NANOMATERIAŁY METALICZNE - WYKŁAD 5

Proces wielkopiecowy (schemat)

Skład surówki w procesie wielkopiecowym:

  1. Fe2O3 hematyt (70% Fe)

  2. Fe3O4 magnetyt (73,4% Fe)

Minerał + skała płonna (SiO2, Al2O3, CaO) ruda

Role poszczególnych składników:

  1. Si - powoduje rozpad Fe3C ( 4% w surówce odlewniczej) , zmniejsza utlenianie się C i sprzyja grafityzacji.

  2. Mn - hamuje rozpad Fe3 C (0,5 + 0,7% ; przy wyższych zawartościach skłonność do zabieleń powodujących utwardzenie żeliwa i trudną obróbkę skrawaniem). Walce walcownicze mają strukturę zabielaną ww.

  3. S - zanieczyszczenie żeliwa powodujące gęstopłynnosć kąpieli i tzw. Kruchość na czerwono (w temp. 800 - 900 st.C) Max. Zawartość 0,08 - 0,12% Mn obniża szkodliwość siarki - na granicach ziarn tworzą się niskotopliwe MnS.

  4. P - zanieczyszcza żeliwo powoduje rzadkopłynność kąpieli (max.zaw 0,2 - 1 %)

Stalownicza (plastyczna - na stal) <-- Surówka wielkopiecowa odlewnicza odlewnia żeliwa (żeliwo) :

  1. Żeliwo szare

  2. Żeliwo białe

  3. Żeliwo pstre (połowiczne)

  1. Podwyższona zaw. Si i mała szybkość studzenia. Pewna część węgla wyst. W postaci grafitu (szare zabarwienia przełomu) a pozostała jako Fe3C.

  2. Podwyższona zaw. Mn i duża szybkość studzenia. Cały węgiel wyst. W postaci Fe3C (białe zabarwienie przełomu). Duża twardość i kruchość - półprodukt.

  3. Mieszanina żeliwa szarego i białego.

P4O10 + C 4P + CO

Żeliwo szare

Grafityzacja - sposób wydzielania się grafitu

  1. Żeliwa nadeutektyczne - grafit wydziela się bezpośrednio z cieczy

  2. Grafityzacja pośrednia - tzw. Grafit wtórny

Fe3C 3Fe + C (grafit)

Struktura zeliwa wg. Greiznera i Klingensteina:

Wykres (zaw.% C+Si od grubości ścianki odlewu (a nawet odwrotnie))

Grafityzacja = f(składu chem. , szybkość chłodzenia)

Składniki strukturalne żeliwa szarego i jego właściwości

  1. Żeliwo szare o podłożu perlitycznym (perlit eudytyczna mieszania ferrytu z cementytem); drobne płatki grafitu , eutyktyka fosforowa (tło, ciemne kropki), perlit płytkowy

  2. Żeliwo perlityczno - ferrytyczne ; grafit płatkowy, ferryt, perlit płytkowy

  3. Żeliwo ferrytyczne; grafit płatkowy, kryształy ferrytu

Właściwości mechaniczne żeliwa = f(podłoża, formy grafitu)

Właściwości:

  1. Żeliwo szare pochłania drgania i to tym lepiej im grubszy jest grafit płatkowy

  2. Żeliwo szare jest odporne na ścieranie (grafit ma b. dobre właściwości smarne) ; dodatkow sam grafit łatwo pochłania smar.