EPITET

Epitet - przymiotnik, imiesłów lub rzeczownik dodany do rzeczownika
w funkcji określenia którejś z jego cech istotnych z punktu widzenia mówiącego bądź wyróżniających przedmiot spośród podobnych do niego pod innymi względami.

Funkcje epitetu:

• Obrazotwórcza - sugerująca wygląd czegoś / kogoś.

• Indywidualizująca - dana cecha nie może odnosić się do innego desygnatu

Rodzaje epitetu (podział stylistyczny):

1. Epitet stały - określa wyłącznie postaci, np. Zeus gromowładny.

2. Oksymoron - może być uznawany za metaforę, np. Suchy ocean.

3. Epitet metaforyczny - transformuje wyraz określany na zasadzie animizacji bądź antropomorfizacji, czyli nadawania przedmiotowi określanemu cech ludzkich, np. Przedświt się czule czołgał.

Rodzaje epitetu (podział wg części mowy):

1. Rzeczownikowy - np. Matka ziemia.

2. Imiesłowowy - np. Zamyślony chłopiec.

3. Przymiotnikowy - np. Biały dzień.

• PORÓWNANIE

• Porównanie - zestawienie dwu przedmiotów, dwu zjawisk na podstawie jakiejś cechy wspólnej, występującej jednak w różnym stopniu natężenia, np. gryka jak śnieg biała. Formalnym wskaźnikiem porównania są spójniki: jak, jakby, jakoby, niby, niczym, wyrażenia: podobnie jak, tak i.

Funkcje porównania:

• Obrazowanie poetyckie.

• Wyposażanie przedmiotów, zjawisk czy w ogóle świata przedstawionego
  w zespół cech.

• Porównanie zaprzeczone - porównanie bez formalnych wyróżników, np.

To nie topól w niebo strzela,

to nie pohuk sowi -

odpowiada Jakub Szela

Panu Jezusowi: (...)

(B. Jasieński, Słowo o Jakubie Szeli)

• To co nie jest topolą strzelającą w niebo i pohukiem sowy, jest właśnie odpowiedzią Szeli, a jest ona tak samo śmiała i butna jak topola oraz głośna jak pohukiwanie sowy, podczas gdy rozmowa człowieka z Bogiem jest pełna cichej pokory.

• Porównanie homeryckie - charakteryzuje się szerokim rozbudowaniem do samodzielnego obrazu poetyckiego tego elementu tropu, do którego daną rzecz się przyrównuje.

• Porównanie tautologiczne - określony przedmiot lub zjawisko porównuje się do niego samego, np. rezeda pachnie jak rezeda (J. Tuwim).

• METAFORA

Metafora - in. przenośnia, zabieg przesunięcia semantycznego wyrazów wskutek ich kontekstowego użycia. Jest ona niewymienialna na żaden inny zestaw wyrazów.

Rodzaje metafor:

1. SYNEKDOCHA - ogarnienie, nazwanie zjawiska, przedmiotu, rzeczy nazwaniem ich części, użycie liczby pojedynczej zamiast mnogiej
   i odwrotnie, np. żołnierz polski zamiast wojsko polskie.

2. METONIMIA - zamiennia:

• Użycie takiego wyrazu, które z pojęciem o które chodzi pozostaje w istotnym związku pod względem logicznym bądź czasowo-przestrzennym, np. czytać Norwida zamiast jego książki.

• Mówienie o przyczynie zamiast skutku lub na odwrót oraz wskazywanie na materiał, z którego zrobiono daną rzecz zamiast na nią samą, np. rycerz zakuty w żelazo zamiast w zbroję.

• Używanie imienia własnego zamiast nazwy pospolitej, np. mecenas zamiast opiekun

• TROPY STYLISTYCZNE

2