podaż sodu z zewnątrz

Objawy OUN:

• niepokój

• splątanie

• drażliwość

• śpiączka

• drgawki

• śmierć

Układ moczowy: - trudności w oddawaniu moczu

Przewód pokarmowy:

• wymioty

• biegunka

• skurcze spastyczne mięśni

• wzrost wrażliwości mięśni na bodźce

Hipernatremia z hipowolemią:

• straty nerkowe - diureza osmotyczna (mannitol, hiperglikemia, mocznik)

• straty pozanerkowe:

• nadmierne poty

• biegunka

• wymioty

• przetoki

• oparzenia

Euwolemia = normowolemia

Straty nerkowe:

• moczówka prosta

• moczówka wtórna (pourazowa, pooperacyjna, martwica tylnej części przysadki, nowotwory)

• wada nerkowa wrodzona

• wada nerkowa nabyta (zwyrodnienie torbielowate, odmiedniczkowe zapalenie)

Straty pozanerkowe (utrata wody przez nadmierne parowanie):

• gorączka

• wydychane powietrze

z hiperwolemią:

• pierwotny hiperaldosteronizm

• zespół Cushinga

• dializa hipertoniczna

• nadmierna podaż wodorowęglanów (?)

• zatrucie solne

• picie morskiej wody