Odpady - są to wszystkie przedmioty i substancje stałe, a także nie będące ściekami substancje ciekłe, powstające w wyniku działalności bytowej lub gospodarczej człowieka, i nieprzydatne w miejscu lub czasie w którym powstały.

Dzielą się na:

• ciekłe

• stałe, które ze względu na źródło pochodzenia dzielą się na:

• komunalne (odpady miejskie: z gospodarstw domowych, obiektów usługowych, trawników i terenów parków, z ulic),

• przemysłowe,

• rolnicze - głównie odpady organiczne z produkcji roślinnej

• niebezpieczne - np. odpady szpitalne, z rzeźni, azbestowe, osady z oczyszczalni ścieków, niektóre chemiczne itp.

Struktura odpadów stałych w Polsce (2000):

• przemysłowe - 75 %

• rolnicze - 15 %

• komunalne - 7 %

• niebezpieczne - 3 %

Struktura odpadów komunalnych w Polsce (2000):

• części organiczne - 32 %

• mineralne - 21 % (cząstki gruntu i popiołu, żużel paleniskowy)

• papier - 19 %

• szkło - 8 %

• tworzywa sztuczne - 4 %

• metale - 4 %

• pozostałe - 12 % (w tym tzw. wielkowymiarowe - np. meble)

Odpady nagromadzone w 2000 roku:

• przemysłowe - ponad 2 mld ton na pow. 11,3 tys.ha

• komunalne - ok. 1,3 mld ton na pow. 7,4 tys.ha

Utylizacja odpadów (unieszkodliwianie) polega na:

• selektywnej zbiórce (sortowaniu) i przetwarzaniu odpadów:

• ponowne wykorzystanie odpadów do produkcji tych samych wyrobów (recykling), lub jako surowców wtórnych do produkcji innych;

• kompostowanie odpadów organicznych -produkcja biogazu i nawozu organicznego;

• obróbka termiczna (spalanie odpadów) - produkcja energii cieplnej i / lub elektrycznej.

• bezpiecznym składowaniu na wysypiskach, hałdach, w zbiornikach.

Bezpieczne składowanie - polega na deponowaniu odpadów na wysypiskach zorganizowanych w taki sposób, aby zagwarantować jak najmniejszy negatywny wpływ na wszystkie elementy środowiska:

• teren pod składowisko musi być odpowiednio wybrany pod względem:

• lokalizacji - grunty gorszej klasy bonitacyjnej, usytuowanie w krajobrazie, dobry dojazd,

• odpowiednich warunków gruntowych i wodnych (wody powierzchniowe i gruntowe)

• przygotowanie terenu składowiska ma na celu:

• ograniczenie zanieczyszczenia powietrza (odory, zapylenie, hałas),

• wyeliminowanie zanieczyszczenia gruntu, wód powierzchniowych i podziemnych (odcieki ze składowiska, odprowadzenie wód opadowych);

Przygotowanie polega na wykonaniu specjalnych:

• instalacji odgazowania (zbieranie i odprowadzanie metanu, siarkowodoru itp. gazów - zmniejszenie odorów i zanieczyszczeń atmosfery)

• uszczelnień niecki składowiska z warstw gruntu słabo-przepuszczalnego i geomembran (z tworzyw sztucznych, materiałów ilastych),

• drenaży zbierających wody odciekające ze składowiska oraz wody opadowe;

• oczyszczalni wód odciekowych.

• po zakończeniu eksploatacji wysypisko musi być poddane rekultywacji, która polega na wykonaniu:

• uszczelnienia od góry ekranem z tworzywa sztucznego,

• przykrycia składowiska warstwą gruntu i kompostem (najczęściej uzyskiwanym z przerobu odpadów),

• wprowadzeniem roślinności (gatunki odpowiednie dla warunków gruntowo-wodnych i jakości środowiska).

W starych składowiskach, w których nie było zabezpieczeń (uszczelnień, drenaży, instalacji odgazowania itp.) rekultywacja wysypiska polega na wykonaniu:

• rowów opaskowych (wokół wysypiska) zbierających wody odciekowe i opadowe

lub przy dużym skażeniu wód gruntowych:,

• szczelnych ekranów odcinających odpływ wód spod wysypiska,

• oczyszczalni wód ociekowych,

• przykryciu warstwą gruntu

• wykonania instalacji odgazowania (proces fermentacji beztlenowej odpadów, trwa nawet kilka lat po zakończeniu eksploatacji)

Kompostowanie - jest to utylizacja odpadów organicznych, pochodzących z odpadów komunalnych i przemysłu rolno-spożywczego; dodawany może być również osad z oczyszczalni ścieków.

Powstały kompost może być wykorzystywany:

• w rolnictwie i leśnictwie, jeżeli nie zawiera substancji szkodliwych (np. metali ciężkich),

• najczęściej jednak jest używany do rekultywacji wysypisk i terenów zdegradowanych.

Kompostowanie przebiega w dwóch etapach:

• w pierwszym - odpady ulegają fermentacji w zamkniętych zbiornikach (tzw. biostabilizatorach), w których powstaje świeży kompost i jako produkt uboczny metan, który jest zbierany i zwykle wykorzystywany do ogrzewania instalacji;

• w drugim - świeży kompost ulega dojrzewaniu w warunkach tlenowych

Obróbka termiczna (spalanie) - podlegają jej wszelkie palne odpady organiczne i tworzywa sztuczne.

Zalety spalania to:

• zmniejszenie ilości odpadów do składowania,

• wytwarzanie ciepła wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej lub do ogrzewania.

Wady tej metody to:

• strata surowców, które powinny być odzyskiwane i poddawane recyklingowi,

• emisja gazów - w tym szczególnie niebezpiecznych dioksyn powstających przy spalaniu tworzyw sztucznych w zbyt niskich temperaturach,

• trudności w zagospodarowaniu lub składowaniu żużla i popiołów ze względu na skoncentrowane ilości wielu często toksycznych substancji (np. metali ciężkich).