Porównanie metod dochodzenia zwrotu posagu w rozwoju prawa rzymskiego

Actio ex stipulatu

Actio rei uxoriae

Actio ex stipulatu - przyjęta za Justyniana

Na jakiej podstawie przysługuje

Na podstawie zawartej stypulacji

Z mocy prawa

Z mocy prawa (fikcja zawarcia stypulacji)

Kto może wytoczyć?

Zawsze osoba zawierająca stypulację

Decyduje sposób ustania małżeństwa:

Gdy śmierć kobiety (w zależności
od tego, kto ustanowił):

dos profecticia: Ojciec (mąż ma prawo retencji - 1/5 na dziecko)

dos adventicia: posag zostaje u męża. Wyjątek:

dos recepticia - ustanawiający wytacza actio ex stipulatu

Gdy rozwód (w zależności od tego, czy kobieta jest pod władzą ojca):

kobieta sui iuris - wytacza sama

kobieta alieni iuris - wytacza ojciec za jej zgodą

Decyduje sposób ustania małżeństwa:

Gdy śmierć kobiety (w zależności
od tego, kto ustanowił):

dos profecticia: Ojciec (mąż ma prawo retencji - 1/5 na dziecko)

dos adventicia: posag zostaje u męża. Wyjątek:

dos recepticia - ustanawiający wytacza actio ex stipulatu

Gdy rozwód (w zależności od tego, czy kobieta jest pod władzą ojca):

kobieta sui iuris - wytacza sama

kobieta alieni iuris - wytacza ojciec za jej zgodą

Dziedziczność

Dziedziczna

Niedziedziczna (spadkobiercy kobiety mogą wytoczyć skargę, jeśli mąż popadł w zwłokę ze zwrotem posagu)

Dziedziczna

Zwrot

Cały posag natychmiast

Rzeczy zamienne w 3 rocznych ratach

Niezamienne natychmiast

Nieruchomości natychmiast,

Ruchomości w ciągu roku

Jaka skarga?

Ścisłego prawa

Dobrej wiary

Dobrej wiary

Ius retentionis - prawo zatrzymania

Brak

Propter liberos: 1/6 na każde wspólne dziecko

Propter mores uxoris:

- Graviores (adulterium) 1/6

- Leviores 1/8

Propter impensas (zasadniczo całość posagu do czasu zwrotu nakładów dokonanych na utrzymanie rzeczy posagowych)

Propter res amotas (całość do czasu zwrotu rzeczy zabranych przez żonę z majątku męża)

Propter res donatas (całość do czasu zwrotu rzeczy darowanych przez męża)

Brak

Zasądzenie

Na pełną wartość posagu

Na to, co mąż może świadczyć (beneficium competentiae) - powód otrzymywał tyle ile zostawało po potrąceniu środków potrzebnych mężowi do życia

Na to, co mąż może świadczyć (beneficium competentiae) - powód otrzymywał tyle ile zostawało po potrąceniu środków potrzebnych mężowi do życia