CHRZEŚCIJAŃSTWO

1. Kanon biblijny i egzegeza:

Kanon biblijny i egzegeza:

• Stary i Nowy Testament oraz pisma

• nauczanie ojców kościoła

• orzeczenia soborowe doktrynalno-dogmatyczne

• nauczanie teologów

• różne tradycje teologiczne

Liczą się orzeczenia doktrynalne pierwszych pięciu soborów!

Katolicyzm opiera się też na nauczaniu papieży (na encyklikach papieskich) i na nauczaniu urzędu nauczycielskiego kościoła.

Rozumienie biblii wiąże się z interpretacją.

Etapy kształtowania się 4 pism ewangelistów, 3 etapy:

• najwcześniejszy - relacje dotyczące historycznych czynów i słów Chrystusa, które stanowiły podstawy dla późniejszych opowieści ewangelijnych;

• czas reformowania się tradycji na kanwie czynów i słów Chrystusa, są one interpretowane w duchu wiary; opracowano wcześniejsze dane, polegało to na doborze przekazów w horyzoncie stawiania sobie określonych celów teologicznych;

• powstanie czterech ewangelii, rezultat pracy ostatnich redaktorów, którzy opracowują teologiczno-literacki kształt danej ewangelii.

Wnioski:

• ewangelie nie istnieją obok tradycji, ale są jej rezultatem;

• ewangelie to zobiektywizowane formy przekazu ustnego;

• ewangelie to produkt ówczesnego, rozwijającego się kościoła;

• ewangelie to literackie konkretyzacje wiary określonej wspólnoty chrześcijańskiej.

Na początku istniała tradycja ustna, potem redaktorzy to zebrali i powstały cztery ewangelie. Trzy z nich są synoptyczne - Marka, Mateusza i Łukasza i różnią się od Jana. Różnie akcentują Chrystusa.

To przekłada się na egzegezę biblijną (szczególnie protestancką) -> na początku XX wieku powstały 3 szkoły interpretujące ewangelię:

• Formgeschichte - Historia form literackich; przedstawiciele: Gunkel, Dibelius i Bultmann; istoryczno-literacka metoda badań tekstów biblijnych; zakłada, że w biblii istnieje wiele form, wiele jednostek literackich (rodzaje i gatunki literacki) z tym, że te formy przechodzą od mniej do bardziej skomplikowanych, mniej skomplikowane dotyczą przede wszystkim przekazu ustnego. Pojawia się pojęcie postulatu socjologicznego (inaczej -> środowisko życia, Sitz im Leben), które zakłada, że pierwotna wspólnota chrześcijańska zebrała nie tylko elementy tradycji o Jezusie, ale także je tworzyła i produkowała. Bultmann-> U podstaw tradycji nie leżą czyny i słowa Jezusa, lecz gmina chrześcijańska (tworzy ona własny wizerunek Chrystusa). Jezus historii czy Chrystus wiary? Tu nie ma dojścia do historycznego Jezusa.

• Redaktionsgeschichte - Szkoła historii redakcji; literacka metoda badań ewangelii, która zwraca uwagę na ostatnia pracę redaktorów (ewangelistów); napisali oni swe teksty z wcześniej istniejącego materiału, uporządkowali tradycje ustną; porządkują, streszczają i interpretują tradycje ustną.

• Traditionsgeschichte - Historia tradycji; zajmuje się dochodzeniem do pierwotnych, prostych form literackich w okresie ich ustnego przekazu; bada zmiany, jakie zachodziły podczas przekazywania tradycji; bada, jak proste wypowiedzi ulegaly uzupełnieniom i późniejszej interpretacji; tradycja - czyli ustny przekaz treści.

2. Teologia gmin chrześcijańskich.

Doad - Ewangelia to fakty + interpretacja teologiczna.

Obraz świata w biblii to obraz mitologiczny (Bultmann), opiera się na trzech częściach: niebo-ziemia-piekło.

Pojawia się obraz świata charakterystyczny dla tamtych czasów, nie można było doszukiwać się w nim koncepcji ewolucji.

3. Rozwój doktryny chrześcijańskiej (konsensus ortodoksyjny lub konsensus doktrynalny).

Dwa ważne dogmaty:

• „chrystologiczny” - Chrystus jest bogiem i człowiekiem;

• „trynitarny” - trójca święta.

Dlatego jehowi to nie chrześcijanie, bo nie przyjmują tych dogmatów.

Dlaczego tworzą się dogmaty?

• odpowiedź na te prądy teologiczne, na które nie zgadza się jakaś grupa wyznawców;

• tworzyły się wtedy, gdy powstała herezja

Wystąpienie Ariusza -> Ojciec stworzył syna jako doskonałe stworzenie.

• syn nie jest odwieczny

• syn jest najdoskonalszym ze stworzeń

Odpowiedzią na jego teologię był sobór w Nicei w 325 r. Przyjęto następujące wyznanie wiary:

• bóg z boga

• światło ze światłości

• zrodzony z nie stworzony

• współistotny ojcu ( współistotny - gr. Homousios -> ta sama boska natura; gr. homouisos - podobny do ojca)

Kolejny sobór - I sobór konstantynopolitański w 381 r. Przyjmuje za obowiązujące orzeczenia soboru nicejskiego, symbol nicejsko-konstantynopolitański (credo).

Sobór efeski w 431r.

Pytania: czym jest natura wcielenia? Czym jest wcielenie syna bożego?

Syn Boży przyjmuje na siebie naturę ludzka i boską. -> Czy Maryja może być matką boga? (Theotokos).

Powstały koncepcje odrzucone przez ojców kościoła:

• monofizyci - we wcieleniu spotyka się natura ludzka i boska, ale ludzka jest całkowicie wchłonięta przez boską;

• syn boży przyjął tylko ciało ludzkie, ale jego dusza była boska.

Potraktowano to jako herezję i dlatego odbył się sobór w Chalcedonie w 451 r.

Czym jest wiara chrześcijańska?

W Chrystusie istnieją dwie natury: ludzka i boska, a we wcieleniu dokonało się ich zjednoczenie w osobie boskiej, czyli syna bożego.

!!! PODSTAWA CHRZEŚCIJAŃSKA

II sobór konstantynopolitański w 553 r.

Zbiera wcześniejsze orzeczenie. Syn jest współistotny ojcu. Duch święty jest współistotny ojcu i synowi.

Natura - łac. Phisis

Osoba - gr. Prosobon, hypostaris

osoba - łac. Persona, substantia

Ojcowie kościoła nie do końca znali te znaczenia, dlatego występowały herezje.

I wiek - TRIAS (trójca) - powszechne pojęcie

Biblia nie posługuje się pojęciem „współistotny”.

4. Substancja chrześcijaństwa.

Powstać Chrystusa, udzielenie się boga człowiekowi w Chrystusie -> to stanowi substancję chrześcijaństwa.

Istnieją elementy doktrynalne, które chrześcijanie muszą znać.

Eschatologia chrześcijaństwa:

• anima separata - dusza nieśmiertelna

Sąd ostateczny tożsamy z sądem jednostkowym.

Śmierć to coś ostatecznego. Dusza umiera razem z ciałem.

Piekło i niebo to nie równorzędne sposoby bytowania człowieka. Rezygnowanie z dualizmu (nie trzeba wierzyć w piekło, aby wierzyć w niebo).

Wacław Hryniewicz - teolog.

Kategoria nadziei -> zbawienie dla wszystkich.

Religioznawstwo

Strona2